Ca khúc "Biết ơn chị Võ Thị Sáu" - còn mãi với thời gian

13:32 11/11/2023

65 năm kể từ khi ra đời, "Biết ơn chị Võ Thị Sáu" vẫn là một ca khúc được đông đảo công chúng yêu mến. Không chỉ là tác phẩm đầu tiên trong chùm ca khúc về đề tài Anh hùng liệt sĩ của nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn, bài hát còn vinh dự đứng trong danh sách 10 ca khúc truyền thống tiêu biểu của lực lượng CAND.

Những ca từ thật giản dị và trào dâng cảm xúc "Người thiếu nữ ấy như mùa xuân, chị đã dâng cả cuộc đời" ở tuổi chưa tròn đôi mươi… và được đẩy lên cao trào bằng đường nét giai điệu trong sáng vút cao, thánh thiện nhưng cũng đầy kịch tính ở phần 2 của tác phẩm. Dù đã trải qua hơn nửa thế kỷ nhưng bài hát "Biết ơn chị Võ Thị Sáu" vẫn làm lay động hàng triệu con tim biết bao thế hệ người Việt Nam yêu nước.

Nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn (bên trái) và tác giả bài viết.

Bài hát "Biết ơn chị Võ Thị Sáu" được sáng tác năm 1958, 6 năm sau ngày chị Sáu hy sinh, khi ấy nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn tuổi chưa tròn 30. Là một trong chùm 6 ca khúc tiêu biểu được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt II năm 2000, "Biết ơn chị Võ Thị Sáu" là ca khúc đầu tiên của nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn viết về đề tài anh hùng liệt sĩ mang tính ngợi ca trữ tình. Đây cũng là một trong những ca khúc đầu tiên của dòng nhạc cách mạng viết theo chủ đề này. Ông được mệnh danh là nhạc sĩ của những liệt sĩ anh hùng với hàng loạt tác phẩm "Biết ơn chị Võ Thị Sáu", "Bài ca Lý Tự Trọng", "Bài hát về Ngô Mây", "Bài hát Nguyễn Văn Trỗi" và "Nguyễn Viết Xuân cả nước yêu thương" …

Bài hát "Biết ơn chị Võ Thị Sáu" ra đời trong hoàn cảnh đặc biệt của lịch sử "Khi đất nước vẫn chia làm hai miền" và giọng hát của chị Sáu khi ra pháp trường với âm hưởng hào hùng của những "Tiến quân ca", "Cùng nhau đi hùng binh", "Lên đàng"… vẫn như còn vang dội vào biết bao "trái tim những người đang sống" như một lời thúc giục, cổ vũ lớp lớp người nguyện "đi lên không bao giờ lui" trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

Tác phẩm có cấu trúc ba phần chặt chẽ, gọn gàng, khúc triết, được mở đầu bằng một đường nét giai điệu nhẹ nhàng, tha thiết ở âm khu trung với tốc độ vừa phải mang tính tự sự được kết hợp với lời ca: "Mùa hoa lê ki ma nở, ở quê ta miền đất đỏ, thôn xóm vẫn nhắc tên người anh hùng, đã chết cho mùa hoa lê ki ma nở" như một bức tranh phác họa về một vùng quê đất đỏ Nam bộ bình dị, hiền hòa, mặc dù trước khi bài hát ra đời, nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn chưa hề đến nơi đây. Có lẽ bút pháp âm nhạc cùng trí tưởng tượng bay bổng của một nhạc sĩ - họa sĩ tài hoa đã tạo nên một vẻ đẹp không gian man mác hòa quyện vào giai điệu da diết, lắng sâu. Câu hai của phần thứ nhất nhắc lại bằng giai điệu của câu một nhưng ca từ đã được đẩy lên những cung bậc cảm xúc trải rộng, khái quát, bao la: "Sông núi đất nước ơn người anh hùng" và như một điểm tựa để chuẩn bị cho cao trào ở phần hai của tác phẩm.

Phần hai của tác phẩm, như lời tâm sự của nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn: "Bài "Biết ơn chị Võ Thị Sáu" là bài hát tôi viết trước đoạn giữa từ câu "Người thiếu nữ ấy như mùa xuân, chị đã dâng cả cuộc đời…" với cảm xúc trào dâng chợt đến cùng tư duy dự cảm đa chiều". Việc viết ca khúc không phát triển theo cách thức tuần tự là điều rất đặc biệt của các nghệ sĩ bậc thầy mà những thế hệ sau này coi như một mẫu mực thành công của sáng tạo nghệ thuật

Câu thứ nhất của phần hai là một giai điệu trong sáng, mạnh mẽ đầy chất bi tráng gồm 2 yếu tố âm nhạc tương phản về cung bậc mang tính ngợi ca: "Người thiếu nữ ấy như mùa xuân, chị đã dâng cả cuộc đời" và hình tượng hiên ngang, bình thản của người thiếu nữ anh hùng "dù chết vẫn không lùi bước". Câu thứ 2 của phần 2 là sự mô phỏng giai điệu âm nhạc của câu thứ nhất với những ca từ và âm điệu mạnh mẽ, quả quyết hơn "Giục đi lên không bao giờ lui" để kết toàn bộ phần cao trào của tác phẩm.

Phần ba của tác phẩm tái hiện gần như toàn bộ âm nhạc của phần thứ nhất nhưng mang nhiều tính chất "êm ả, quyến luyến" song cũng tràn đầy niềm tin, hy vọng vào một tương lai "mùa xuân lan tràn xứ sở"…

Có thể nói, "Biết ơn chị Võ Thị Sáu" là sự kết tinh điển hình, mẫu mực, hoàn hảo về nghệ thuật khai thác đề tài lịch sử, cảm xúc chân thực và tài năng sáng tạo của người nghệ sĩ - chiến sĩ. Tác phẩm xứng đáng là một trong những đỉnh cao trong dòng chảy của nền âm nhạc cách mạng Việt Nam hiện đại thế kỷ XX.

Nhạc sĩ Trương Hùng

Ngày 28/3, tàu Hải quân Hoàng gia Australia HMAS Toowoomba đã cập cảng Tiên Sa, bắt đầu chuyến thăm chính thức TP Đà Nẵng. Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa đối ngoại quốc phòng mà còn thể hiện rõ cam kết của Australia trong việc duy trì một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.

Ngày 28/3, Bộ Công an và UBND tỉnh Ninh Bình phối hợp tổ chức Lễ khởi công Dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang Công an nhân dân (CAND) tại lô đất có ký hiệu C-HH25, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Trung tướng Đặng Hồng Đức, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an dự và phát biểu chỉ đạo tại lễ khởi công.

Ngày 28/3, Lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi thơ “Xuân mới” đã được tổ chức trang trọng tại Hà Nội. Giải Nhất trị giá 30 triệu đồng đã thuộc về nhà thơ Nguyễn Hữu Quý với 3 tác phẩm: “Viết lại hòn vọng phu”, “Sông Hồng”, “Ta như nguyên đán của nhau”.

Cuộc chiến tại Iran nổ ra cuối tháng 2/2026 làm rung chuyển thế giới, đồng thời vẽ lại bản đồ địa chính trị khu vực. Trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ, với vị thế đặc biệt của mình, đang tận dụng cơ hội để giành lấy lợi thế trong một "ván cờ" khác.

Thời gian qua, nạn trộm cắp chó, mèo trên địa bàn TP Hồ Chí Minh diễn biến phức tạp với thủ đoạn ngày càng manh động, liều lĩnh. Công an TP Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ, Công an phường, xã, đặc khu đồng loạt ra quân, triệt phá nhiều đường dây chuyên nghiệp, giải tỏa bức xúc trong nhân dân.

LTS: Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo; những diễn biến bất thường về địa chính trị; các quyết định áp đặt thuế quan gây shock; giá cả nhiên liệu thay đổi đột biến dẫn tới biến động mạnh ở các thị trường v.v... và vv… Thế giới đang tiếp tục theo cách đó và tạo ra những vòng xoáy chóng mặt. Trước các biến động thời cuộc như thế, một cá nhân con người, một công ty, một ngành, thậm chí cả một quốc gia, cần phải đối diện chúng theo cách nào?

Sáng 28/3/2026, tại kỳ họp thứ nhất, HĐND TP Hà Nội khóa XVII, 100% các đại biểu có mặt đã đã biểu quyết, thống nhất cao thông qua Nghị quyết quy định nội dung, mức chi hỗ trợ, bồi dưỡng lực lượng Công an, Quân đội và các lực lượng phối hợp khác thực hiện công tác bảo vệ an ninh chính trị trên địa bàn.

Quá trình thi công dự án cải tạo, nâng cấp QL8A tại Hà Tĩnh đã làm hư hỏng nhà cửa, vật chất của hơn 200 hộ dân, đến nay vẫn còn nhiều hộ dân chưa chịu nhận tiền đền bù. Đơn vị quản lý dự án chấp nhận số tiền tăng thêm, song phía bảo hiểm kiên quyết “nói không” dẫn đến người dân tập trung đông người, khiếu kiện kéo dài nguy cơ phát sinh điểm nóng, gây mất ANTT, ảnh hưởng nghiêm trọng đến ổn định tình hình địa phương.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu năng lượng tăng cao, phát triển năng lượng tái tạo (NLTT) trở thành hành động thiết thực, mang lại lợi ích cộng đồng và bền vững. Từ hộ gia đình đến doanh nghiệp (DN), việc chuyển sang năng lượng xanh giúp giảm phát thải, tiết kiệm chi phí và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân lên tới 1 tỷ đồng; tổ chức vi phạm có thể bị phạt gấp đôi, lên mức 2 tỷ đồng đối với các hành vi khai thác thủy sản tại vùng biển nước ngoài khi không có giấy phép, khai thác sai quy định, hoặc tái phạm các hành vi che giấu, giả mạo hoặc hủy chứng cứ vi phạm chống khai thác bất hợp pháp.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文