So sánh thiệt hại Iran – Israel sau 12 ngày giao tranh ác liệt
Iran-Israel đều hứng chịu những thiệt hại khó bù đắp về người và cơ sở vật chất sau 12 ngày giao tranh ác liệt. Từ trưa 24/6, hai bên đã bắt đầu ngừng bắn.
Israel từ ngày 13/6 khai mở chiến dịch "Sư tử trỗi dậy", sử dụng lực lượng biệt kích trong lãnh thổ Iran và không quân tấn công các mục tiêu là cơ sở hạ tầng liên quan đến chương trình hạt nhân, các căn cứ quân sự, trận địa phòng không, cơ sở năng lượng; đồng thời nhắm đến nhiều quan chức quân sự cấp cao và các nhà khoa học hạt nhân hàng đầu Iran.
Sau hơn nửa ngày, Iran bắt đầu trả đũa bằng chiến dịch tên "Lời hứa Đích thực 3", sử dụng tên lửa và máy bay không người lái tấn công các trung tâm tình báo, trụ sở Bộ Quốc phòng, viện nghiên cứu, sân bay quân sự lớn và một số hạ tầng năng lượng trên lãnh thổ Israel.
Tính đến trưa 24/6 - thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump, Iran và Israel cùng xác nhận lệnh ngừng bắn có hiệu lực, xung đột đã kéo dài sang ngày 12 với thiệt hại nặng nề cho cả hai.
Về con người, số liệu cập nhật ngày 24/6 của Iran cho thấy, khoảng 500 người đã thiệt mạng, 3.000 người khác bị thương. Ngược lại, Israel ghi nhận 28 người chết, hàng trăm người bị thương.
Nhờ yếu tố bất ngờ, Israel đã loại trừ nhiều chỉ huy quân sự cấp cao và chuyên gia hạt nhân của Iran trong những ngày giao tranh đầu tiên. Phần lớn họ bị hạ sát khi đang ngủ trong nhà riêng hoặc khi đang họp. Truyền thông Israel nói rằng, lực lượng của Tel Aviv đã sử dụng UAV, tên lửa và "vũ khí bí mật" được tuồn vào Iran từ trước để tấn công.
Trong đó, truyền thông khu vực tin rằng, khoảng 20 chỉ huy quân sự Iran đã thiệt mạng, gồm Tổng tham mưu trưởng Lực lượng vũ trang Mohammad Bagheri, Tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Hossein Salami, chỉ huy Bộ tư lệnh Khatam al-Anbia Gholamali Rashid và Tư lệnh Không quân IRGC Amirali Hajizadeh.
Các ông Bagheri, Rashid và Salami nằm trong nhóm ít quan chức cấp cao chịu trách nhiệm đưa ra quyết sách về quân sự của Iran. Một số nhân vật then chốt khác được xác nhận đã thiệt mạng có: phó giám đốc tình báo quân sự Iran Gholamreza Mehrabi, phó chỉ huy tác chiến của lực lượng vũ trang Mehdi Rabbani và tư lệnh phòng không Davood Sheikhian.
Ngoài ra, truyền thông Israel tiết lộ, Tel Aviv đã hạ sát 17 nhà khoa học chủ chốt của chương trình hạt nhân Iran, bao gồm những nhà khoa học được cho là kế nhiệm người dẫn dắt chương trình hạt nhân Iran Mohsen Fakhrizadeh (bị ám sát năm 2020).
Trong số các chuyên gia hạt nhân này có nhiều cái tên nổi bật như cựu lãnh đạo Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran Fereydoun Abbasi, Hiệu trưởng Đại học Azad Mohammad Mehdi Tehranji, chuyên gia vật lý lò phản ứng Abd al-Hamid Minushahr, chuyên gia kỹ thuật vật liệu Saeed Beraji hay tiến sĩ Seyed Ehsan Tabatabaei Ghomsheh, theo New York Times.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tin rằng, việc Tel Aviv tấn công các nhà khoa học có thể "làm chậm khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân của Iran" thêm nhiều năm. Tuy nhiên, giới quan sát hoài nghi về điều đó, cho rằng Iran đã phát triển mạng lưới tinh vi để bảo vệ và lưu truyền kiến thức chuyên môn về hạt nhân cho thế hệ nhà khoa học mới.
Ở chiều ngược lại, Iran cũng nhắm mục tiêu vào viện nghiên cứu quan trọng của Israel. Sáng 15/6, một vụ không kích của Iran đã khiến tòa nhà Viện Khoa học Weizmann bị hư hại. Dù Israel khẳng định không ai thiệt mạng, đòn không kích đã gây thiệt hại nặng nề cho các phòng thí nghiệm, phá hủy nhiều công trình nghiên cứu.
Về hạ tầng hạt nhân, sau các đòn tập kích của Israel (từ ngày 13/6) và của Mỹ ngày 22/6, Iran hứng thiệt hại đáng kể tại 3 cơ sở hạt nhân then chốt là Natanz, Isfahan và Fordow. Các công trình mặt đất tại cả 3 cơ sở nói trên đều cơ bản bị phá hủy, nhưng chưa có báo cáo về thiệt hại tại các cơ sở ngầm.
Tại cuộc họp báo ngày 22/6, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth mô tả tham vọng hạt nhân của Iran đã bị "xóa sổ". Sau đó nửa ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhấn mạnh: "Xóa sổ là một thuật ngữ chính xác!". Ông cho biết, cơ sở ngầm của Iran bị thiệt hại nặng nề.
Tuy nhiên, theo Politico, Iran đã sơ tán thiết bị và nhân lực khỏi các cơ sở bị Mỹ tập kích. Ngoài ra, Iran vẫn còn một kho dự trữ đáng kể máy ly tâm. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã không thể theo dõi toàn bộ chúng sau khi thỏa thuận hạt nhân Iran sụp đổ năm 2018. Politico mô tả, uranium làm giàu và máy li tâm đều có kích thước nhỏ, dễ di chuyển nhưng khó phát hiện.
Về thiệt hại quân sự và hạ tầng quan trọng khác, tính đến ngày 24/6, Israel đã tuyên bố phá hủy nhiều sân bay và trên 80 máy bay quân sự của Iran, nhưng thông tin trên chưa được Tehran xác nhận. Mới nhất, ngày 23/6, Israel tuyên bố tấn công 6 căn cứ không quân Iran, phá hủy thêm 15 máy bay. Iran không có nhiều tiêm kích hiện đại mà chủ yếu là mẫu cũ mua của Mỹ (thời trước Cách mạng Hồi giáo 1979) như tiêm kích F-4, F-5, F-14 và trực thăng AH-1 Cobra.
Về căn cứ tên lửa, quân đội Israel tuyên bố tấn công hàng chục căn cứ ở Iran, trong đó, ảnh vệ tinh cho thấy hạ tầng mặt đất tại các căn cứ ở Kermanshad, Shiraz, Piranshahr, Bid Kaneh và Tabriz bị hư hại đáng kể. Đây đều là những nơi được cho là lưu trữ hoặc đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực phát triển tên lửa của Iran.
Israel cũng tấn công và phá hủy một số nhà máy lọc dầu và kho lưu trữ nhiên liệu của Iran, bao gồm kho dầu Shahran phía Bắc Tehran. Các mục tiêu khác bị Israel phá hủy còn có trụ sở đài truyền hình nhà nước Iran, trong khi nhiều tòa nhà dân sự khác bị hư hại vì tác động của hỏa lực.
Bên kia lãnh thổ Israel, người Israel được mô tả là đã chứng kiến cảnh đổ nát mà họ chưa từng nhìn thấy sau hàng chục năm. Israel ít khi công bố chi tiết thiệt hại, nhưng hình ảnh do truyền thông ghi lại cho thấy hỏa lực Iran đã đánh trúng khu vực đặt trụ sở Bộ Quốc phòng Israel ở Tel Aviv trong 24h đầu tiên giao tranh.
Những ngày sau đó, Iran tuyên bố phóng tên lửa đạn đạo vào trụ sở Cục Tình báo Quân đội (AMAN) tại Tel Aviv; một cơ sở của tình báo Mossad, nơi được cho là trung tâm chỉ huy hoạt động ở nước ngoài và lập các kế hoạch ám sát khác; và căn cứ quân sự Kyria. Các vụ nổ lớn đã bùng lên ở những địa điểm mà Iran nhắm mục tiêu.
Tuần trước, có thông tin về việc Iran đã tập kích mục tiêu bên trong Công viên công nghệ tiên tiến Gav Yam Negev ở Be'er Sheva, nơi được cho là có các cơ sở quân sự và an ninh mạng, theo MME.
Iran cũng tấn công hạ tầng năng lượng của Israel. Mới đây nhất, sáng 23/6, hãng tin Haaretz của Israel nói rằng, hàng ngàn hộ gia đình ở miền Trung Israel mất điện do hỏa lực Iran đánh trúng một cơ sở điện lực quan trọng ở Ashdod. Trước đó, Iran tấn công nhà máy lọc dầu lớn nhất của Israel ở thành phố Haifa, khiến cơ sở này phải dừng hoạt động.
Ngoài ra, hình ảnh do truyền thông đăng tải cho thấy nhiều tòa nhà ở các thành phố Haifa, Tel Aviv, Be'er Yaakov, Holon, Ramat Gan và Nes Ziona bị tàn phá trong xung đột. Israel nói đó là các mục tiêu dân sự, trong khi Iran khẳng định họ chỉ tấn công các mục tiêu quân sự.