Nếu nóc lò phản ứng hạt nhân Zaporizhzhia trúng đạn pháo, thảm họa sẽ sao?
07:52 07/09/2022
Các lò phản ứng tại nhà máy Zaporizhzhia không được thiết kế cho tình huống chiến tranh, nhưng nó được bảo vệ bởi lớp tường bê tông rất dày. Điều đáng lo nhất là tình huống hệ thống làm mát ở đó gặp sự cố.
Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia ở thành phố Energodar thuộc tỉnh Zaporizhzhia miền Nam Ukraine đang trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng quốc tế, khi Nga gần đây cáo buộc Ukraine nhiều lần nã pháo, thậm chí dùng máy bay không người lái tấn công nhà máy.
Vị trí nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia. Ảnh: CNN
Tháng trước, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc (LHQ) Antonio Guterres gọi "bất kỳ cuộc tấn công nào" vào cơ sở này là "tự sát", còn người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Mariano Grossi, kêu gọi hai bên "kiềm chế tối đa" để tránh thảm họa hạt nhân.
Sau chuyến thăm nhà máy cách đây ít hôm, IAEA ngày 6/9 công bố báo cáo, trong đó khẳng định, "các cuộc pháo kích đang diễn ra chưa gây ra tình trạng khẩn cấp hạt nhân, nhưng nó tiếp tục thể hiện mối đe dọa thường xuyên đối với an ninh và an toàn hạt nhân" tại Zaporizhzhia.
Trong khi nhiều người vạch viễn cảnh nhà máy Zaporizhzhia nổ tung khi trúng pháo, các chuyên gia khẳng định đó không phải điều đáng lo nhất lúc này. Politico dẫn lời ông Leon Cizelj, chủ tịch Hiệp hội Hạt nhân Châu Âu, mô tả rủi ro do các đợt pháo kích nhắm vào nhà máy Zaporizhzhia, nếu trúng khu vực lò phản ứng, sẽ khiến nó hư hại, nhưng rất khó dẫn tới rò rỉ hạt nhân, bởi các lò phản ứng được bảo vệ bởi lớp bê tông dày 10 mét.
Nhà máy Zaporizhzhia nhìn từ trên cao. Ảnh: CNN
Ông Cizelj nhận định, các bức tường bọc quanh các lò phản ứng sẽ chỉ bị đâm thủng bởi một cuộc không kích bằng máy bay, điều mà cả Nga và Ukraine chưa cho thấy dấu hiệu họ sẽ thực hiện.
Dữ liệu chính thức từ năm 2017 chỉ ra nhà máy Zaporizhzhia có 2.204 tấn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng, trong đó 885 tấn nằm trong các bể có nguy cơ rủi ro cao. Dù đã được đưa ra khỏi lò phản ứng, chúng vẫn cần được làm mát trong vòng từ 4-5 năm, trước khi được đưa đi xử lý.
Theo chuyên gia Cizelj, nếu khu vực lưu trữ nhiên liệu đã qua sử dụng trúng pháo, phóng xạ có thể rò rỉ và ảnh hưởng tới khu vực có phạm vi hạn chế từ 10-20km.
Sơ đồ nhà máy Zaporizhzhia. Đồ họa: CNN
Ông James Acton, Giám đốc chương trình chính sách hạt nhân tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, mô tả rủi ro đáng sợ nhất là nguy cơ hệ thống làm mát của nhà máy bị tổn thương.
"Sự so sánh ở đây nên là Fukushima chứ không phải Chernobyl", ông nói, nhắc tới sự cố với nhà máy điện hạt nhân Fukushima ở Nhật Bản năm 2011. Khi đó, động đất và sóng thần làm gián đoạn nguồn cấp điện cho hệ thống bơm làm mát lò phản ứng, khiến nhiên liệu hạt nhân tan chảy và rò rỉ phóng xạ ra môi trường.
Các lò phản ứng tại Zaporizhzhia được đưa vào hoạt động từ 1984 đến 1995, sử dụng công nghệ lò phản ứng nước điều áp (PWR) của Liên Xô. Những lò phản ứng PWR có các hệ thống làm mát chủ động lẫn thụ động, cùng các máy phun làm mát áp suất cao, phun áp suất thấp.
Các lò phản ứng trong nhà máy Zaporizhzhia có tường bao bê tông dày 10 mét. Ảnh: DW
Tuy nhiên, tất cả các hệ thống này đều cần điện. Do chiến sự, 5/6 lò phản ứng tại nhà máy Zaporizhzhia đã dừng hoạt động, lò phản ứng thứ 6 cũng bị cắt khỏi lưới điện Ukraine, nhưng vẫn đang hoạt động cầm chừng để duy trì vận hành hạ tầng bên trong nhà máy.
Các lò phản ứng đều trong trạng thái tốt, có thể kích hoạt lại theo một quy trình tốn từ 2 đến khoảng 24 giờ. Trong trường hợp hiếm hoi toàn bộ 6 lò phản ứng cùng dừng phát điện, hệ thống làm mát sẽ được vận hành nhờ nguồn điện cấp ngược từ lưới điện bên ngoài.
Dù 4 đường dây chính kết nối nhà máy Zaporizhzhia với lưới điện đã bị ngắt từ cuối tuần trước, nhưng các đường dây dự phòng vẫn hoạt động tốt.
Nếu toàn bộ đường dây dự phòng bị cắt và không lò phản ứng nào hoạt động được kích hoạt kịp thời, các hệ thống làm mát vẫn chạy ổn định nhờ các máy phát diesel cỡ lớn đặt trong khuôn viên nhà máy Zaporizhzhia.
Ông Petro Kotin, chủ tịch công ty vận hành mạng lưới điện hạt nhân Ukraine Energoatom cho hay, hệ thống phát điện diesel trong nhà máy Zaporizhzhia cần 200 tấn dầu một ngày và lượng nhiên liệu dự trữ đủ cho khoảng 10 ngày, khoảng thời gian đủ lớn để xử lý các sự cố bất ngờ.
Tình huống xấu nhất là khi toàn bộ nguồn điện cấp cho hệ thống làm mát bị gián đoạn, hoặc hạ tầng các hệ thống làm mát bị hư hại nghiêm trọng, không thể hoạt động, ông Kotin cho biết các lò phản ứng sẽ tan chảy trong vòng 90 phút, khi đó, thảm họa sẽ xảy đến.
Chuyên gia James Acton ước tính phạm vi ảnh hưởng trong trường hợp này là khu vực bán kích 30km tính từ nhà máy. "Đó là thảm kịch với người dân địa phương", ông nói. "Nhưng với châu Âu, đó sẽ là một sự kiện không ảnh hưởng nghiêm trọng về sức khỏe hoặc môi trường".
Nhà máy Zaporizhzhia quan trọng nhường nào?
Đoàn xe của IAEA xuất hiện tại nhà máy Zaporizhzhia tuần trước. Ảnh: Getty Images
Năm 2021, hơn một nửa (55,5%) sản lượng điện của Ukraine do các nhà máy điện hạt nhân cung cấp, tiếp theo là điện than (23,6%), thủy điện (6,7%) và điện khí (6,6%).
Theo CNN, Zaporizhzhia có 6 lò phản ứng hạt nhân, tạo ra tới 42 tỷ kWh điện, chiếm 40% tổng lượng điện mà tất cả các nhà máy điện hạt nhân tạo ra ở Ukraine và 1/5 sản lượng điện hàng năm của nước này, đủ khả năng cung cấp năng lượng cho 4 triệu hộ gia đình.
Từ khi Nga kiểm soát nhà máy Zaporizhzhia, họ vẫn để các kĩ thuật viên Ukraine vận hành các lò phản ứng và chưa chủ động ngắt nhà máy khỏi lưới điện Ukraine. Tuy vậy, Kiev đã không công bố lượng điện mà nhà máy cung cấp những tháng vừa qua.
Tại Ukraine, dù tiêu thụ điện giảm do làn sóng di cư ồ ạt và suy thoái kinh tế dẫn tới cắt giảm sản xuất, Kiev đang rất muốn giành lại nhà máy Zaporizhzhia để xuất khẩu điện sang châu Âu. Ukraine đã kết nối hạ tầng điện với châu Âu từ tháng 3/2022.
Còn với Nga, việc kiểm soát Zaporizhzhia giúp họ đảm bảo nguồn cung điện ổn định cho cư dân và hạ tầng công nghiệp tại các khu vực mà Moscow kiểm soát ở Kherson, Zaporizhzhia, Donetsk hay thậm chí là Crimea.
Do đã được xây dựng từ lâu, rất khó để xác định giá trị của nhà máy Zaporizhzhia. Công ty tình báo quốc phòng Janes ước tính cần tới 7 tỷ USD để thay thế một lò phản ứng tại đây trong trường hợp nó bị hư hại đến mức không thể sửa chữa.
Sáng 25/3, TAND TP Hà Nội đã mở phiên tòa hình sự sơ thẩm xét xử vụ án đặc biệt nghiêm trọng trong vụ hỏa hoạn từ cháy xe máy điện khiến 15 người thiệt mạng, nhiều tài sản bị thiêu rụi hoàn toàn.
Ngày 25/3, thông tin từ Bệnh viện Nhi tỉnh Gia Lai cho biết, các bác sĩ bệnh viện vừa cấp cứu, lọc máu suốt 53 giờ và cứu sống 1 bé gái bị sốc phản vệ do ong khoái đốt nhiều vết ở đầu và mặt.
Sáng 25/3, đại diện Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP Hồ Chí Minh) cho biết, ông Trần Thái Học từng làm việc tại bệnh viện nhưng đã nghỉ từ tháng 5/2025. Đơn vị này đã báo cáo vụ việc lên Sở Y tế TP Hồ Chí Minh.
Công an xã Nhã Nam, tỉnh Bắc Ninh cho biết, đơn vị vừa kịp thời phối hợp với các lực lượng chức năng tổ chức khoanh vùng hiện trường và hỗ trợ di dời khẩn cấp nhiều hộ dân đến nơi an toàn ngay sau khi phát hiện 2 quả bom có kích thước lớn trên địa bàn thôn Gia Tiến, xã Nhã Nam.
Sáng 25/3, HLV Kim Sang Sik đã có những chia sẻ đáng chú ý về lực lượng ĐTQG Việt Nam, trong đó nhấn mạnh vai trò của bộ đôi Trần Đình Trọng – Đoàn Văn Hậu ở mặt trận phòng ngự cũng như sự chuẩn bị cho trận giao hữu với Bangladesh và cuộc so tài cùng ĐTQG Malaysia sắp tới.
Không còn là những cú đấm, cái bạt tai, túm tóc hay lời chửi rủa trực diện trong sân trường, bạo lực học đường ngày nay đang âm thầm trên môi trường số. Chỉ với một chiếc điện thoại và vài thao tác đơn giản, nhiều học sinh đã biến không gian mạng thành công cụ để công kích, bôi nhọ và làm tổn thương bạn bè theo cách tinh vi nhưng không kém phần tàn nhẫn.
Việc Israel ám sát thành công ông Ali Larijani - một trong những nhân vật quyền lực nhất Iran - đánh dấu bước leo thang đáng chú ý trong cuộc xung đột hiện nay. Nhưng, một câu hỏi lớn đặt ra: liệu chiến lược nhắm vào các lãnh đạo cấp cao của Iran có thực sự giúp Israel đạt được mục tiêu, hay đang mở ra những hệ lụy khó kiểm soát?
Ngày 25/3, tại Hội nghị giao ban báo chí tỉnh Đồng Tháp, Đại tá Nguyễn Minh Tân, Phó Giám đốc Công an tỉnh cho biết, các đơn vị nghiệp vụ đang điều tra và xử lý nghiêm nhóm đối tượng có hành vi gây rối trật tự công cộng và cố ý làm hư hỏng tài sản xảy ra trên địa bàn xã Ngũ Hiệp.
Với sự chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ, công tác cải cách thủ tục hành chính (TTHC) ở TP Hồ Chí Minh đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy không ít khó khăn, vướng mắc, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đẩy mạnh số hóa TTHC.
Trần Văn Phúc và Đặng Minh Thừa được xác định đã lợi dụng chức vụ quyền hạn, chỉ đạo nhân viên sử dụng tiền của Công ty CP Hạ tầng khu công nghiệp Cần Thơ (CIPCO) để tặng quà, chi công tác không đúng quy định, gây thiệt hại số tiền 550 triệu đồng.
Trong dòng chảy không ngừng nghỉ của cuộc đấu tranh bảo vệ An ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, có những chiến sĩ lặng lẽ mà bền bỉ, không ồn ào nhưng luôn ở tuyến đầu những trận tuyến cam go, phức tạp. Thiếu tá Hà Xuân Lợi – Phó Đội trưởng Đội 1, Phòng An ninh điều tra, Công an tỉnh Thanh Hoá là một trong những người như thế. Với tư duy sắc bén, bản lĩnh vững vàng và tinh thần trách nhiệm cao, anh đã góp phần “giải mã” nhiều vụ án tưởng chừng rơi vào ngõ cụt, để lại dấu ấn đậm nét trong công tác điều tra các vụ án an ninh.
Những lời mời gọi “tỷ giá tốt”, “giao dịch nhanh” đang góp phần tạo nên một “chợ ngầm” ngoại tệ sôi động trên mạng xã hội. Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là hàng loạt rủi ro: từ lừa đảo, mất tiền cho đến những vụ cướp giật được dàn dựng tinh vi, nơi người mua rất dễ trở thành “con mồi”.
Viện KSND tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” trong vụ án gây thiệt hại hơn 800 tỷ đồng liên quan đến hai dự án xây dựng Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2.
Sở Xây dựng Hà Nội đang giao cho các phòng chức năng rà soát, đưa ra các phương án triển khai phù hợp, tránh gây ảnh hưởng lớn đến người sử dụng xe bán tải.
Ngày 25/3, Phòng Kiểm tra - Pháp chế Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho biết đã ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với nhiều tổ chức và cá nhân có hành vi vi phạm trong lĩnh vực y tế. Đáng chú ý, một doanh nghiệp đã bị đình chỉ hoạt động có thời hạn và phạt tiền lên tới hơn 100 triệu đồng do hàng loạt sai phạm nghiêm trọng.
Thời gian qua, trên tuyến đường từ xã Tân Khai và phường Bình Long đến xã Minh Đức (tỉnh Đồng Nai) có một thanh niên đi xe mô tô lợi dụng đêm tối, vắng người qua lại áp sát, dùng hung khí đe doạ những phụ nữ tham gia giao thông một mình để chiếm đoạt tài sản. Nạn nhân hầu hết là nữ công nhân làm việc tại khu công nghiệp sau khi tăng ca, về muộn trên các cung đường này.