Cổ tích… tò he

08:09 24/08/2005

Pằng... Pằng... Pằng, tiếng súng nổ ngay bậc cửa làm cả nhà giật mình, thì ra cậu bé hàng xóm mới được bố mẹ cho tiền mua đồ chơi Trung thu dù cả tháng nữa mới tới dịp. Nhìn món đồ chơi bọn trẻ cầm, bất giác tôi nhớ đến một món đồ chơi dân gian rất giản đơn nhưng giàu ý nghĩa. Tò he!

Mất cả một buổi tối để chuẩn bị đồ nghề, bao gồm những túi đựng bột ẩm nhiều màu sắc, những món đồ chơi nhỏ làm bằng bột ngộ nghĩnh: nào là rồng, là phượng, những con vật linh thiêng trong truyền thuyết và cổ tích Việt Nam, thậm chí cả những ông già Noel để đáp ứng nhu cầu của trẻ con thời hiện đại, bà Đặng Thị Sanh đã sẵn sàng cho "buổi chợ" sớm mai của mình tại một góc Vườn Bách thú Hà Nội. Bà Sanh là một trong số rất ít nghệ nhân còn lại của làng nghề truyền thống Xuân La, chuyên nặn thứ đồ chơi dân dã, rẻ tiền nhưng đã chinh phục được biết bao trái tim con trẻ: tò he.

Tôi còn nhớ cái cảm giác hồi hộp và sung sướng đến ngạt thở khi được mẹ mua cho con tò he đầu tiên, đó là một con trâu cắm ngất ngưởng trên que tre với đôi sừng đen cong vút, có một khoáy tròn màu nâu ngay trên đỉnh đầu, và kỳ lạ hơn nữa trên lưng trâu còn có một đứa trẻ ngồi đọc sách! Đó là năm tôi lên 6 tuổi, lần đầu tiên được mẹ cho đi chơi vườn bách thú.

"Làm thứ đồ chơi rẻ tiền này không thực khó mà cũng chẳng dễ dàng gì" - người nghệ nhân già nhẩn nha nói, đôi tay gầy guộc thoăn thoắt véo, nặn những miếng bột màu bé xíu, vê thành những mẩu nho nhỏ, mà khi lắp ghép chúng lại, ta sẽ được một ông quan công thật oai hùng với đầy đủ mũ, đao, khuôn mặt bằng... bột gạo vẫn tỏa ra cái vẻ quả quyết! Quả thật, phải có đôi bàn tay khéo léo và óc thẩm mỹ thế nào mới có thể làm ra được những thứ đồ chơi nhỏ xíu, chỉ nhỉnh hơn ngón tay cái nhưng thể hiện được đầy đủ cái hồn của người và vật.

Đã có thời, những con tò he hoàn toàn biến mất trên phố phường Hà Nội, cả làng lao đao mất nghề kiếm sống. Bởi tò he bị quy kết là một thứ đồ chơi "tiểu tư sản" trong thời buổi "gạo ăn đong, đậu phụ mua bằng phiếu" ngót hai chục năm về trước. Nhưng may mắn, nhờ có những nghệ nhân như bà Sanh, ông Thuận, ông Tố... làng nghề truyền thống vẫn được duy trì và đang hồi sinh từng ngày.

Hiện cả làng Xuân La có hơn 200 hộ gia đình chuyên nghề nặn tò he kiếm sống từ Nam chí Bắc. Một người thợ khéo tay và chăm chỉ có thể kiếm được một triệu đồng mỗi tháng, chưa trừ tiền nguyên vật liệu. Bà Sanh là đời thứ sáu trong gia đình họ Đặng làm nghề nặn tò he, bà hy vọng rồi đây những đứa cháu, chắt của mình vẫn tiếp tục theo nghề... Tùy theo kích thước to hay nhỏ, mẫu phức tạp hay đơn giản, một con tò he được bán với giá 2.000đ đến 5.000đ, trong khi thời gian nặn chỉ mất khoảng dăm phút đối với một người thợ lành nghề. Thế nhưng, theo như lời bà Sanh nói thì "phàm những nghề gắn với hạt gạo đồng chiêm có "hái ra tiền" bao giờ?". Tò hè chỉ bán được vào mỗi dịp lễ, Tết hay chủ nhật và không phải ai cũng sẵn lòng mua cho con mình thứ đồ chơi giá 5.000đ mà chỉ chơi được có một vài ngày.

Có thể một ngày nào đó bạn sẽ bắt gặp một người nặn tò he trên đường phố, nhớ mua cho mình một con tò he làm kỷ niệm! Người nặn tò he mà bạn gặp chắc chắn sinh ra ở làng Xuân La, xã Phương Dực, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Tây đấy. Bạn cũng đừng cố gắng hỏi tên của họ, bởi từ lâu lắm rồi, người Xuân La đã quen với cái tên chung thân thuộc: ông, bà tò he!

Một món đồ chơi dân gian đã quen thuộc liệu có mất đi cùng năm tháng và sự bùng nổ của đồ chơi hiện đại toàn dao găm, súng lục và hình thù quái dị được sản xuất bằng công nghiệp?

Tùng Lâm

Từ nghi vấn dữ liệu quan trắc được truyền về trong nhiều trường hợp đều nằm trong giới hạn cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, nhưng thực tế tại nhiều khu vực đô thị lớn và khu công nghiệp tình trạng ô nhiễm vẫn diễn biến phức tạp, chỉ số ô nhiễm môi trường ở mức cao, không tương xứng với dữ liệu quan trắc được báo cáo. Từ đó, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an đã phối hợp các Công an đơn vị tập trung xác minh điều tra.

Ngày 2/4, Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an có Thư khen gửi Công an tỉnh Thanh Hóa biểu dương thành tích trong phối hợp với Cục Cảnh sát hình sự triển khai quyết liệt các biện pháp nghiệp vụ, đấu tranh, triệt phá thành công đường dây tổ chức đánh bạc và đánh bạc xuyên quốc gia, quy mô lớn, bắt giữ 205 đối tượng, thu giữ 36 xe ô tô, 189 điện thoại di động cùng nhiều vật chứng khác.

Bước vào mùa cao điểm trong năm giữa bối cảnh mới với không ít khó khăn, thách thức, du lịch hè năm nay được dự báo có nhiều thay đổi. Làm thế nào để thích ứng và duy trì được sự phát triển cần thiết đang là bài toán không dễ đối với “ngành công nghiệp không khói”.

Chiều 2/4, cơ quan CSĐT Công an TP Cần Thơ khởi tố bị can, lệnh bắt tạm giam, khám xét nơi ở đối với Diệp Văn Vĩnh (SN 1994, ngụ xã Long Phú, TP Cần Thơ) về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, với thủ đoạn vay tiền để đáo hạn ngân hàng, chiếm đoạt của các nạn nhân 20,4 tỷ đồng.

Trong những ngày qua, đông đảo tiểu thương đang kinh doanh tại các ki-ốt cố định ở chợ Hầm Nước tọa lạc bên đường Võ Thị Sáu, phường Phú Yên (Đắk Lắk), bày tỏ sự bức xúc khi nhận được thông báo thu tiền thuê mặt bằng từ nhà thầu là Công ty TNHH thương mại Ngân Tín với mức giá được cho là quá cao. PV Báo CAND đã vào cuộc tìm hiểu vụ việc từ các bên liên quan.

Sau đợt mưa lũ lịch sử cuối tháng 10/2025, Trường Mẫu giáo Arooi - Zà Hung (xã Đông Giang, Đà Nẵng) vốn đầy ắp tiếng cười nay chỉ còn là đống đổ nát, hoang tàn khi quả đồi phía sau trường bị sạt lở, hàng ngàn mét khối đất, đá tràn xuống các phòng học. 52 đứa trẻ đồng bào Cơ Tu phải đi học nhờ trong sự chật vật, nhưng nỗi lo lớn hơn lại đang ập đến khi “hạn chót” cho việc mượn lớp đang cận kề.

Miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 5 năm tiếp theo đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư các ngành công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, cụm, khu công nghiệp sáng tạo về văn hóa; đầu tư ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn thì được miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.

Hiện nay trên địa bàn TP Hà Nội, nhiều hạng mục, công trình xây dựng phục vụ Dự án cải tạo, nâng cấp hệ thống thoát nước, chống úng ngập cục bộ khu vực nội đô đang được triển khai, tập trung tại các tuyến phố có mật độ phương tiện lớn. Việc thi công đồng loạt trong khi lưu lượng giao thông lớn đã tạo áp lực không nhỏ lên hạ tầng giao thông vốn đã quá tải.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文