Bài thơ “Nhà văn cổ điển Việt Nam” của một nhà thơ Nga

07:30 08/04/2006

Tôi đọc lại bài thơ "Nhà văn cổ điển Việt Nam" của Evgheni Evtushenko (nhà thơ lớn của Nga và Liên Xô một thời) sau 34 năm nó ra đời. Bài thơ được viết ra tại Hà Nội vào năm 1972 khi cuộc chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ ở miền Bắc đã lên tới đỉnh điểm. Sự giản dị đến trong trẻo của bài thơ vẫn làm cho tôi xúc động như mới đọc lần đầu.

Giản dị bởi nó như là câu chuyện đời thường được kể lại rất chân thực, một góc nhỏ cuộc sống Việt Nam thời chiến được dọi chiếu bởi ánh sáng nhân văn muôn thuở của con người. Cái không gian nhỏ hẹp trong thơ (căn phòng) vì thế được mở rộng ra thế giới và ba nhân vật trữ tình trong tác phẩm (nhà văn Nguyễn Tuân - con mèo - tác giả) cũng mặc nhiên in dấu ấn của thời cuộc. Chiến tranh. Hiện trên "nét mặt mệt mỏi", trong tiếng "thở dài sườn sượt" của một Nguyễn Tuân từng trải "Khi trong nhà không còn lấy một món ăn gì/ Dù ông muốn phải thết khách cho lịch sự". Chiến tranh. Không ở đâu xa, nó đã được bày ra trong căn phòng nhỏ hẹp của nhà văn cổ điển Việt Nam:

Ông rót đúng một giọt Whisky vào cốc nước
Và thoải mái cười to
Trước cuộc nhậu khiêm nhường
Chỉ vẻn vẹn có một con mực nướng,
Món nhắm hạng sang trong thời buổi chiến tranh

Chiến tranh. Có trong "cơn đói" của con mèo hung "rón rén ẩn sau chai rượu" và chú ta đã quên lễ độ "dùng răng giật phắt miếng mực" ngay từ tay nhà thơ - bạn của chủ mình.

Chiến tranh. Giấu trong sự "chết lặng" của tác giả - nhà thơ khi ông tóm lấy chú mèo hư đó:

Thì ra chú mèo thật sự không trọng lượng!
Nhẹ như hạt cát nâu ấm nóng của thiên nhiên
Uốn tấm lưng cong - vành bánh xe khô đét
Trong tay tôi, nó giống như không có thật

Sự tàn khốc của chiến tranh không được phản ánh bằng đạn bom, máu lửa. Trong những năm tháng ấy, không chỉ con người phải sống thiếu thốn mòn mỏi mà đến con vật cũng phải chịu chung cảnh ngộ. Một cuộc sống bất thường tưởng như khó có thể chịu đựng được. Nhưng không! Còn có một cuộc sống khác mang đậm nét bản lĩnh Việt Nam, văn hóa Việt Nam được thể hiện qua những dòng thơ nhuần nhuyễn chất tự sự - trữ tình của nhà thơ Nga tài năng này:

Ông làm chúng tôi kinh ngạc
Khi biết nén đau ép chặt hồn mình
Với sức chịu đựng dẻo dai của một tín đồ đạo Phật
Một bên gấu quần quen đi xe đạp
Còn cái kẹp bỏ quên, dùng để cặp ống quần
Bàn tay gầy huơ huơ, như phẩy đi ngọn lửa chiến tranh
Ông điềm tĩnh nói về Bôđơle và Bạch Cư Dị

Và, ngay sau đó là lời lên án bản chất phi nghĩa của cuộc chiến tranh xâm lược do đế quốc Mỹ gây ra:

Còn có gì đểu cáng hơn
Khi bom đạn rơi vào đúng người này

Trong trường hợp này, nhà văn đã trở thành dân tộc, đã là đại diện cho cộng đồng, cho phía đối lập với chiến tranh. Đó là khát vọng hoà bình muôn thuở của Việt Nam, của nhân loại.

Bài thơ "Nhà văn cổ điển Việt Nam" có nhiều phát hiện tinh tế, mới lạ. Nguyễn Tuân trong mắt nhà thơ Nga này là "Một cậu bé ở tuổi 70/ Có nét mặt mệt mỏi của con rùa già từng trải". Một cách cảm nhận mềm mại và tinh tường chỉ có được ở những thi sĩ tài hoa. Nhưng nhiều mới mẻ và gây ấn tượng mạnh với tôi là hình ảnh con mèo. Một con mèo hung "nghễu nghện ngự trên giá sách/ Chọn tập thơ của Xanh Giôn Pecxơ làm chiếu để nằm". Trong phép so sánh - nhân hóa con mèo đó "Như nắm xơ bông vật vờ trên ngọn cây dương/ Đôi mắt nâu ngước nhìn tôi, khẩn cầu buồn bã:/ Xin Ngài rộng bụng buông tha…". Sự nhân hóa đạt hiệu quả tối ưu, gây xúc động mạnh cho người đọc. Kỳ lạ và bất ngờ quá, từ một con mèo có thật trở thành một con mèo "không có thật", "không trọng lượng" và chính cái sự "không trọng lượng" này đã tạo ra "Sức nặng khủng khiếp của vật chất". Sức nặng đó chính là sự ám ảnh khôn nguôi về chiến tranh, về một cuộc sống không có hoà bình đã, đang và sẽ là mối đe dọa lớn nhất, khủng khiếp nhất của nhân loại.

Không triết luận ồn ào, bài thơ "Nhà văn cổ điển Việt Nam" mang tầm khái quát cao về những vấn đề lớn của nhân loại. Một bài thơ viết về chiến tranh rất giản dị nhưng sẽ còn làm xúc động nhiều thế hệ bạn đọc Việt Nam. Bài thơ góp phần tôn vinh tên tuổi Evgheni Evtushenko - "nhà thơ của diễn đàn, đồng thời là nhà thơ sâu lắng của tâm hồn" như nhà thơ - dịch giả Bằng Việt nhận xét

Nguyễn Hữu Quý

Núp bóng doanh nghiệp hoạt động lĩnh vực vui chơi giải trí quốc tế,  Zeng Hua (Tăng Hoa), HKTT tại Ma Cao, Trung Quốc, là Giám đốc kiêm Chủ tịch hội đồng quản trị Công ty TNHH Vui chơi giải trí và Du lịch Thái Dương đã cho lắp đặt các thiết bị, vật dụng và thuê các đối tượng gồm cả người nước ngoài và người Việt Nam điều hành hoạt động tổ chức đánh bạc và đánh bạc với quy mô "khủng".

Các hộ dân cho rằng, 2 tòa tháp 13 tầng nằm trong dự án Nhà tang lễ quận Thanh Xuân (phường Khương Đình, Hà Nội) nhằm lưu trữ tro cốt sẽ ảnh hưởng đến đời sống hàng ngày, do đó, họ đã gửi đơn kiến nghị đến nhiều nơi.

Ngày 6/5, Công an tỉnh Ninh Bình cho biết, đơn vị đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam đối với Nguyễn Văn Lợi, SN 1984, trú tại thôn 1 Hải Đường, xã Hải Anh, tỉnh Ninh Bình về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo quy định tại Điều 174, Bộ luật Hình sự.

Thanh tra TP Huế vừa có kết luận chỉ ra nhiều sai phạm trong quản lý, sử dụng nhà, đất công trên địa bàn. Đáng chú ý, có tới 245 cơ sở nhà, đất đã được phê duyệt phương án sắp xếp, xử lý từ trước, nhưng đến thời điểm thanh tra vẫn chưa thực hiện được theo kế hoạch. Sự chậm trễ kéo dài trong tổ chức thực hiện đã làm giảm hiệu quả quản lý tài sản công.

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

U17 Việt Nam bước vào Vòng chung kết (VCK) U17 châu Á 2026 với tâm thế của một đội bóng trẻ giàu khát vọng, nhưng phía sau trận ra quân gặp U17 Yemen không chỉ là câu chuyện điểm số. Đây còn là phép thử quan trọng cho quá trình phát triển bóng đá trẻ Việt Nam, nơi mỗi giải đấu châu lục đều trở thành thước đo về chất lượng đào tạo, bản lĩnh thi đấu và khả năng cạnh tranh của thế hệ kế cận.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự Quốc gia vừa có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố khu vực Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và ven biển từ Quảng Ninh đến Quảng Ngãi về việc chủ động ứng phó với mưa lớn, lốc, sét, mưa đá, lũ quét, sạt lở đất và gió mạnh trên biển.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ghi nhận số lượng thí sinh tự do đăng ký dự thi tăng cao chưa từng có, với gần 64.000 thí sinh. Thực tế này không chỉ phản ánh nhu cầu thi lại để tìm đường vào đại học của nhiều người học, mà còn đặt ra yêu cầu về công tác hướng nghiệp cho học sinh cần hiệu quả hơn.

Hàng loạt tài xế chạy xe quá tốc độ bị tổ công tác của Đội CSGT số 11 (Phòng CSGT Công an TP Hà Nội) xử lý trong quá trình làm nhiệm vụ trên tuyến Hoà Lạc – Hoà Bình, đồng thời cảnh báo nguy hiểm đối với hành vi vi phạm này có thể dẫn tới tai nạn nghiêm trọng, thiệt hại về người và tài sản.

Kỳ tuyển sinh đầu cấp và thi vào lớp 10 tại TP Hồ Chí Minh năm học 2026 -2027 ghi nhận nhiều điểm mới về phương thức tuyển sinh, phân bổ chỉ tiêu và cách thức đăng ký. Trong bối cảnh số lượng học sinh tăng mạnh, áp lực thi cử vẫn hiện hữu, đòi hỏi những giải pháp căn cơ để giảm căng thẳng cho học sinh và phụ huynh.

Ngày 6/5, Công an tỉnh Bắc Ninh cho biết, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh vừa ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 1 đối tượng về tội “Vu khống” dưới hình thức gửi 31 đơn thư đến nhiều cơ quan chức năng, gây ảnh hưởng xấu đến uy tín, danh dự của người khác.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文