Bình Phước: Nhiều địa danh văn hóa lịch sử chưa được ghi nhận
Hiện ở Bình Phước có những địa phương là căn cứ cách mạng, là chiến trường với rất nhiều hy sinh của đồng bào và chiến sĩ trong các cuộc kháng chiến nhưng chưa được đặt bia ghi nhận.
Trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, Bình Phước đã xuất hiện nhiều địa danh văn hóa lịch sử truyền thống như: Khu căn cứ Trung ương Cục miền Nam tại Tà Thiết, nhà làm việc của Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam (tại huyện Lộc Ninh); nghĩa trang liệt sĩ Bình Phước, tượng đài chiến thắng Đồng Xoài, mộ tập thể 3.000 người (tại huyện Bình Long); các công trình văn hóa lịch sử tại Khu di tích lịch sử quốc gia núi Bà Rá như: Nhà bia tưởng niệm các chiến sĩ Cộng sản bị thực dân Pháp giam cầm, bia tưởng niệm các chiến sĩ cách mạng hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ tại núi Bà Rá, bia ghi nhớ hơn 300 người dân bị giặc Mỹ giết hại vì một lòng bảo vệ, che giấu các chiến sĩ cách mạng (tại huyện Phước Long); Nhà văn hóa Bom Bo (tại huyện Bù Đăng); Đền thờ vua Hùng (tại xã Phú Riềng, huyện Phước Long); Tượng đài Phú Riềng đỏ anh hùng (ở huyện Đồng Phú)...
Tuy nhiên, hiện ở Bình Phước có những địa phương là căn cứ cách mạng, là chiến trường với rất nhiều hy sinh của đồng bào và chiến sĩ trong các cuộc kháng chiến chưa được đặt bia.
Những nơi có thể quan tâm để khảo sát, xác định vị trí, sự kiện lịch sử để xây dựng bia như: Căn cứ của Tỉnh ủy Phước Long (ký hiệu là HĐLĐTT-300), Tỉnh ủy Bình Long thời chống Mỹ, căn cứ của các K ủy (nay là huyện ủy) thời chống Mỹ, chúng tôi được biết có các K ủy như: K14, K25, K58 (ở Phước Long), K17 (ở Đồng Phú), K 29 (ở Bù Đăng), K16 (ở Bù Đốp). Tuy chiến tranh liên tục phải di dời căn cứ, nhưng có thể chọn nơi K ủy đóng lâu nhất để xác định vị trí. Các căn cứ là nơi quan trọng của Bộ chỉ huy do cấp ủy Đảng lãnh đạo đề ra chủ trương đúng đắn, góp phần vào thắng lợi sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Sau hơn 30 năm, thế hệ cha anh từng là nhân chứng lịch sử có nhiều người không còn nữa, do tuổi già sức yếu. Nhưng hiện nay vẫn chưa muộn khi chúng ta tiếp tục tranh thủ ý kiến của những nhân chứng còn lại, để hoàn chỉnh hơn cho việc xây dựng (hoặc trước mắt chỉ lấy tư liệu để lưu trữ phục vụ cho xây dựng sau này).
Ban Tuyên giáo, ngành Văn hóa - Thông tin, Bảo tàng tỉnh… cần đưa vào kế hoạch cụ thể trong nhiệm vụ công tác của ngành. Vì nhân chứng lịch sử không còn nhiều và sẽ không còn thời gian lâu được nữa, sau này sẽ khó khai thác chính xác những địa danh, sự kiện lịch sử.
Ngoài việc khai thác tư liệu những căn cứ ra, còn những mốc lịch sử chiến công khác, ví dụ như: Sở chỉ huy của Tiểu đoàn 168, tỉnh Bình Phước (Tiểu đoàn Anh hùng) tại suối Rạt (nằm giáp hai xã Phước Tín và Phú Trung - Phước Long) - đây là nơi bộ đội ra vùng ven, ấp chiếm lược để nắm dân, nắm cơ sở cách mạng khó khăn nhất...
Ở chiến trường Phước Long, bộ đội ta bị hy sinh nhiều nhất là tại các địa điểm như: Đường số 2 (Bù Nho); đường Mimore, Dốc Chùa (Phước Tín), ấp Sơn Hà - Long Điền (Bình Phước).
Nơi bắn máy bay rơi nhiều nhất như Phú Văn (Đức Hạnh). Nơi Mỹ càn chiếm đóng căn cứ, gây nhiều tội ác cho nhân dân nhất là ở Bù Xia (Đức Hạnh).
Nơi có số dân bị chết đói nhiều vào năm 1971 (do Mỹ rải chất độc gây chết rụi cây rừng, nước bị ô nhiễm không còn gì để ăn) là ở suối Đắk Lá (Đắk Nhau - Bù Đăng).
Nơi bọn Pôn Pốt giết hại người dân năm 1979 ở Đa Kia (Phước Long), ấp Bù Tam, Hưng Phước (Bù Đốp)…
Còn rất nhiều sự kiện ở các huyện trong tỉnh chứa nhiều thông tin, chiến công trong các cuộc kháng chiến của quân và dân ta đang cần được khai thác và lưu giữ tư liệu.
Thực hiện nhiệm vụ này không phải là quá sức đối với các địa phương. Trước hết, Ban Tuyên giáo, ngành Văn hóa - Thông tin, Bảo tàng tỉnh có kế hoạch tham mưu cho cấp ủy vấn đề này. Đồng thời mời nhân chứng để thẩm định thông tin, vị trí của sự kiện lịch sử, đưa tư liệu vào lưu trữ và có thể xây dựng thành đề tài khoa học để nghiên cứu trong chương trình các đề tài hàng năm của tỉnh. Khi đã nghiên cứu chính xác, các địa phương cần tiến hành lập dự án triển khai xây dựng và sẽ xây dựng dần dần trong khả năng của địa phương.
Trong giáo dục truyền thống, lịch sử cho thế hệ trẻ, yếu tố giáo dục trực quan sinh động, những hình ảnh nhìn thấy, đến từng địa danh đã từng diễn ra sự kiện lịch sử sẽ có tính thuyết phục in sâu vào tư tưởng, ý thức của mọi người