Ca Huế trên con đường phát huy giá trị di sản

09:59 14/07/2015
Trải qua hơn 3 thế kỷ hình thành và phát triển, ca Huế vừa được Bộ VH, TT&DL ra quyết định công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, góp phần vinh danh và bảo tồn loại hình nghệ thuật diễn xướng độc đáo này. Tuy nhiên, để ca Huế phát huy được giá trị di sản vốn có thì vẫn đang là bài toán khá nan giải.

Nói đến ca Huế, nếu không nhắc đến Nghệ nhân Nguyễn Thị Mẫn (91 tuổi, tên thường gọi Minh Mẫn), người đã có hàng chục năm trời dày công nghiên cứu, sưu tầm và biểu diễn nhiều bản cổ “độc” ca Huế, thì có lẽ là một thiếu sót lớn. Khi nghe tin ca Huế được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, cũng như nhiều người dân xứ Huế, nghệ nhân Minh Mẫn rất đỗi vui mừng, bởi sau hàng trăm năm tồn tại, ca Huế cuối cùng đã được vinh danh. 

Dù vậy nhưng đối với ca Huế, bà vẫn còn nhiều điều trăn trở: “Năm lên 10 tuổi, mệ đã biết nghe ca Huế và thường trốn cha chạy theo các danh ca đến các điểm diễn ca Huế. Lúc bấy giờ, mặc dù cha cấm đoán, nhưng với sự đam mê của mình, mệ đã tìm đến các nghệ nhân để học ca Huế theo cách truyền khẩu. Năm 16 tuổi, mệ đã thuộc các bài ca Huế và đi biểu diễn, còn thế hệ trẻ bây giờ lại không mấy mặn mà với ca Huế”. 

Gắn bó với ca Huế như máu thịt nên những lúc rảnh rỗi, bà đều ngồi chép lại những bản nhạc cổ do mình học được từ các thế hệ nghệ nhân đi trước vào một tập vở để cất giữ và xem nó như một báu vật. “Mặc dù ca Huế đã được công nhận là di sản, nhưng có thể nói, các làn điệu cổ ca Huế đang bị mai một và có nguy cơ thất truyền bởi số lượng người biểu diễn được các điệu cổ này còn rất ít”, nghệ nhân Minh Mẫn bày tỏ nỗi lòng.

Ca Huế đang đứng trước nhiều thử thách trên con đường phát huy giá trị di sản văn hóa.

Sau khi ca Huế được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, du khách trong và ngoài nước về Cố đô Huế, ngoài sở thích đi tham quan các danh lam, thắng cảnh, còn có thú vui đi thuyền rồng trên sông Hương để nghe và thưởng thức ca Huế. Thế nhưng, theo phản ánh của nhiều du khách thì ca Huế biểu diễn trên sông Hương vẫn chưa xứng tầm. 

Bà Phan Thị Hạnh (60 tuổi, ở TP Nha Trang) cho biết: “Gia đình mình rất mê ca Huế nên mỗi lần đến Huế đều phải mua bằng được vé lên thuyền rồng xem các danh ca biểu diễn. Thế nhưng, giờ các bài hát ca Huế nổi tiếng như Quả Phụ, Nam Xuân, Nam Ai... trong buổi biểu diễn ngày càng ít, thay vào đó là những điệu lý, dân ca, thơ Huế nên người nghe mất dần hứng thú và niềm vui với ca Huế!”. 

Theo Sở VH, TT&DL tỉnh Thừa Thiên - Huế, ngoài 4 đơn vị được phép tổ chức tour ca Huế trên sông Hương, gồm: Nhà văn hóa Huế, CLB Ca Huế, Đoàn ca kịch Huế, Đoàn Nghệ thuật truyền thống Huế thì còn có rất nhiều tổ chức, tư nhân với khoảng 80 thuyền rồng đôi, đơn, cùng trên 400 nghệ sĩ, diễn viên và nhạc công tham gia vào dịch vụ biểu diễn ca Huế. 

Ngoài  chấn chỉnh tình trạng các chủ thuyền chèo kéo, tranh giành khách, đậu đỗ không đúng bến bãi quy định thì việc đảm bảo chất lượng biểu diễn ca Huế trên sông Hương đang là bài toán khó. Trước thực trạng này, mới đây tỉnh Thừa Thiên - Huế đã ban hành quy định, mỗi chương trình biểu diễn ca Huế phải dài ít nhất 60 phút trở lên, phải có tối thiểu 3 nhạc cụ trong các loại thập lục, tỳ bà, nhị, nguyệt, bầu, sáo; 7 diễn viên và nhạc công khi biểu diễn trên thuyền đơn, 8 diễn viên và nhạc công khi biểu diễn trên thuyền đôi... 

Tuy nhiên, theo ông Cao Chí Hải, Phó Giám đốc Sở VH, TT&DL tỉnh Thừa Thiên - Huế: Do thời gian biểu diễn có hạn nên các làn điệu ca Huế mang tính hàn lâm, bác học hay các bài ca Huế kinh điển không thể nào đưa lên thuyền rồng để phục vụ du khách. Ví như bài Nam Ai có đến 5 sáp (chương), trong khi đó, diễn viên ca Huế trên sông Hương nhiều lắm chỉ biểu diễn 1 trong số 5 sáp ấy. Đó là chưa nói đến chuyện người nghe có hiểu được nội dung của bài ca Huế này hay không. Mặt khác, do quá trình đào tạo ngắn nên nhiều diễn viên ca Huế không thể hát được các làn điệu ca cổ. Dẫn chứng như bài Quả Phụ thì chắc chắn không một ca sĩ nào biểu diễn ca Huế trên sông Hương có thể hát được…

Trước những thách thức đặt ra cho ca Huế, hiện các ngành chức năng tỉnh Thừa Thiên - Huế đang gấp rút tổ chức sưu tầm, tập hợp tài liệu các bài ca Huế cổ và tăng cường công tác thanh, kiểm tra; tổ chức các hội đồng thẩm định để đánh giá chất lượng ca Huế trên sông Hương. “Tới đây, đơn vị sẽ nỗ lực xây dựng đề án xã hội hóa ca Huế để khuyến khích, tạo điều kiện cho các cá nhân, tổ chức biểu diễn ca Huế tại tư gia, nhà vườn và thính phòng. 

Đặc biệt, Sở VH, TT&DL sẽ lập hồ sơ trình Bộ VH, TT&DL để công nhận các danh hiệu nghệ sĩ ưu tú, nghệ sĩ dân gian đối với các nghệ nhân có công lao gìn giữ, biểu diễn và truyền bá ca Huế. Đây chính là một trong những giải pháp nhằm giúp ca Huế tồn tại và đứng vững trên chặng đường phát huy giá trị di sản...”, ông Hải khẳng định.

Anh Khoa

Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.

Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Bộ Tư pháp Mỹ hôm 24/4 (giờ địa phương) đã chính thức chấm dứt cuộc điều tra hình sự nhằm vào Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang (Ngân hàng trung ương - Fed) Jerome Powell, một động thái được cho là tháo gỡ rào cản lớn trong tiến trình bổ nhiệm người kế nhiệm giữa lúc căng thẳng chính trị xoay quanh tính độc lập của ngân hàng trung ương gia tăng.

Ngày 24/4, Công an tỉnh Thanh Hoá thông tin, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an, Trưởng Ban chỉ đạo Chuyên án, Cục Cảnh sát hình sự Bộ Công an, Cơ quan đại diện Bộ Công an Việt Nam tại Lào và Công an tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp với lực lượng chức năng nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào triệt phá “Trường gà quốc tế Viêng Xay”.

Chiều 24/4, sau khi kết thúc ngày làm việc, người dân bắt đầu rời Hà Nội về quê cũng như đi du lịch nhân kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, mật độ giao thông Thủ đô tại nhiều khu vực cũng vì thế mà "tăng nhiệt nhanh" như Giải Phóng, Phạm Hùng, Khuất Duy Tiến, Nguyễn Trãi, hướng ra Pháp Vân – QL1A... Lực lượng CSGT Hà Nội ứng trực 100% quân số và triển khai từ sớm trên khắp các tuyến đường, cửa ngõ Thủ đô để đảm bảo TTATGT.

Ngày 24/4, UBND phường Bến Cát (TP Hồ Chí Minh) đã có báo cáo kết quả xử lý vụ việc giáo viên Trường Tiểu học Lương Thế Vinh trên địa bàn phường có hành vi vi phạm đạo đức nhà giáo, gửi UBND thành phố và các sở, ngành liên quan.

Ngày 24/4, Cục An ninh chính trị nội bộ, Bộ Công an tổ chức Lễ Công bố và thông báo quyết định của Bộ trưởng Bộ Công an về việc điều động Đại tá Trịnh Khắc Cường, Phó Chánh Văn phòng Bộ Công an đến nhận công tác và giữ chức vụ Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ và điều động Đại tá Nguyễn Huy Khích, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ đến nhận công tác và giữ chức vụ Phó Giám đốc Công an tỉnh Nghệ An.

Hiền hòa và ấn tượng với dải cát trắng mịn ôm làn nước trong xanh dưới chân đèo Hải Vân, Lăng Cô từng được vinh danh là một trong những vịnh biển đẹp của thế giới và từ lâu là điểm đến tự hào không chỉ của Huế, miền Trung mà là của ngành du lịch cả nước. Thế nhưng, phía sau bức tranh ấy, không gian ven biển đang bị thu hẹp và nhếch nhác thật đáng tiếc...

Thực hiện Kế hoạch của Công an TP Hà Nội, Phòng CSGT Hà Nội đã phối hợp với Công an các xã, phường ra quân kiểm tra các phương tiện ôtô tải tự đổ, xe sơ mi rơ mooc tự đổ có tải trọng từ 15.000kg trở lên… Tuy nhiên, để đạt hiệu quả trong việc xử lý xe quá tải thì biện pháp căn cơ chính là quản chặt từ gốc...

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文