Không khoan nhượng với sản xuất, kinh doanh thuốc, thực phẩm chức năng giả

Ngày 23/5, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc nhằm đánh giá việc triển khai Công điện số 65/CĐ-TTg ngày 15/5/2025 và Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 17/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mới.

Hoang mang không biết đâu là sản phẩm thật, giả

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, quản lý thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thiết bị y tế là lĩnh vực đặc biệt quan trọng, liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của toàn hệ thống chính trị.

Theo Bộ Y tế, thời gian qua, Bộ đã tập trung hoàn thiện, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt trong lĩnh vực an toàn thực phẩm có nhiều nội dung liên quan đến kỹ thuật, quá trình triển khai thực hiện, quản lý thực tiễn tại cơ sở…

Tuy nhiên qua thực tiễn, cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều đường dây sản xuất, kinh doanh, buôn bán thuốc, sữa bột, thực phẩm chức năng giả, kể cả đội ngũ cán bộ liên quan trực tiếp đến vấn đề này đã đưa ra xử lý pháp luật.

"Giờ người dân rất hoang mang, ra đường không biết mặt hàng nào được phép lưu hành, mặt hàng nào là hàng giả, hàng nhái. Cuộc chiến chống hàng giả, gian lận thương mại là một nhiệm vụ khó khăn, phức tạp và lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của tất cả các cấp, các ngành và toàn thể xã hội", Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh.

Theo Bộ Y tế, thực tế triển khai tại các địa phương cho thấy, đây là thị trường có lợi nhuận cao, dễ bị lợi dụng bởi các đối tượng làm ăn không chính đáng. Nhiều hành vi vi phạm đã qua mặt cơ quan chức năng nhờ khai thác kẽ hở pháp luật.

Đặc biệt, trong bối cảnh thương mại điện tử và mạng xã hội phát triển nhanh chóng, việc quản lý các sản phẩm y tế càng trở nên phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ cao đối với sức khỏe và tính mạng người dân. 

Vì vậy, trong thời gian tới, việc ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường trách nhiệm của các cơ quan ban ngành, kể cả doanh nghiệp rất quan trọng để giải quyết vấn đề căn cơ lâu dài, nếu không sẽ khó cho quá trình thực hiện. 

"Chúng ta không để thị trường bát nháo, tràn ngập sản phẩm giả, không đủ chất lượng, ảnh hưởng đến sức khoẻ người dân", Bộ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh.

Bộ trưởng cũng khẳng định, quan điểm chỉ đạo của Bộ Y tế là kiên quyết đấu tranh không khoan nhượng với các hành vi sản xuất, buôn bán, lưu thông hàng giả trong lĩnh vực y tế. Các hành vi vi phạm phải được xử lý nghiêm minh, không có "vùng cấm", không có "ngoại lệ". Đồng thời, Bộ Y tế sẽ xử lý trách nhiệm các cá nhân, tổ chức có hành vi buông lỏng quản lý, tiếp tay hoặc bao che cho các hoạt động sai phạm.

Hậu kiểm chưa nghiêm

Về công tác cấp phép, hậu kiểm, Bộ trưởng Đào Hồng Lan thừa nhận việc triển khai hậu kiểm các địa phương làm chưa nghiêm. Trong khi đó, theo quy định của pháp luật, liên quan đến mặt hàng do địa phương quản lý thì phải tổ chức hậu kiểm, báo cáo khi gặp khó khăn. 

 Thế nhưng thời gian qua, nhiều mặt hàng thuộc trách nhiệm quản lý của địa phương chưa được kiểm soát chặt chẽ sau khi lưu thông ra thị trường.

Do đó, cần đẩy mạnh cơ chế hậu kiểm, giao quyền cho chính quyền địa phương tổ chức thực hiện trên cơ sở rà soát, đánh giá thực tiễn.

Tại hội nghị trực tuyến, đại diện tỉnh Hòa Bình kêu khó trong quá trình hậu kiểm, bởi theo quy định lấy mẫu, địa phương chỉ kiểm tra được chỉ số an toàn thực phẩm, chứ không kiểm tra được chất lượng. Và khi thực hiện kiểm tra, đoàn chỉ kiểm tra hậu kiểm ở cơ sở sản xuất và chỉ có thể kiểm tra chất lượng khi người dân có ý kiến.

Liên quan đến đường dây sữa giả vừa bị cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an triệt phá, đại diện tỉnh Hòa Bình cho biết, công ty sản xuất sữa giả thực hiện công bố sữa ở tỉnh Hòa Bình nhưng lại không bán hàng trên địa bàn tỉnh, không bán ở siêu thị hay bất cứ bệnh viện nào trên địa bàn. Ngoài ra việc hậu kiểm chỉ thực hiện được ở cơ sở sản xuất, trong khi các đối tượng sản xuất hàng giả rất tinh vi, họ lách các sản phẩm lên sàn thương mại điện tử. Do đó rất khó để đuổi theo hậu kiểm được tất cả các sản phẩm nghi ngờ.

Nhiều chi cục an toàn thực phẩm ở địa phương cũng nêu khó khăn này. Khi vụ sữa giả, thực phẩm chức năng giả gây rúng động dư luận bị phát hiện, nhiều đơn vị cũng kêu chỉ hậu kiểm dựa trên phản ánh của báo chí, người tiêu dùng và khi có sự chỉ đạo yêu cầu xác minh làm rõ nội dung phản ánh. Khi đó sẽ kiểm tra, xác minh, lấy mẫu đưa đi kiểm nghiệm chất lượng và xử lý vi phạm nếu có.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, hiện Bộ cũng đang tập trung xây dựng 2 nghị định về phân định thẩm quyền thực hiện theo chính quyền 2 cấp, nghị định về phân cấp, phân quyền.

Bộ Y tế đã phân cấp tối đa cho địa phương triển khai cấp phép, giám sát. Đồng thời, tập trung xây dựng các văn bản, pháp lý, hướng dẫn tổ chức thực hiện. Như vậy, vai trò của UBND tỉnh, sở y tế ngày càng nặng nề hơn.

Bộ Y tế tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý an toàn thực phẩm, siết chặt quản lý hoạt động đăng ký, quảng cáo, lưu hành, đặc biệt đối với các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe; kiểm tra chặt chẽ việc công bố sản phẩm, truy xuất nguồn gốc...

Đặc biệt là trên sàn thương mại điện tử, cần tăng chế tài xử phạt đối với hành vi vi phạm sản xuất kinh doanh thuốc giả, mỹ phẩm giả, thực phẩm chức năng giả, thiết bị y tế giả.

Bộ Y tế sẽ tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, vận động người dân nâng cao cảnh giác, cùng tham gia phát hiện và lên án hành vi buôn bán hàng giả là các sản phẩm trong lĩnh vực quản lý của bộ.

Bộ Y tế khẳng định cam kết hành động quyết liệt, đồng bộ và liên tục để bảo vệ sức khỏe nhân dân, quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng và sự phát triển lành mạnh của ngành y tế.