Chuyện tước vương Miện hoa hậu của Mai Phương Thúy: Không thể tùy tiện

Tuy nhiên, vụ việc đã thực sự được đẩy lên cao khi xuất hiện ý kiến cá nhân của một quan chức Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đề cập đến vấn đề tước danh hiệu hoa hậu đối với hoa hậu Mai Phương Thúy. Sau đó, người phát ngôn của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã ra thông báo chính thức về việc Bộ chưa hề tuyên bố chính thức về việc tước danh hiệu hoa hậu đối với Mai Phương Thúy. Trong phạm vi bài viết, dưới góc độ chuyên môn, tác giả xin trình quan điểm của cá nhân về khía cạnh pháp lý xung quanh khả năng tước danh hiệu hoa hậu của Mai Phương Thúy.

Trước hết, chúng ta có thể thấy rằng Mai Phương Thúy đạt danh hiệu hoa hậu Việt Nam vào năm 2006. Vào thời điểm đó, văn bản pháp lí có hiệu lực điều chỉnh cuộc thi hoa hậu này là Quy chế tổ chức thi hoa hậu (Ban hành kèm theo Quyết định số 37/2006/QĐ-BVHTT ngày 24/3/2006 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin). Tại Điều 16 của Quy chế này có quy định về vấn đề xử lí vi phạm như sau: “…1.2. Thí sinh đạt danh hiệu tại các cuộc thi hoa hậu, nếu có hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức gây ảnh hưởng xấu đến xã hội sẽ bị ban tổ chức cuộc thi ra quyết định tước danh hiệu”. Bây giờ chúng ta sẽ bàn về việc Bộ Văn hóa Thông tin có quyền tước danh hiệu hoa hậu của Mai Phương Thúy hay không?

Thứ nhất, cơ sở để tước danh hiệu hoa hậu là thí sinh phải  có “hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức gây ảnh hưởng xấu đến xã hội”. Vậy câu hỏi đặt ra là Mai Phương Thúy có vi phạm pháp luật hay vi phạm đạo đức gây ảnh hưởng xấu đến xã hội hay không? Trong vụ việc này, chúng ta có thể thấy rõ với bộ ảnh “Áo dài khoe nét xuân thì”, Mai Phương Thúy không vi phạm pháp luật Việt Nam. Vậy cô ấy có vi phạm đạo đức gây ảnh hưởng xấu đến xã hội hay không? Tác giả cho rằng nếu ai đó bảo Mai Phương Thúy “vi phạm đạo đức gây ảnh hưởng xấu đến xã hội” là quá vội vàng và phần nào hồ đồ vì không thể chứng minh được bộ ảnh đó là vi phạm đạo đức. Đặc biệt càng không thể cho rằng bộ ảnh đó là “gây ảnh hưởng xấu đến xã hội” khi luồng dư luận còn trái chiều, người khen rất nhiều và người chê cũng không ít, đặc biệt bộ ảnh lại được đánh giá cao bởi giới chuyên môn như nhiếp ảnh gia Duy Anh, Trần Huy Hoan, Huỳnh Ngọc Dân, họa sĩ Uyên Huy, nhà thiết kế Đức Hùng… Ngay cả nhiều người không làm công tác nghệ thuật cũng khen bộ ảnh đẹp, thậm chí có một số hình trông rất quyến rũ và không hiểu nổi tại sao phải tước danh hiệu hoa hậu đối với Mai Phương Thúy chỉ vì bộ ảnh đó.

Thứ hai, về thẩm quyền tước danh hiệu hoa hậu. Tại Điều 16 của Quy chế tổ chức thi hoa hậu 2006 có quy định: “Ban tổ chức cuộc thi” có quyền tước danh hiệu hoa hậu nếu thí sinh có vi phạm nói trên chứ không phải Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch.

Cuộc thi Hoa hậu Việt Nam năm 2006 đã kết thúc, vì vậy đương nhiên “Ban tổ chức cuộc thi” sau khi hoàn thành nhiệm vụ của mình sẽ tự giải thể. Như vậy, chủ thể có thẩm quyền tước danh hiệu hoa hậu là “Ban tổ chức cuộc thi” không còn tồn tại về mặt pháp lí. Mặt khác, Quy chế tổ chức thi hoa hậu, hoa khôi, người đẹp năm 2008 tại Điều 11 khoản 5 có quy định Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch có quyền hạn “Tước danh hiệu Hoa hậu của thí sinh đạt giải khi thí sinh vi phạm quy định của Quy chế này và các quy định của pháp luật khác có liên quan, gây hậu quả xấu”. Tuy nhiên, cần lưu ý là không thể áp dụng Quy chế tổ chức thi hoa hậu, hoa khôi, người đẹp năm 2008 để coi là căn cứ pháp lí cho phép Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch có quyền tước danh hiệu hoa hậu đối với Mai Phương Thúy vì văn bản này ra đời ngày 30/12/2008 nghĩa là nó chỉ được áp dụng đối với những cuộc thi hoa hậu, người đẹp diễn ra từ thời điểm này trở đi (trong khi đó, Mai Phương Thúy đã đạt danh hiệu hoa hậu từ năm 2006 – thời điểm trước khi ban hành ra Quy chế năm 2008). Vì vậy, không thể áp dụng hiệu lực hồi tố trong trường hợp này về thẩm quyền để tước danh hiệu hoa hậu đối với Mai Phương Thúy.

Từ sự phân tích ở trên, tác giả cho rằng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch không có đủ cơ sở pháp lí để tước danh hiệu hoa hậu đối với Mai Phương Thúy. Việc tước danh hiệu hoa hậu đối với một ai đó (chứ không chỉ riêng đối với Mai Phương Thúy) phải được tiến hành một cách cẩn trọng và “tuyệt đối phải trên cơ sở quy định của pháp luật”. Không thể  vì một sức ép nào đó mà vội vàng, thiếu thận trọng tước đi danh hiệu hoa hậu đối với một cá nhân nào đó đã đạt được vì việc đó không chỉ ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của cá nhân mà còn gắn liền với cả một quốc gia.

Tuy nhiên, sự kiện “lao xao” vừa qua cũng là bài học “xương máu” cho Mai Phương Thúy. Là người của công chúng, cô nên thận trọng hơn trong các xử sự, nhất là đối với các hoạt động nghệ thuật “tương đối nhạy cảm”.

Khán giả có quyền đòi hỏi người của công chúng có những hình ảnh chuẩn mực theo quan niệm của họ. Dù sao chúng ta cũng nên thông cảm với Mai Phương Thúy vì cô chụp những bức hình đó khi mới 19 tuổi, nhận thức còn chưa thực sự chín và cô không phải là người chủ động đăng tải, phổ biến những bức hình đó, đặc biệt là khi cô đã có những lời nói khiêm tốn và gửi lời xin lỗi đến đông đảo bạn đọc. Mai Phương Thúy đã có nhiều đóng góp cho các hoạt động từ thiện và chúng ta hi vọng cô sẽ có nhiều cống hiến hơn nữa trong tương lai đối với cộng đồng, xã hội