Tăng cường kết nối toàn cầu để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng

Những bước tiến quan trọng từ nội lực

Trong nước, công tác phòng, chống tham nhũng (PCTN) đã đạt được những bước chuyển mạnh mẽ, thể hiện qua sự quyết tâm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” trong xử lý các vụ việc tham nhũng. Theo báo cáo của Chính phủ về công tác PCTN năm 2024 được trình bày tại Hội thảo khoa học “Đánh giá công tác PCTN tại Việt Nam theo mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc (LHQ)” diễn ra ngày 6/12 tại Hà Nội, thời gian qua, các cơ quan điều tra trong lực lượng CAND đã thụ lý điều tra 1.538 vụ án/3.897 bị can phạm tội tham nhũng.

Tổng số tài sản thiệt hại trong các vụ án đang thụ lý, điều tra gần 5.000 tỷ đồng, gần 50.000m2 đất và gần 140ha đất; đã thu hồi gần 700 tỷ đồng, gần 17 nghìn m2 đất và gần 1.000ha đất; tạm giữ, kê biên, phong tỏa, ngăn chặn giao dịch gần 1,2 nghìn tỷ đồng và nhiều bất động sản, tài sản có giá trị khác. Đã kết thúc điều tra, đề nghị truy tố gần 900 vụ án/gần 2.700 bị can. Những con số ấn tượng này cho thấy quyết tâm chính trị cao của Đảng và Nhà nước trong cuộc chiến chống tham nhũng, đồng thời chứng tỏ hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa và xử lý.

Ngoài ra, các biện pháp phòng ngừa tham nhũng đã được triển khai mạnh mẽ. Việc xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật về PCTN là một ưu tiên hàng đầu, với nhiều sáng kiến được đưa vào thực tiễn nhằm tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Vai trò giám sát của các tổ chức xã hội và truyền thông cũng được phát huy tối đa, giúp tạo nên một môi trường liêm chính từ cơ sở. Từng địa phương đã triển khai các chương trình giám sát xã hội, huy động sự tham gia của người dân, các tổ chức phi chính phủ nhằm nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước.

Các cơ quan chuyên trách như Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước và các ban, ngành khác đã không ngừng nâng cao hiệu quả hoạt động, tập trung vào phát hiện và ngăn chặn sớm các hành vi tham nhũng. Đặc biệt, các chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng, từ giáo dục liêm chính đến các chương trình giám sát xã hội, đã góp phần thay đổi nhận thức và hành vi của người dân.  Song song đó, Việt Nam đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý công, bao gồm các hệ thống quản lý tài sản công trực tuyến, cơ sở dữ liệu minh bạch hóa tài sản cán bộ và các ứng dụng giúp người dân giám sát các hoạt động công. Những biện pháp này không chỉ tăng cường hiệu quả mà còn giảm thiểu rủi ro tham nhũng ở các cấp độ. 

Kết nối toàn cầu để đẩy lùi tham nhũng

Liên quan đến công tác hợp tác quốc tế trong PCTN, Chính phủ Việt Nam đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện nhiều hoạt động hợp tác quốc tế về PCTN, bám sát chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về công tác đối ngoại và PCTN, chẳng hạn như: Tham dự các cuộc họp trong khuôn khổ Công ước LHQ về chống tham nhũng (UNCAC); Tham dự Cuộc họp Mạng lưới các Cơ quan Chống tham nhũng và Thực thi pháp luật của APEC (ACT-NET) lần thứ 11; Tham dự Hội nghị “Tăng cường chính sách liêm chính và thúc đẩy khuôn khổ phòng, chống tham nhũng khu vực Châu Á - Thái Bình Dương” và Diễn đàn Chống tham nhũng và Liêm chính Toàn cầu 2024; Tham dự Hội nghị Nhóm các Cơ quan Phòng, chống tham nhũng ASEAN lần thứ 19… Những sự kiện này không chỉ khẳng định vai trò tích cực của Việt Nam mà còn thúc đẩy sự hợp tác khu vực và quốc tế trong cuộc chiến chống tham nhũng.

Ghi nhận Việt Nam như một hình mẫu trong thực hiện các cam kết minh bạch và liêm chính, Tổng Thư ký LHQ António Guterres nhấn mạnh rằng, những nỗ lực không ngừng nghỉ của Việt Nam đã củng cố niềm tin quốc tế và tạo động lực cho các quốc gia khác noi theo. Trong khi đó, bà Victoria Kwakwa, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam, đánh giá cao sự kết hợp giữa cải cách nội tại và hợp tác quốc tế của Việt Nam.

Theo bà, việc áp dụng công nghệ số và hiện đại hóa quản lý công không chỉ nâng cao hiệu quả quản trị mà còn giảm thiểu nguy cơ tham nhũng ở mọi cấp độ. Bên cạnh đó, những đánh giá tích cực từ các tổ chức quốc tế như Cơ quan Phòng, chống ma túy và tội phạm LHQ (UNODC) và Tổ chức Hợp tác và phát triển Kinh tế (OECD) càng khẳng định những bước tiến của Việt Nam trong PCTN. UNODC đã phối hợp chặt chẽ với Việt Nam để tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, hội thảo nâng cao năng lực và xây dựng cơ chế quản trị phù hợp với chuẩn mực quốc tế. OECD, trong các báo cáo gần đây, cũng đánh giá cao sự minh bạch trong quản trị doanh nghiệp nhà nước, coi đây là một yếu tố quan trọng giúp cải thiện môi trường kinh doanh và thu hút đầu tư.

Việt Nam đang đẩy mạnh việc xây dựng các thỏa thuận song phương và đa phương mới nhằm tăng cường truy vết và thu hồi tài sản tham nhũng trên phạm vi toàn cầu. Tại hội thảo quốc tế tổ chức tại Quảng Ninh vào tháng 11/2024, Bộ Công an Việt Nam đã phối hợp với UNODC giới thiệu nhiều giải pháp hiện đại về điều tra, thu hồi tài sản và xử lý tham nhũng. Nhờ sự hợp tác chặt chẽ với INTERPOL, ASEANAPOL và các cơ quan quốc tế, lực lượng CAND Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong việc truy vết dòng tiền và thu hồi tài sản hiệu quả, đặc biệt trong các vụ án lớn có yếu tố nước ngoài.

Giai đoạn 2023-2024 đánh dấu những bước tiến nổi bật khi Việt Nam hợp tác với nhiều quốc gia để thu hồi hàng trăm tỷ đồng tài sản bị tẩu tán. Đồng thời, việc sửa đổi Luật PCTN và áp dụng các chính sách minh bạch hóa tài sản, thu nhập của cán bộ đã nhận được sự đánh giá cao từ cộng đồng quốc tế. Các chương trình đào tạo quốc tế và hoạt động trao đổi kinh nghiệm không chỉ giúp nâng cao năng lực cán bộ mà còn hỗ trợ Việt Nam tiếp cận những mô hình quản lý hiện đại từ các quốc gia phát triển.

Việt Nam cũng không ngừng tham gia các diễn đàn quốc tế để thúc đẩy sự đồng thuận toàn cầu trong cuộc chiến chống tham nhũng. Những sáng kiến như chia sẻ thông tin, tăng cường năng lực điều tra xuyên quốc gia và xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ với các tổ chức quốc tế đã giúp nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng trong nước. Những nỗ lực này không chỉ khẳng định vị thế của Việt Nam như một đối tác tin cậy trên trường quốc tế mà còn đặt nền tảng bền vững cho sự minh bạch và liêm chính trong quản trị công.

Thách thức và hướng tương lai

Cuộc chiến chống tham nhũng ở Việt Nam là một hành trình đầy cam go, đối mặt với không ít thách thức cả về quy mô lẫn tính chất. Tham nhũng ngày nay không chỉ tồn tại dưới dạng các hành vi lạm dụng quyền lực nhỏ lẻ mà đã phát triển thành các mạng lưới phức tạp, có yếu tố xuyên quốc gia. Những hành vi này ngày càng tinh vi hơn, tận dụng công nghệ hiện đại để che giấu dấu vết, gây khó khăn lớn cho công tác phát hiện và xử lý. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và thể chế, xây dựng một cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả vẫn là những nhiệm vụ cấp bách. Sự bất cập trong năng lực chuyên môn, công cụ hỗ trợ và cơ chế bảo vệ người tố giác cũng là những rào cản cần sớm được khắc phục.

Ngoài ra, một thách thức lớn khác là sự suy giảm niềm tin của một bộ phận người dân vào hiệu quả của các biện pháp phòng, chống tham nhũng. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ dừng lại ở việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm mà còn cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục để khơi dậy niềm tin và sự tham gia tích cực từ cộng đồng.

Tuy nhiên, với quyết tâm chính trị cao, sự đồng lòng của toàn dân và những nỗ lực không ngừng nghỉ, đất nước ta đang từng bước giành được những thắng lợi quan trọng. Sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, từ Trung ương đến địa phương, đã tạo ra một sức mạnh tổng hợp để thúc đẩy công cuộc đấu tranh này. Từ việc triển khai các nghị quyết đến việc xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ, Việt Nam đã khẳng định rõ cam kết không khoan nhượng với tham nhũng. 

Sự tham gia tích cực của người dân và các tổ chức xã hội cũng đóng vai trò không thể thiếu. Người dân không chỉ là “tai mắt” của chính quyền mà còn trở thành những chiến binh trên mặt trận chống tham nhũng thông qua việc tố cáo, phản ánh các hành vi sai trái. Việc xây dựng các cơ chế bảo vệ người tố giác đã khích lệ tinh thần dũng cảm của những người dám đứng lên đấu tranh, góp phần làm trong sạch bộ máy nhà nước. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh giáo dục liêm chính trong cộng đồng, đặc biệt trong các cơ quan công quyền, trường học và doanh nghiệp, đang dần tạo nên một nền văn hóa “không dung túng cho tham nhũng”.

Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác phòng, chống tham nhũng đang mang lại hiệu quả rõ rệt. Các hệ thống quản lý minh bạch, cơ sở dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo đã giúp nâng cao khả năng phát hiện, giám sát và xử lý các hành vi tham nhũng. Các nền tảng công nghệ như blockchain cũng đang được thử nghiệm để tăng cường tính minh bạch trong quản lý tài sản công và tài chính nhà nước. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số cũng mang lại thách thức không nhỏ. Các hành vi tham nhũng trở nên tinh vi hơn, phức tạp hơn, đòi hỏi cơ quan chức năng không ngừng nâng cao năng lực và đổi mới cách tiếp cận. Ngoài ra, trong bối cảnh toàn cầu hóa, tham nhũng xuyên quốc gia đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về hợp tác quốc tế. Việt Nam đã tích cực tham gia các công ước, diễn đàn quốc tế về phòng, chống tham nhũng, cũng như xây dựng các thỏa thuận song phương và đa phương nhằm phối hợp truy vết, thu hồi tài sản tham nhũng trên phạm vi toàn cầu. Sự gắn kết giữa nội lực quốc gia và sức mạnh hợp tác quốc tế sẽ là chìa khóa để đối phó hiệu quả với tham nhũng trong một thế giới kết nối phức tạp.

Để đạt được những mục tiêu dài hạn, chúng ta cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường tính minh bạch trong hoạt động của các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp. Các công cụ giám sát, kiểm toán cần được đổi mới, đồng thời đẩy mạnh kiểm tra nội bộ tại các cơ quan công quyền.

Việc đào tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức liêm chính, chuyên môn cao không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là chiến lược bền vững nhằm đảm bảo thành công trong cuộc chiến chống tham nhũng. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của toàn xã hội về tác hại của tham nhũng và trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc ngăn chặn, đấu tranh với vấn nạn này. Những chiến dịch truyền thông hiệu quả sẽ góp phần xây dựng ý thức cộng đồng mạnh mẽ hơn, khơi dậy tinh thần trách nhiệm trong từng người dân.