Chuyện lùm xùm quanh tượng đài Thánh Gióng

09:56 06/04/2012
Câu chuyện bức tượng thạch cao dưới chân núi Chồng là căn nguyên mọi chuyện lùm xùm ở tượng đài Thánh Gióng. Từ câu chuyện này mới thấy vấn đề về bản quyền và quyền bản quyền cũng như một số vấn đề chuyên môn đã quá rõ ràng ở nhiều nước nhưng lại rất mới ở nước ta.

Tượng đài Thánh Gióng, công trình kỷ niệm 1.000 Thăng Long - Hà Nội được đặt trên đỉnh núi Đá Chồng trong khu di tích lịch sử - văn hóa Thánh Gióng tại xã Vệ Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội đã được đánh giá cao về chất lượng nghệ thuật, chất lượng tượng cũng như quá trình làm tượng. Từ cuối năm 2010 đến nay, tượng chưa có điều tiếng gì ở cả 3 mặt trên.

Bỗng vào đầu tháng 4 năm nay, khi Công ty cổ phần Đầu tư dịch vụ vui chơi, giải trí, thể thao Hà Nội dọn dẹp mặt bằng được giao, vốn là công trường đúc tượng đài Thánh Gióng dưới chân núi Chồng đã phá đi bức tượng thạch cao từng được dùng làm mẫu để đúc bức tượng đồng (bản chính) hiện nay đặt trên đỉnh núi.

Từ sự việc này, rộ lên cuộc “đấu khẩu” trên báo chí, một bên khởi đầu là một tờ báo Trung ương cùng với tác giả phác thảo tượng đài là nhà điêu khắc Nguyễn Kim Xuân, Trưởng bộ môn Điêu khắc Hội Mỹ thuật Hà Nội, một bên là một tờ báo của Hà Nội và ông Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Hà Nội. Cuộc tranh luận tập trung vào 2 vấn đề, đó là bức tượng thạch cao phá đi có phải là bản gốc không, nó là tài sản của ai và tác giả bức tượng có quyền gì sau khi đã nhận tiền bản quyền. Ngoài việc tranh luận trên báo chí, ông Xuân còn gửi đơn khiếu nại lên UBND TP Hà Nội về vấn đề này.

Chuyện lùm xùm quanh tượng đài Thánh Gióng lúc đầu đã thu hút sự chú ý của người đọc nhưng càng về sau, người ta càng thấy nó là sự “cố tình gây chuyện” và ở một chừng mực nào đó, chứng tỏ sự hiểu biết của nhiều người ở những việc tưởng ai cũng biết rồi là khá sơ sài.

Cứ theo hiểu biết của một người trong giới nghệ thuật nhưng ngoài nghề điêu khắc như tác giả bài báo này, bản thảo còn gọi là bản phác thảo của tượng đài này là bản gốc. Bản gốc đó được tác giả sáng tác, mang đi thi, được giải, được Bảo tàng Mỹ thuật mua, được nhận tiền giải thưởng và tiền bản quyền. Bản gốc đó hiện đang thuộc quyền sở hữu của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và không có ai xâm phạm, phá dỡ nó cả, không nên nói lập lờ khiến dư luận hiểu lầm như phát ngôn của một người trong giới mỹ thuật với báo chí.

Bản gốc này có thể yên vị trong Bảo tàng Mỹ thuật như bao phác thảo tượng đài khác và như thế mãi mãi công chúng chỉ được xem một phác thảo tượng đài bằng 1/5 tượng đài thật trong Viện Bảo tàng mà thôi.

Còn tượng đài Thánh Gióng được quyết định xây dựng trên đỉnh núi Chồng. Người ta đã lấy bản phác thảo từ bản gốc trong Bảo tàng Mỹ thuật làm mẫu cho tượng đài (trong quá trình làm tượng đài có sửa chữa chút ít), từ đó phóng ra bản bằng đất sét rồi bằng thạch cao tỷ lệ 1/1, đây là các bản trung gian hay còn gọi là bản mẫu thi công.

Căn cứ vào bản trung gian còn gọi là bản mẫu thi công này, những người đúc tượng đúc ra tượng đài Thánh Gióng bằng đồng nặng 80 tấn. Như vậy bản chính chỉ có một. Mọi bản khác như bản mẫu dùng thi công không phải bản chính và bản gốc đều là bản phụ. Bất kỳ ai, kể cả tác giả muốn có một bản khác bản gốc và bản chính đều phải xin phép các tổ chức có trách nhiệm, tổ chức và cá nhân đang giữ bản quyền sau khi đã hoàn thành các nghĩa vụ để có bản quyền ấy. Còn các bản phụ, tức là các bản nảy sinh trong quá trình thi công thuộc quyền sở hữu của nhà đầu tư. Họ có quyền cho, biếu, tặng, kể cả với tác giả, bán lấy tiền hoặc phá bỏ.

Chuyện như thế đã rõ. Cũng đã rõ cả sự hiểu biết chưa thấu đáo, cần được bổ sung ngay trong một số người về bản quyền và quyền bản quyền cũng như một số vấn đề chuyên môn đã quá rõ ràng ở nhiều nước nhưng lại rất mới ở nước ta

Duy Vũ

Khi người người, nhà nhà quây quần bên mâm cỗ Tết, phố phường rực rỡ ánh đèn và sắc màu pháo hoa, lực lượng Cảnh sát trật tự Thủ đô vẫn lặng lẽ làm nhiệm vụ, thức trắng đêm để giữ gìn trật tự đô thị (TTĐT). Đây là năm đầu tiên, công tác duy trì TTĐT trong dịp Tết Nguyên đán được triển khai đồng bộ với việc ứng dụng hệ thống Trung tâm Camera AI ghi nhận, phát hiện vi phạm – một mô hình chưa từng có tiền lệ trong công tác trực Tết.

Ngày 21/2 (tức mùng 5 Tết), Công an tỉnh Phú Thọ cho biết, theo tinh thần “thượng tôn pháp luật”, “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, Phòng CSGT, Công an tỉnh Phú Thọ đã tăng cường xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, kể cả đêm Giao thừa, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn giao thông.

Từ phản ánh của nhiều người dân và du khách, trưa 21/2 phóng viên Báo CAND đã đến Khu du lịch Long Vân Garden ở thôn Suối Phèn, xã Sơn Long, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây – nay là thôn Suối Phèn, xã Vân Hòa, tỉnh Đắk Lắk để tìm hiểu thực hư về chuyện “chặt chém” ở bãi giữ xe ô tô tự phát nằm kế bên khu du lịch này.

Ban ngày họ ngồi trước màn hình máy tính, tối mịt mới rời quán cà phê hay góc phòng trọ. Những con số nhảy liên hồi, biểu đồ lên xuống từng giờ, tin nhắn khách hàng dồn dập. Nghề của họ được gọi ngắn gọn là chạy quảng cáo - một công việc nghe có vẻ hào nhoáng trong kỷ nguyên số, nhưng phía sau lại là vô vàn áp lực, trăn trở và cả những khoảng xám khó gọi tên.

Từ mùng 3 Tết Nguyên đán, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận gia tăng bệnh nhân nặng từ các tuyến chuyển lên; bệnh nhân nội trú tăng gấp đôi so với mọi năm. Bệnh viện huy động bác sĩ, điều dưỡng rút ngắn ngày nghỉ Tết quay trở lại làm việc. 

Lợi dụng kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tình trạng người tham gia giao thông vi phạm quy định về nồng độ cồn và chạy quá tốc độ..., các đối tượng sử dụng không gian mạng (Facebook, Zalo...) hình thành các hội nhóm “báo chốt, né chốt” và xuyên tạc hoạt động của CSGT.

Thực hiện kế hoạch cao điểm của Cục CSGT và chỉ đạo của Công an TP Hà Nội, lực lượng CSGT Thủ đô vẫn tiếp tục tăng cường các tổ công tác làm nhiệm vụ xuyên suốt kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, qua đó phát hiện xử lý nhiều trường hợp tài xế taxi và xe khách vi phạm nồng độ cồn.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文