Cảnh sát thật và … trên phim
Lúc anh vào vai chiến sỹ Cảnh sát điều tra; lúc lại trong vai đồng chí Trưởng Công an huyện; mới đây người xem thấy anh trong vai người chỉ huy đội trọng án trong phim "Cảnh sát hình sự". Thế mà sau khi gọi đến tổng đài 113, 5 phút sau lại thấy anh xuất hiện, quần chúng ngạc nhiên là phải.
Đời thực: Cảnh sát phản ứng nhanh
CS 113 Công an thành phố Hà Nội là đơn vị khá trẻ của Công an Hà Nội. Thành lập năm 1999, khi mà những đòi hỏi từ thực tiễn buộc Công an thành phố phải cho ra đời lực lượng Cảnh sát phản ứng nhanh (gọi tắt là CS 113). Đặc thù của lực lượng này là phản ứng nhanh. Nghĩa là sau khi quần chúng gọi đến tổng đài 113, chỉ 5 phút sau CS 113 có mặt.
Cũng bởi yêu cầu "có mặt sau 5 phút" nên lực lượng này luôn phải đối diện với các vụ nóng. Có thể đó là một vụ "thanh toán" bằng dao, mã tấu; bắt cóc con tin; chống người thi hành công vụ; gây rối trật tự công cộng; cướp… Ngoài ra, trấn áp tội phạm cũng là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng.
Đêm, khi cả thành phố chìm vào giấc ngủ sâu, CS 113 lại ra đường. Rất nhiều lần trong những cuộc tuần tra đêm, các anh đã phát hiện, ngăn chặn và bắt giữ các đối tượng hình sự, đối tượng chuẩn bị gây tội ác.
Đêm, các anh thức trắng. Ngày lễ, Tết, các anh không nghỉ. Dẫu biết rằng phần lớn những người khoác trên người bộ sắc phục CAND đều luôn "thức cho dân ngủ ngon, gác cho dân vui chơi" song tôi muốn nói đến đặc thù của CS 113 để bạn đọc hiểu hơn về Trần Bình Xuyên trong công việc hàng ngày.
Là phóng viên công tác ở Báo CAND nên chúng tôi khá được ưu ái khi tiếp cận với CS 113 vì được "ưu tiên vì báo ngành". Cũng vì thế mà chúng tôi không ít lần được tham gia vào công việc thường ngày của các anh. Cùng nhận tin, cùng tuần tra và rượt đuổi tội phạm. Trong những lần như vậy, tôi đều để ý đến đồng chí Cảnh sát đứng tuổi có vẻ mặt quen quen và rồi nhận ra đã thấy anh trên ti vi.
Người chiến sỹ ấy rất kiệm lời. Hình như mọi lời nói đều được anh thể hiện bằng hành động. Tôi còn nhớ trong một buổi tuần tra, trấn áp nạn đua xe trái phép năm 2001, khi đến ngã năm Cửa
Tiếng chỉ huy trong máy bộ đàm liên tục phát ra, Hà Nội đêm nay tràn ngập dân cổ vũ bóng đá có biểu hiện đua xe. Tổ tuần tra đi ra phố Trần Nhật Duật, đám đông quá khích đứng, ngồi đầy trên dải phân cách ngăn cách đê. Họ hò reo, ném đá vào những người đi tuần. Không thể để đám người này nổi loạn, các anh buộc phải giải tán họ. Lao vào trong đám đông, không sợ sẽ "ăn đạn đá", cùng với đồng đội, Trần Bình Xuyên vào cuộc.
Khi đi tuần "dính" vào các vụ nóng đã đành, trực ở tổng đài tiếp nhận tin 113, anh cũng không ít lần nhận tin sốc. Mục đích của tổng đài là tiếp nhận tin liên quan đến an ninh trật tự. Vậy mà có tới 80% tin rác. Chuông reo. Nhấc máy điện thoại. Nghe chửi. Chuyện này lặp đi lặp lại như cơm bữa.
Theo lịch phân công công tác, 2 tháng ở đội trực tiếp chiến đấu, 2 tháng nhận tin ở trung tâm. Không chỉ trực ngày, cứ 3 đêm phải trực đêm một lần. Chính vì thế, hầu hết cán bộ chiến sỹ đều từng bị ăn chửi. Có lần, trong ca trực đêm, anh tiếp nhận một cuộc điện thoại lạ. Cô gái bảo buồn vì đêm nay... ế khách. Đến mức này thì cũng đành bó tay.
Và những vai Cảnh sát trên phim
Tôi hỏi anh: "Giữa anh Cảnh sát trong đời thực và anh cảnh sát trên phim có khác nhau không?", Bình Xuyên bảo: "Cảnh sát cũng là con người. Con người trong đời thường và con người ở vị trí người Cảnh sát. Con người thứ nhất luôn có hỉ, nộ, ái, ố. Con người thứ hai phải tuân thủ nguyên tắc, nhiệm vụ mà người Cảnh sát phải đảm nhiệm".
"Đối với mỗi vai diễn về người chiến sỹ Cảnh sát trên phim, cái gì là quan trọng nhất", tôi hỏi tiếp. "Điều kiện đầu tiên là phải tuân thủ điều lệnh Công an nhân dân. Nó thể hiện trong tác phong, lời nói. Nó toát lên hình ảnh người chiến sỹ Cảnh sát vừa nghiêm trang lại rất gần gũi", Bình Xuyên nói. Phải chăng vì thế mà không chỉ anh em cán bộ, chiến sỹ trong đơn vị mà các chiến sỹ Công an nói chung đều có nhận xét, anh là người đóng vai Cảnh sát đạt nhất.
Ở vai diễn người chỉ huy trong "Kẻ giấu mặt", một trong những phần của xêri phim "Cảnh sát hình sự" mới phát sóng trên VTV1, Bình Xuyên thể hiện khá tốt. Qua vai diễn này, anh đã bộc lộ được phẩm chất phải có của người chỉ huy trong việc phá các vụ trọng án. Đó là những day dứt lương tâm khi mình lại để kẻ thủ ác tiếp tục ra tay; dằn vặt bản thân khi kẻ ác tâm vì muốn thách thức mình mà đang tay giết hại người vô tội; là sự tán dương khi cán bộ dưới quyền phát hiện ra manh mối; là niềm vui khi phá án thành công…
Khi rời vị trí chỉ huy, cùng chiến sỹ trẻ trong đơn vị … nhậu mừng chiến công, giữa họ lại không còn khoảng cách. Gần gũi với anh em, bình dị trong đời sống nhưng ở cương vị người chỉ huy phải có khoảng cách nhất định giữa thủ trưởng và cấp dưới, đó mới là vai diễn về người chỉ huy thành công, Bình Xuyên tâm sự.
"Tại sao các đạo diễn lại tìm đến anh?", tôi hỏi. "Có lẽ vì anh đúng là Cảnh sát", anh nói. "Liệu có phải để anh đóng cảnh sát, đạo diễn nhàn hơn?", tôi hỏi lại. Bình Xuyên cười vang và bảo: "Cũng đúng". Hơn nữa, có anh thì những hạt sạn trong kịch bản khi đề cập đến lực lượng Công an sẽ được nhặt.
Mới đây trên chương trình Văn nghệ chủ nhật chiếu bộ phim "Mùa hè rớt", đây là phim đoạt giải cao nhất trong liên hoan phim truyền hình năm 2007. Trong phim, nhân vật chính nhiều lần nhắc đến ông Giám đốc Công an thị xã. Trong lực lượng Công an không có chức danh này. Đây là hạt sạn không đáng có trong một bộ phim được đánh giá cao.
Từng là sinh viên Khoa Kịch nói Trường Sân khấu Điện ảnh khoá 1974-1977, tốt nghiệp anh vào quân ngũ. Ra quân, anh tham gia vào Đoàn kịch Công an Hà Nội. Khi đoàn kịch giải thể, anh được điều động sang làm nghiệp vụ. Thế nhưng, những bạn đồng nghiệp thuở trước vẫn nhớ đến anh. Trước khi nhận lời đạo diễn, bao giờ anh cũng phải cân nhắc, vì thời gian không cho phép. Vừa diễn vai Cảnh sát trên phim vừa thực hiện vai trò Cảnh sát ở đời thường, anh thấy mình là người may mắn.
Với vai diễn, anh luôn nỗ lực tạo lòng tin của người dân đối với người Cảnh sát. Tin và yêu người Cảnh sát trên phim sẽ góp phần để họ tin tưởng và yêu mến hơn người chiến sỹ họ gặp ngoài đời. Để làm được điều này, mỗi vai diễn anh đều dành hết tâm huyết. Gần gũi mà không khô cứng.
Là người thực thi pháp luật song vẫn biết sẻ chia. Đó là anh Cảnh sát trên màn ảnh mà anh hoá thân. Còn ở đời thực, hoàn thành nhiệm vụ của chiến sỹ Cảnh sát phản ứng nhanh, khi dân cần là có là yêu cầu bắt buộc của bản thân. Yêu cầu này đã được đơn vị, ngành giao phó.
Bình Xuyên không nhớ hết mình vào bao nhiêu vai Cảnh sát. Nhiều đến mức anh không đếm xuể bởi không chỉ trong "Cảnh sát hình sự", phim nào cần Cảnh sát, anh đều là ứng cử viên. Anh nhập vai rất nhanh.
Hiện tại, anh đang bắt tay viết kịch bản đề cập đến chính anh, đến những đồng đội của anh và về nghề Cảnh sát. Một Cảnh sát thực thụ, một diễn viên chuyên đóng vai Cảnh sát lại viết kịch bản về Cảnh sát. Hy vọng người xem sẽ có cái nhìn chân thực về những người giữ gìn sự bình yên cho cuộc sống trong bối cảnh hiện nay