Giữ vững nguyên tắc trong một trật tự đang tái cấu trúc
Chuyến công tác nước ngoài đầu xuân Bính Ngọ của Tổng Bí thư Tô Lâm diễn ra trong một thời điểm đặc biệt của đời sống quốc tế.
Khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục để lại những hệ lụy nghiêm trọng, khi các cơ chế điều phối thương mại toàn cầu đứng trước nhiều tranh luận và điều chỉnh, việc Việt Nam tham dự Hội đồng Hòa bình do phía Hoa Kỳ đề xuất nhằm thúc đẩy tái thiết Gaza đồng thời tiến hành trao đổi trực tiếp về nhiều vấn đề quan trọng (trong đó có thuế quan) song phương không đơn thuần là một hoạt động đối ngoại thường kỳ. Đó là sự lựa chọn có tính toán trong một cấu trúc thế giới đang vận động mạnh.
Việc tham gia Hội đồng Hòa bình cho thấy Việt Nam không đứng ngoài các nỗ lực tìm kiếm giải pháp cho những điểm nóng quốc tế, trong đó có vấn đề Palestine - Israel. Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhấn mạnh là mọi sáng kiến mới, chỉ có thể bền vững nếu tôn trọng các nguyên tắc nền tảng của luật pháp quốc tế và phù hợp với Hiến chương của Liên hợp quốc.
Ủng hộ hòa bình, tái thiết và đối thoại không đồng nghĩa với việc thay thế vai trò trung tâm của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc trong duy trì hòa bình và an ninh quốc tế. Lập trường nhất quán của Việt Nam là: Các cơ chế bổ sung có thể được khuyến khích, nhưng không thể tách rời khỏi khuôn khổ pháp lý đa phương hiện hữu.
Ở chiều kinh tế, cuộc trao đổi trực tiếp về thuế quan và thương mại mang ý nghĩa không kém phần quan trọng. Trong bối cảnh chính sách thuế của Hoa Kỳ đang có những điều chỉnh và tranh luận nội bộ, bao gồm cả các quyết định pháp lý liên quan đến thẩm quyền hành pháp, việc đối thoại thẳng thắn giúp làm rõ quan điểm, giảm thiểu rủi ro chính sách và bảo vệ lợi ích chính đáng của doanh nghiệp hai nước.
Việt Nam là quốc gia có độ mở kinh tế cao, nên mọi biến động về thuế quan đều tác động trực tiếp đến tăng trưởng, việc làm và ổn định xã hội. Vì vậy, chủ động trao đổi, thay vì chờ đợi thụ động, chính là cách bảo vệ không gian phát triển trong một môi trường thương mại nhiều biến số.
Điểm đáng chú ý là hai nội dung - hòa bình và thuế quan - không tách rời nhau. Trong thế giới hiện nay, an ninh và phát triển ngày càng đan xen. Một khu vực bất ổn kéo dài sẽ tác động đến chuỗi cung ứng, giá năng lượng, dòng vốn và thương mại toàn cầu. Ngược lại, bất cân bằng thương mại và rào cản thuế quan cũng có thể làm gia tăng căng thẳng địa - kinh tế. Tiếp cận đồng thời hai vấn đề trong một chuyến công tác cho thấy tư duy tích hợp: Bảo vệ lợi ích quốc gia trước mắt, nhưng không tách rời khỏi trách nhiệm đối với ổn định khu vực và quốc tế.
Điều cốt lõi ở đây không phải là tham gia một cơ chế mới hay gặp gỡ song phương ở cấp cao, mà là cách thức tham gia. Việt Nam bước vào các diễn đàn với tư thế độc lập, tự chủ, kiên định nguyên tắc, không liên minh để chống lại bên thứ ba và không đánh đổi lợi ích cốt lõi để đổi lấy lợi ích ngắn hạn. Trong một cấu trúc quyền lực đang tái định hình, sự chủ động hiện diện với tiếng nói có trách nhiệm chính là cách một quốc gia đang phát triển nhưng có vị thế ngày càng nâng cao khẳng định vai trò của mình.
Khi các sáng kiến hòa bình mới được đề xuất song hành cùng hệ thống đa phương hiện hữu, thước đo bản lĩnh không nằm ở việc nghiêng theo một trung tâm quyền lực nào, mà ở khả năng giữ vững độc lập chiến lược.
Tham gia đối thoại về tái thiết Gaza, đồng thời trao đổi thẳng thắn về thương mại và thuế quan, cho thấy Việt Nam không tách rời lợi ích quốc gia khỏi trách nhiệm quốc tế, cũng không để các biến động bên ngoài làm thu hẹp không gian phát triển của mình.
Trong một trật tự thế giới còn nhiều bất định, chỉ khi kiên định nguyên tắc, tôn trọng luật pháp quốc tế và chủ động tham gia định hình các cơ chế hợp tác, một quốc gia mới có thể bảo đảm vị thế và lợi ích lâu dài. Đó không chỉ là ý nghĩa của một chuyến công tác đầu xuân, mà còn là sự khẳng định rõ ràng một tư thế: Độc lập trong lựa chọn, kiên định trong nguyên tắc và chủ động trong hành động.