Xây dựng “lá chắn” vững chắc trên không gian mạng (Bài cuối)
Bối cảnh và tình hình thực tiễn hiện nay đã đặt ra yêu cầu cần phải tiếp tục nhanh chóng hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật làm nền tảng vững chắc để bảo vệ an ninh đối với hệ thống thông tin và hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia; phòng ngừa, xử lý hành vi xâm phạm an ninh mạng; hoạt động bảo vệ an ninh mạng; tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật an ninh mạng; kinh doanh sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng; điều kiện bảo đảm an ninh mạng.
Tại dự thảo tờ trình dự án, dự thảo Luật An ninh mạng, Bộ Công an nêu, việc đề xuất xây dựng Luật An ninh mạng nhằm các mục đích như sau: Bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, loại bỏ sự chồng chéo, mâu thuẫn giữa 2 luật hiện hành, tạo khung pháp lý rõ ràng, minh bạch, đáp ứng yêu cầu quản lý và bảo vệ không gian mạng; nâng cao hiệu quả của hoạt động bảo đảm an ninh mạng, kết hợp chặt chẽ các biện pháp bảo vệ hệ thống thông tin, dữ liệu cá nhân, phòng chống tấn công mạng với các giải pháp bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian mạng; tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân trong việc tuân thủ pháp luật, giảm thiểu thủ tục hành chính, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp, thúc đẩy môi trường số an toàn, phát triển kinh tế số bền vững; hoàn thiện cơ chế phòng thủ, giám sát, cảnh báo và ứng phó với các nguy cơ, sự cố an ninh mạng, bảo vệ hệ thống thông tin quan trọng quốc gia, tăng cường năng lực phòng ngừa và khắc phục hậu quả của các cuộc tấn công mạng và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, phù hợp với các cam kết, chuẩn mực quốc tế về an ninh mạng, thúc đẩy nghiên cứu, phát triển công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong lĩnh vực an ninh mạng.
Dự thảo Luật An ninh mạng dự kiến quy định về hoạt động bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trên không gian mạng; bảo đảm an ninh thông tin, an toàn hệ thống thông tin; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Dự thảo luật gồm 9 chương với 63 điều, trong đó kế thừa 33 điều của Luật An ninh mạng năm 2018 trong đó giữ nguyên 29 điều, sửa đổi, bổ sung 4 điều, kế thừa 19 điều của Luật An toàn thông tin mạng năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2018) trong đó giữ nguyên 15 điều, sửa đổi, bổ sung 4 điều; hợp nhất nội dung của 8 điều luật của 2 luật nêu trên; bổ sung 3 điều.
Cụ thể, nhóm 33 điều luật kế thừa của Luật An ninh mạng năm 2018 bao gồm: Biện pháp bảo vệ an ninh mạng; Hệ thông thông tin quan trọng về an ninh quốc gia; Bảo đảm an ninh thông tin trên không gian mạng; Phòng ngừa, xử lý thông tin trên không gian mạng xâm phạm an ninh quốc gia; Phòng ngừa, xử lý thông tin trên không gian mạng xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; Phòng, chống gián điệp mạng, bảo vệ thông tin thuộc bí mật nhà nước, bí mật công tác, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng; Phòng, chống hành vi sử dụng không gian mạng, công nghệ thông tin, phương tiện điện tử để vi phạm pháp luật về an ninh quốc gia; Phòng, chống hành vi sử dụng không gian mạng, công nghệ thông tin, phương tiện điện tử, công nghệ cao để vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn xã hội; Phòng, chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng; Phòng, chống tấn công mạng; Phòng ngừa, xử lý tình huống nguy hiểm về an ninh mạng; Đấu tranh bảo vệ an ninh mạng; Ứng phó, khắc phục sự cố an ninh mạng đối với hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia; Nghiên cứu, phát triển an ninh mạng; Nâng cao năng lực tự chủ về an ninh mạng; Bảo đảm nguồn nhân lực bảo vệ an ninh mạng; Tuyển chọn, đào tạo, phát triển lực lượng bảo vệ an ninh mạng: Giáo dục bồi dưỡng kiến thức, nghiệp vụ an ninh mạng; Phổ biến kiến thức về an ninh mạng; Kinh phí bảo vệ an ninh mạng; Trách nhiệm của tố chức, cá nhân quản lý, khai thác cơ sở hạ tầng không gian mạng quốc gia, cổng kết nối mạng quốc tế trong bảo vệ an ninh mạng; Trách nhiệm của Bộ Công an; Trách nhiệm của Bộ Quốc phòng; Trách nhiệm của Ban Cơ yếu Chính phủ; Trách nhiệm của bộ, ngành, UBND cấp tỉnh; Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng không gian mạng; Trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng.
Nhóm 19 điều luật kế thừa của Luật An toàn thông tin mạng năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2018) bao gồm: Đối tượng áp dụng; Phân loại cấp độ hệ thống thông tin; Nhiệm vụ bảo vệ hệ thống thông tin; Biện pháp bảo vệ hệ thống thông tin; Trách nhiệm bảo vệ an ninh mạng đối với hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia; Quản lý gửi thông tin trên mạng; Trách nhiệm của cơ quan, tố chức, cá nhân trong bảo đảm an ninh thông tin; Phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý phần mềm độc hại; Ngăn chặn xung đột thông tin trên mạng; Tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật an ninh mạng; Quản lý tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật an ninh mạng; Đánh giá hợp chuẩn, hợp quy về an ninh mạng; Sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng; Cấp Giấy phép kinh doanh sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng; Cấp Giấy chứng nhận hành nghề cung cấp sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng; Trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng; Nguyên tắc quản lý xuất, nhập khẩu sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng; Yêu cầu về kiến thức, kỹ năng bảo đảm an ninh mạng đối với người đứng đầu, lãnh đạo cơ quan, tố chức, doanh nghiệp nhà nước, lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng và cán bộ phụ trách bảo vệ an ninh mạng; Quản lý nhà nước về an ninh mạng.
Nhóm 8 điều hợp nhất bao gồm: Phạm vi điều chỉnh; Chính sách của nhà nước về an ninh mạng; Nguyên tắc bảo vệ an ninh mạng, Hợp tác quốc tế về an ninh mạng; Các hành vi bị nghiêm cấm về an minh mạng; Xử lý vi phạm pháp luật về an ninh mạng: Điều khoản chuyển tiếp: Hiệu lực thi hành.
Nhóm 3 điều được bổ sung bao gồm: Bảo đảm an ninh dữ liệu; Trách nhiệm của chủ quản hệ thống thông tin trong bảo vệ an ninh mạng; Yêu cầu về kiến thức, kỹ năng bảo đảm an ninh mạng đối với người đứng đầu, lãnh đạo cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước, lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng và cán bộ phụ trách ảo vệ an ninh mạng.