Bảo tồn báu vật của làng xã

07:06 02/05/2021
Qua khảo sát của ngành chức năng, những tư liệu Hán - Nôm hiện đang được lưu giữ tại các dòng họ, làng xã trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên - Huế chủ yếu là: sắc phong, chế phong, chiếu chỉ, lệnh chỉ, ngự bút của nhà vua cùng các văn bản quý hiếm về pháp luật, hành chính, đất đất đai, quân đội, quản lý dân số, bài thi Hương, gia phả, hương ước…


Những tài liệu này có niên đại từ thời Lê, thời Tây Sơn, thời các chúa Nguyễn và triều Nguyễn. Tuy nhiên, hiện, nguồn tư liệu quý này bị hư hỏng và thất lạc rất nhiều do nhiều nguyên nhân. Trong đó, sắc phong là một loại hình tư liệu quý của làng xã, gắn liền với giá trị văn hóa lịch sử lâu đời, thể hiện đời sống tâm linh của nhân dân và dấu ấn văn hóa làng xã của cộng đồng nên được dân làng gìn giữ và xem như “báu vật”.

Khảo sát sắc phong tại xã Phú Mậu, huyện Phú Vang trước khi số hóa.

Trong một lần, đoàn chuyên gia Thư viện Tổng hợp tỉnh Thừa Thiên-Huế và Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Huế khảo sát tại làng Nghĩa Lập, xã Vinh Phú, huyện Phú Vang thì phát hiện phần lớn trong số 22 sắc phong và 1 địa bạ thời Vua Gia Long của làng này bị hư hỏng, trong đó có nhiều sắc phong bị mục nát không thể phục hồi.

Điều đáng lo là tình trạng thất lạc, mất cắp các loại gia phả, sắc phong ở đình làng Lương Quán thuộc phường Thủy Biều, TP Huế; một số văn bản Hán Nôm quý ở đình làng Dã Lê thuộc phường Thủy Phương, thị xã Hương Thủy…

Thời gian gần đây, Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh đã phát hiện có nhiều sắc phong thần của các làng xã ở Huế bị thất lạc tại các tỉnh, thành miền Nam. Thư viện này đã phối hợp với ngành Văn hóa Thừa Thiên - Huế thẩm định, mua lại và đã trao tặng bản gốc sắc phong cho các làng Lương Quán, Kim Long, Vân Dương ở TP Huế…

Trong đợt 1, trong số hơn 250.000 trang tài liệu Hán Nôm với hơn 10.000 sắc phong, chế phong, chiếu chỉ, lệnh chỉ… mà đoàn chuyên gia của tỉnh Thừa Thiên - Huế phối hợp với đoàn TP Hồ Chí Minh tiếp cận được thì có rất nhiều tài liệu đã mục, hư hỏng và rách nát. Riêng, nguồn tư liệu Hán Nôm quý được các làng xã bảo quản cẩn trọng cũng có hơn 40% bị hư hỏng.

Ông Phạm Xuân Phượng, chuyên gia sưu tầm, số hóa di sản Hán - Nôm của Thư viện Tổng hợp Thừa Thiên - Huế cho hay, do chất liệu chủ yếu là giấy nên các loại tài liệu hư hỏng, xuống cấp khá nghiêm trọng. Nhiều loại tài liệu quý hiếm đứng trước thách thức lớn của sự tồn vong bởi thời gian, ý thức trách nhiệm của con người.

Trước tình trạng nhiều tư liệu có giá trị văn hóa, lịch sử quý hiếm của các làng xã “chảy máu”, nhằm bảo tồn, Thư viện Tổng hợp tỉnh Thừa Thiên-Huế hợp tác với Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh thực hiện đề tài sưu tầm, số hóa tài liệu Hán - Nôm. Công tác này được triển khai từ năm 2009 đến năm 2024.

Sau 12 năm (2009- 2020) thực hiện, Thư viện Tổng hợp tỉnh Thừa Thiên - Huế đã sưu tầm, số hóa tại 81 xã, thị trấn với 14 phủ đệ, 162 làng, đền thờ, nhà vườn, hơn 600 họ tộc và đã sưu tầm, số hóa trên 300.000 trang tài liệu Hán - Nôm.

Trên địa bàn tỉnh vẫn còn 57 xã, phường, thị trấn với khoảng 150 làng chưa triển khai khảo sát, sưu tầm, số hóa. Kế hoạch sưu tầm, số hóa, bảo quản, phục hồi và phát huy giá trị tư liệu Hán - Nôm trên địa bàn tỉnh tiếp tục được triển khai đến năm 2024. Dự kiến, sẽ thực hiện tại 100 làng, 320 họ tộc, 40 phủ đệ và tư gia, 30 cơ sở tôn giáo với khoảng 120.000 - 130.000 trang tư liệu Hán - Nôm quý, như: sắc phong, chế phong, chiếu chỉ, lệnh chỉ, gia phả, địa bạ, văn bản hành chính, sách văn học, lịch sử, y sách, hương ước, văn cúng…

Ông Phạm Xuân Phượng cho biết thêm, tài liệu sưu tầm, số hóa bảo đảm yêu cầu cao về nội dung, được lựa chọn, sao chụp trực tiếp từ văn bản gốc lưu trữ tại các làng, các họ tộc có niên đại từ đời Lê, các chúa Nguyễn, thời Tây Sơn và các triều đại nhà Nguyễn. Chất liệu chủ yếu là giấy long đằng - giấy sắc vàng, giấy dó, mang tính điển hình phản ánh đặc trưng các loại tài liệu Hán - Nôm đã hình thành, tồn tại trong lịch sử ngôn ngữ, chữ viết dân tộc… 

Hải Lan

Ngày 14/1, Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch đã cùng Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam tổ chức chuỗi hoạt động chính trị – văn hóa đặc biệt hướng tới Đại hội XIV của Đảng và kỷ niệm 76 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Liên bang Nga (1950 – 2026).

Vụ việc một học sinh 17 tuổi tử vong chỉ sau 2 ngày nhập học tại Trung tâm Công tác xã hội Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh đã khiến dư luận bàng hoàng, đau xót những ngày qua; đồng thời, là hồi chuông cảnh báo nghiêm khắc về những lỗ hổng trong quản lý các trung tâm mang danh giáo dục kĩ năng sống, cai nghiện tự phát, hỗ trợ tâm lý..., đang tồn tại và hoạt động một cách mập mờ, thiếu kiểm soát tại nhiều địa phương.

Ngày 13/1, tại Hà Nội, thừa ủy quyền của Chủ tịch nước Lương Cường, đồng chí Lê Hoài Trung, Bí thư Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao đã trao Huân chương Hữu nghị tặng Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Hợp chúng quốc Hoa Kỳ tại Việt Nam Marc Evans Knapper.

Minneapolis, thành phố từng chấn động bởi cái chết của George Floyd năm 2020, lại trở thành tâm điểm chia rẽ nước Mỹ khi một phụ nữ 37 tuổi bị đặc vụ chống nhập cư bắn chết. Vụ việc khơi dậy ký ức đau thương, đặt ra những câu hỏi gay gắt về pháp lý và mối quan hệ giữa cơ quan thực thi pháp luật liên bang với địa phương.

Ngày 14/1, Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (gọi tắt là Phòng An ninh mạng) Công an tỉnh Cà Mau cho biết vừa tổ chức trao giấy khen của Giám đốc Công an tỉnh tặng 2 cán bộ ngân hàng có thành tích ngăn chặn một vụ lừa đảo 1,1 tỷ đồng, bằng thủ đoạn giả danh cán bộ Công an.

Báo CAND có đăng bài “Hoãn thi hành án vụ tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng tại TP Hồ Chí Minh: Những dấu hiệu bất thường cần được làm rõ”. Để rộng đường dư luận, phóng viên Báo CAND đã có những trao đổi với cơ quan tiến hành tố tụng, trong đó có Toà án nhân dân Khu vực 16 - TP Hồ Chí Minh (TAND Khu vực 16) về vụ việc.

Đội tuyển U23 Việt Nam đã giành vé vào tứ kết giải U23 châu Á 2026 một cách ấn tượng. Đội bóng của huấn luyện viên Kim Sang Sik đã cho thấy sự tự tin khi đối đầu với các đối thủ lớn.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文