“Bọn làm bạc giả”
Andre Gide là một trong những nhà văn xuất chúng của thế kỉ XX. Ông chọn chủ đề cho sáng tác của mình là khát vọng vươn đến tự do và phát triển, phê phán các thể chế xã hội hạn chế tự do cá nhân. Tác phẩm của ông đã phác họa chân thực một giai đoạn vô cùng quan trọng trong lịch sử tinh thần Châu Âu. “Bọn làm bạc giả” sáng tác năm 1926 được coi là cuốn tiểu thuyết thực sự đầu tiên của ông, được dư luận xếp vào số những cuốn tiểu thuyết hay nhất ở thế kỉ này.
Khác với xu hướng tiểu thuyết quen thuộc dựng lên những câu chuyện có vẻ dễ tin nhưng ông cho là hết sức tầm thường, giả tạo, tiểu thuyết của Gide mang tính trí tuệ sâu sắc. Từ những ngày đầu tiên của sự nghiệp văn chương, ông đã tự đặt mình vào hàng những người đi đầu trong việc gieo mầm cho những khắc khoải tâm hồn.
“Bọn làm bạc giả” có nhiều lớp chủ đề chồng chéo lên nhau: có bọn thiếu niên bị lôi cuốn vào những trò chơi trai gái và lưu hành tiền giả; có những “đồng tiền giả” về mặt tinh thần gắn với nhiều tầng lớp, nhất là các gia đình quyền quý; có chuyện ngoại tình của các ông bố bà mẹ, chuyện trăng gió của lớp thanh niên; có chuyện sáng tác văn chương, chữa bệnh tâm thần bằng phương pháp tâm lí,…những vấn đề mang tính chất thời sự nóng hổi lúc bấy giờ.
Nhà văn đưa chúng ta vào những ngóc ngách tâm lý sâu kín quyết định bằng hành động của nhân vật. Ở đây ta nhận ra khả năng phân tích tâm lí nhân vật hết sức tài tình, sắc bén của Gide. Vì thế, khi đọc những đoạn mô tả tâm lí trong tác phẩm, ta có cảm giác như đang được theo dõi một thước phim chân thực vậy.
Không đi theo lối mòn của cách viết truyền thống theo kiểu kể chuyện có đầu có đuôi, sáng tác của Gide là một sự cách tân về kĩ thuật viết tiểu thuyết. “Bọn làm bạc giả” là một khúc của đời sống, nhưng chẳng cắt theo chiều nào cả, gần như mong muốn của nhân vật nhà văn Édouard trong tiểu thuyết này: “ Tôi chẳng muốn cắt gì hết(…)tôi muốn đưa tất cả vào đó. Không có nhát kéo để chặn lại, chỗ này chứ không chỗ kia, thực thể của nó(…)những gì tôi thấy, những gì tôi biết, tất cả những gì cuộc sống thiên hạ và cuộc sống của tôi mách bảo tôi”.
Tác phẩm nhìn bề ngoài như là một cuộc hội thoại triền miên, trong đó lòng trung thành không ngừng đấu tranh chống lại sự hoài nghi, sự khổ hạnh chống lại tình yêu cuộc sống, kỉ cương chống lại nhu cầu tự do. Đọc “Bọn làm bạc giả”, ta bắt gặp nhiều trạng thái tinh thần: có cảm xúc, có những suy tư, có trí tưởng tượng, có thủ đoạn, có phán đoán, có triết lí về cuộc sống, có sự nối dài của quá khứ và hiện tại…
Một trong những nhân vật quan trọng trong “Bọn làm bạc giả” của Gide là nhà văn Edouard. Ông đã viết nhiều tác phẩm và giờ đây đang chuẩn bị viết cuốn tiểu thuyết mới có nhan đề cũng là…“Bọn làm bạc giả”. Ông có quyển vở ghi chép hằng ngày dưới dạng nhật ký những tài liệu cần thiết cho tác phẩm của ông. “Bọn làm bạc giả” trở thành tiểu thuyết trong tiểu thuyết, hay có thể nói là tiểu thuyết về lai lịch của một cuốn tiểu thuyết.
Với những phân tích tâm lí táo bạo và sắc sảo, thông qua tính mới lạ về kĩ thuật dựng truyện, cuốn tiểu thuyết này đã tạo nên cả một khuynh hướng hoàn toàn mới trong nghệ thuật viết truyện đương thời.
“Bọn làm bạc giả” hấp dẫn người đọc bởi nghệ thuật viết truyện, đầu óc linh hoạt của nhà văn, thế giới nhân vật phong phú với tính cách phức tạp, cùng những triết lí sâu sắc về cuộc đời và con người được gửi gắm trong tác phẩm.
Bọn làm bạc giả Tác giả: André Gide – Dịch giả: Phùng Văn Tửu NXB Văn học và Công ty Sách Bách Việt ấn hành. Giá: 75.000 đồng