Bài 4: Ngư dân, doanh nghiệp xoay trục tiết kiệm ứng phó với giá nhiên liệu
Giá xăng dầu tăng tạo sức ép lớn lên mọi hoạt động sản xuất, từ những chuyến vươn khơi của ngư dân đến dây chuyền vận hành của doanh nghiệp. Trước thách thức đó, thay vì chùn bước, nhiều ngư dân và doanh nghiệp ở Tây Nguyên đã chủ động tìm lời giải bằng các giải pháp tiết kiệm năng lượng, tối ưu chi phí và thích ứng linh hoạt.
Ngư dân kiên trì bám biển
Giữa nhịp sóng đêm ngoài khơi xa, những con tàu của ngư dân Lâm Đồng vẫn miệt mài rẽ nước, thắp lên ánh đèn giữa trùng khơi. Tàu của ông Hoàng Ngọc Sanh, phường Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng có 10 thuyền viên. Hành trình quen thuộc bắt đầu từ 22h đêm hôm trước đến 17h chiều hôm sau.
Với những chuyến kéo dài 4–5 ngày, riêng chi phí nhiên liệu đã đội lên thêm hàng chục triệu đồng. Thực tế, chi phí dầu hiện chiếm tới 50% tổng chi phí mỗi chuyến vươn khơi. Giá nhiên liệu tăng khiến bài toán ra khơi hay nằm bờ trở nên nan giải. Tuy nhiên, phần lớn chủ tàu vẫn chọn cách tiếp tục bám biển để giữ nghề và giữ bạn thuyền.
Ngư dân Nguyễn Văn Đức, chủ tàu lưới câu mực cho biết, mỗi chuyến đi biển thường kéo dài khoảng 3 ngày. Trước đây, tiền dầu khoảng 15 triệu đồng, nay đã vượt 20 triệu. “Nếu không trúng luồng cá, mực thì rất dễ lỗ vốn. Nhưng nếu nghỉ, bạn thuyền sẽ phải đi làm việc khác. Tàu nằm bờ lâu ngày cũng xuống cấp. Nên đành chấp nhận bù trừ để giữ lấy cái nghề bao đời nay!..”, ông Đức chia sẻ.
Trong khó khăn, nhiều ngư dân đã chủ động tìm cách thích ứng. Ông Đinh Văn Hải, phường Phan Thiết cho biết, thay vì đi ngắn ngày như trước, nhiều tàu chuyển sang bám biển dài ngày, thậm chí xuyên tháng để giảm số lần ra – vào bờ, qua đó tiết kiệm đáng kể nhiên liệu. Đây được xem là giải pháp hiệu quả trong bối cảnh giá dầu tăng cao. Không chỉ vậy, các chủ tàu cũng tính toán kỹ lưỡng hơn trong từng khâu sản xuất.
Từ việc giảm số lượng thuyền viên ở mức hợp lý, lựa chọn phương thức đánh bắt phù hợp, đến việc lên lộ trình di chuyển tối ưu nhằm hạn chế tiêu hao nhiên liệu. Ngư trường khai thác, thời điểm thả lưới, thả câu cũng được cân nhắc kỹ để tăng khả năng trúng luồng, giảm rủi ro. Một số tàu còn tận dụng kinh nghiệm truyền đời kết hợp với thiết bị định vị, dò cá để rút ngắn thời gian tìm kiếm, hạn chế chạy tàu vô ích. Việc chuẩn bị nhu yếu phẩm cũng được tính toán chặt chẽ, tránh lãng phí, đồng thời bảo đảm duy trì sức lao động trong những chuyến biển dài ngày.
Theo ông Nguyễn Văn Thu, Trưởng Ban Điều hành Cảng cá Phan Thiết, áp lực từ giá xăng dầu cùng với thời tiết bất lợi khiến nhiều tàu phải nằm bờ trong thời gian qua. Tuy nhiên, khi biển êm trở lại, hoạt động khai thác đã dần ổn định. Trung bình mỗi ngày có khoảng 50 lượt tàu ra vào cảng. Một số mặt hàng có giá trị cao như cá lưới, mực cũng nhích nhẹ, phần nào giúp ngư dân cải thiện thu nhập.
Trước diễn biến giá xăng dầu tăng, UBND tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo các cơ quan chức năng tăng cường phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này. Sở Công Thương được giao phối hợp lực lượng Quản lý thị trường và Công an tỉnh đẩy mạnh kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh, kịp thời xử lý nghiêm các hành vi như găm hàng, đầu cơ, bán sai giá niêm yết, bán ngoài hóa đơn, đóng cửa trái quy định để trục lợi. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền để người dân nhận diện thủ đoạn buôn lậu, sản xuất, kinh doanh xăng dầu giả, kém chất lượng. Công an tỉnh Lâm Đồng chủ động nắm tình hình, triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ nhằm phát hiện, ngăn chặn các đường dây buôn lậu, vận chuyển trái phép và kinh doanh xăng dầu vi phạm.
Doanh nghiệp tăng tốc tiết kiệm năng lượng
Hơn 5 năm qua, Nhà máy Bia Sài Gòn – Đắk Lắk đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kỹ thuật nhằm tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng trong sản xuất. Nhờ đó, mức tiêu hao điện năng của nhà máy giảm hơn 20%, đồng thời tiết kiệm chi phí mỗi năm lên đến hàng chục tỷ đồng. Theo ông Huỳnh Văn Dũng, Tổng Giám đốc công ty, doanh nghiệp đã thay thế các thiết bị cũ bằng hệ thống thế hệ mới có khả năng tự động hóa và biến tần cao.
Việc thay bóng đèn cao áp 400W bằng đèn Compact 110W giúp tiết kiệm khoảng 120 – 150 triệu đồng mỗi năm. Đáng chú ý, nhà máy đã đầu tư 16 tỷ đồng lắp đặt hệ thống lạnh phân tầng theo công nghệ Mycom (Nhật Bản) trong công đoạn làm lạnh dịch đường. Công nghệ này chia quá trình làm lạnh thành 3 cấp độ, giúp tăng hiệu suất thiết bị, giảm tới 60% năng lượng tiêu thụ và tiết kiệm thêm khoảng 2,5 – 3 tỷ đồng tiền điện mỗi năm.
Không dừng lại ở đó, doanh nghiệp còn đầu tư hệ thống đo đếm, kiểm soát năng lượng, thu hồi hơi thứ từ nồi nấu hoa bia – công đoạn tiêu thụ nhiệt lớn nhất. Đồng thời, chuyển đổi lò hơi từ nhiên liệu than sang sinh khối như vỏ điều, trấu, mùn cưa… giúp tiết kiệm khoảng 2,5 tỷ đồng mỗi năm, đồng thời giảm đáng kể khí thải ra môi trường.Đặc biệt, mô hình kinh tế tuần hoàn cũng được nhà máy tận dụng hiệu quả: Tái chế chất thải thành phân bón, thu hồi khí sinh học từ hệ thống xử lý nước thải làm nhiên liệu, sản xuất men thải phục vụ xuất khẩu… Qua đó vừa giảm chi phí, vừa gia tăng giá trị sản phẩm.
Không đứng ngoài xu thế, Công ty Cổ phần Thép Đông Nam Á (Khu công nghiệp Hòa Phú, tỉnh Đắk Lắk) cũng đẩy mạnh cải tiến công nghệ nhằm giảm tiêu hao năng lượng. Thay vì sử dụng công nghệ lò cao với nguyên liệu truyền thống như quặng sắt, than cốc, doanh nghiệp chuyển sang công nghệ lò điện sử dụng thép phế liệu. Giải pháp này không chỉ tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên mà còn giảm tác động đến môi trường.
Ông Phùng Duy Nam, Giám đốc sản xuất công ty cho biết, cùng với việc nâng cao ý thức tiết kiệm năng lượng trong đội ngũ lao động, doanh nghiệp đã đầu tư hàng chục tỷ đồng cải tạo hệ thống điện lò luyện, nâng điện áp từ 950V lên 1800V, đồng thời chuyển từ phương thức nạp liệu bán liên tục sang nạp liệu liên tục bằng băng tải.“Những cải tiến này giúp giảm hơn 20% điện năng tiêu thụ, rút ngắn thời gian nấu luyện từ 110 phút xuống còn 80 phút mỗi mẻ thép, qua đó tiết kiệm chi phí sản xuất hàng chục tỷ đồng mỗi năm!..”, ông Nam cho biết.
Thực tế cho thấy, việc đầu tư vào công nghệ tiết kiệm năng lượng ở Tây Nguyên không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp cho người dân, doanh nghiệp mà còn tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Khi chi phí năng lượng được kiểm soát, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp được nâng cao, đồng thời góp phần giảm áp lực lên hệ thống năng lượng quốc gia. Xu hướng “sản xuất xanh” đang dần trở thành lựa chọn tất yếu, không chỉ giúp người dân, doanh nghiệp thích ứng với thị trường xăng dầu tăng vọt do biến động của tình hình thế giới mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh, giảm phát thải và bảo vệ môi trường trong dài hạn.