Cồng chiêng trong đời sống đồng bào Tây Nguyên

09:22 05/08/2009
Có lần về làng Chuk, xã Kon Thục, huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai gặp người cựu chiến binh dân tộc Bah Nar mang tên Ngiông rất thú vị. Ông là người rất đặc biệt, còn lưu giữ nhiều bộ cồng chiêng quý mà cả Tây Nguyên còn ít người có được. "Mình giữ cồng chiêng không phải để chứng minh sự giàu có nhất làng, nhất xã mà vì yêu thứ báu vật ấy và coi như một thiên thần", già Ngiông tâm sự.

Những năm 1956-1957, Ngiông được điều về làm giáo viên Trường Đak Hla (Lơ Pang, Mang Yang, Gia Lai) và sau đó thoát ly tham gia cách mạng. Sau ngày giải phóng, già Ngiông là người làm kinh tế giỏi và có ý thức bảo vệ giữ gìn văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên.

Người dân làng Chuk, xã Kon Thục gọi thầy Ngiông vì 3 lý do: Một là ông có thời gian dạy chữ cho dân làng, hai là dạy dân làng cách đánh cồng chiêng, ba là người thầy trong công tác hòa giải. Già Ngiông còn có niềm đam mê đặc biệt là cồng chiêng.

Bà Ana, vợ Ngiông kể: "Hồi xưa mình hát hay, múa giỏi, nhưng mê mẩn Ngiông đánh chiêng nên cái bụng mình sướng và theo". Bây giờ đã ngoài tuổi 75 nhưng Ngiông vẫn luôn một niềm đam mê ấy, ông không sợ thiếu tiền bạc mà chỉ sợ thiếu tiếng cồng, tiếng chiêng và ông đã sống hết mình với cồng chiêng.

Biểu diễn cồng chiêng tại Lễ đón nhận Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên trở thành Di sản văn hóa nhân loại.

Vì thế mà về làng Chuk, xã Kon Thục, huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai, hỏi thăm già Ngiông, ai cũng biết ông là người giữ nhiều "thần chiêng" quý nhất làng. Trong số 10 bộ cồng chiêng lưu giữ trong gia đình Ngiông có hai bộ chiêng cổ quý hiếm đã truyền qua bốn đời trong dòng tộc, mỗi bộ ba chiếc, có người đến mua hàng chục triệu đồng nhưng ông không bán.

Ông kể ngày xưa cả 5 xã phía Đông Gia Lai này chỉ duy nhất nhà mình có bộ chiêng quý này. Ngiông không giải thích được ý nghĩa nhưng chỉ biết tên truyền lại của bộ chiêng quý này là Yăng Yuân. Có người bảo rằng, Yăng, Yuân mang tên của hai chị em thiếu nữ Bah Nar ngày xưa xinh đẹp và tài hoa nhất vùng rừng núi này? Và xung quanh bộ Yăng, Yuân này còn có biết bao chuyện hư truyền li kỳ khác nữa.

Những bộ chiêng quý này do ông bà đã truyền lại nhiều đời, gia đình Ngiông giữ kỹ và quan niệm nếu mất nó là không làm ăn được. Để có được những bộ chiêng quý trong nhà, hồi xưa có lần được mùa lúa, nuôi được đàn trâu, bò ông đem đổi hết lấy cồng chiêng về cất. "Thần lúa cho ta lúa, thần sức khỏe cho ta mạnh khỏe để làm ra của cải nhưng thần chiêng thì không cho chính tay bà con mình làm được…", già Ngiông nói.           

Còn Đinh Viêu (74 tuổi), ở làng Tờ Mật, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai, tham gia cách mạng từ năm 15 tuổi. Đinh Viêu mê mẩn tiếng cồng, tiếng chiêng và những bài kể khan của già làng từ thời còn bé nhỏ. Đinh Viêu kể rằng, mình đi vận động dân làng bằng tiếng nhạc cụ quê hương, của dân tộc và những bài kể khan, bài hát dân ca Bah Nar. Vì thế Đinh Viêu được bà con dân làng yêu thương và tôn vinh ông là người "giữ hồn văn hóa của làng".

Những năm 80 của thế kỷ trước, khi đời sống người dân còn nhiều khó khăn, cồng chiêng bị mai một, Đinh Viêu là người duy nhất ở Gia Lai đứng ra xin thành lập đội cồng chiêng của làng để lưu giữ bảo tồn. Lớp trẻ trong làng không biết đánh chiêng, dệt thổ cẩm... cũng đều tìm đến gặp Đinh Viêu nhờ truyền lại.

Nhờ vậy, có người trong làng học trò của Đinh Viêu bây giờ đã giỏi như Choăc (đội trưởng đội chiêng của làng), hay Huân, Chuế... cũng đều đánh chiêng giỏi, chơi được các nhạc cụ truyền thống. Đội chiêng làng Tờ Mật không chỉ phục vụ ở làng, huyện, tỉnh mà còn đi biểu diễn ở nước ngoài.

Đinh Viêu đã được công nhận là nghệ nhân dân gian Việt Nam (10/2005) về những đóng góp và bảo tồn phát huy những giá trị văn hóa dân tộc Bah Nar. Đinh Viêu cũng là thành viên được mời tham gia trong nhóm sưu tầm biên soạn hồ sơ về không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên để trình UNESCO công nhận di sản văn hóa thế giới. 

Không chỉ nghệ nhân Đinh Viêu, Ngiông, mà còn nhiều "cây đại thụ" của Tây Nguyên như Rơ Châm Uek, Nay Phai… cùng cả cuộc đời họ gần như gắn trọn với việc giữ gìn cho cồng chiêng Tây Nguyên được mãi ngân vang với thời gian và đi vào sâu thẳm trong trái tim nhân loại

Ngọc Như

Tối 4/4 trên sân Hàng Đẫy, CLB Công an Hà Nội (CAHN) đã giành chiến thắng đậm 5-1 trước SHB Đà Nẵng FC trong khuôn khổ vòng 17 V.league mùa 2025/2026, qua đó tiếp tục củng cố vững chắc ngôi đầu bảng xếp hạng. Trận đấu này mang ý nghĩa đặc biệt khi tiền vệ Nguyễn Quang Hải và thủ môn Nguyễn Filip cùng cán mốc 100 lần ra sân trong màu áo đội bóng Thủ đô.

Thất bại đậm 0-4 trước Manchester City tại tứ kết FA Cup tối 4/4 (giờ Việt Nam) không chỉ khiến Liverpool dừng bước mà còn đẩy HLV Arne Slot vào tâm điểm chỉ trích, trong bối cảnh “Lữ đoàn đỏ” đang bộc lộ nhiều dấu hiệu trục trặc ở mùa giải thứ hai dưới thời chiến lược gia người Hà Lan này.

Ngày 4/4, Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý, Công an TP Hà Nội cho biết đã hoàn thành bản kết luận điều tra vụ án “Mua bán trái phép chất ma tuý” và “Sử dụng trái phép chất ma tuý” xảy ra tại phường Tây Hồ (Hà Nội). Căn cứ vào các tài liệu thu thập được, Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội đã chuyển hồ sơ sang Viện KSND TP Hà Nội đề nghị truy tố 4 đối tượng.

Công ty Deahan đã thực hiện 60 hợp đồng, lắp đặt 69 trạm quan trắc tại 47 đơn vị trên 23 tỉnh, thành; Công ty Seiki thực hiện 21 hợp đồng, lắp đặt 76 trạm quan trắc trên 20 tỉnh, thành. Dư luận đặt câu hỏi, vậy Đậu Tuấn Anh, Chủ tịch HĐQT Công ty Seiki và Công ty Deahan có vai vế thế nào, có chiêu bài gì đặc biệt mà được ưu ái như vậy?

Vụ việc 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi được tuồn ra thị trường, thậm chí vào các trường học đã gây bức xúc trong dư luận. Sự việc xảy ra cho thấy, đã có sự buông lỏng quản lý, “đứt gãy” trong cơ chế giám sát theo chuỗi, từ khâu kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và giám sát lưu thông.

Hôm 2/4 (giờ địa phương), sứ mệnh Artemis II chính thức rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy (Mỹ), đánh dấu lần đầu tiên sau hơn 50 năm con người quay trở lại quỹ đạo Mặt trăng. Với sự tham gia của đội ngũ phi hành gia đặc biệt và hệ thống công nghệ trị giá hàng chục tỷ USD, chuyến bay không chỉ kiểm tra giới hạn vận hành của tàu Orion mà còn mang theo những thông điệp ấn tượng, từ hợp tác quốc tế đến câu chuyện truyền cảm hứng của một cậu bé 8 tuổi.

Một trong những nguyên nhân khiến hàng loạt dự án đầu tư công trên địa bàn TP Hồ Chí Minh chậm tiến độ, đội vốn đầu tư thời gian qua đã được chỉ rõ là do chậm trễ trong việc bồi thường, giải tỏa, thu hồi đất. Dù mức bồi thường theo Luật Đất đai năm 2024 đã tăng lên khá cao, đến ngày 30/3 vừa qua các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm vẫn chưa thể giải ngân hết số tiền chi bồi thường, thu hồi đất của năm 2025….

Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam là dự án trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội nên trong thời gian vừa qua, tại các địa phương có dự án đi qua, công tác chuẩn bị các điều kiện tốt nhất để khởi công, thi công dự án đang được tập trung cao độ.

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 chứng kiến sự xuất hiện của hàng loạt ngành học mới tại nhiều cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt là các nhóm ngành liên quan đến công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số. Thực tế này khiến thí sinh rất băn khoăn khi chọn ngành, chọn trường. 

Trước thực trạng mỹ phẩm giả, kém chất lượng đang len lỏi vào thị trường với nhiều thủ đoạn tinh vi, TP Hồ Chí Minh đã và đang mở cao điểm đấu tranh, quyết tâm “tuyên chiến” mạnh mẽ với loại tội phạm này. Không chỉ là vấn đề gian lận thương mại, mỹ phẩm giả còn trực tiếp đe dọa sức khỏe cộng đồng, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và người tiêu dùng.

Trong lúc nhảy lầu từ tầng 7 xuống đất, nam thanh niên va chạm dây cáp viễn thông, dây tải điện nên bật lên rồi mới rơi xuống trúng ô tô du lịch đang đậu trước khi chạm đất. Điều đáng nói là nam thanh niên này đã thoát chết sau ca cấp cứu tại bệnh viện.

Thời gian gần đây, tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa và một số tỉnh lân cận, “cơn sốt” săn lùng cây muội hồng bất ngờ bùng phát, thu hút sự quan tâm của không ít người chơi cây cảnh. Từ những hội nhóm trên mạng xã hội đến các cuộc trao đổi, mua bán ngoài đời thực, cây muội hồng được thổi giá lên cao hàng chục triệu, trở thành đối tượng săn tìm ráo riết. Tuy nhiên, phía sau thú chơi tưởng chừng vô hại này lại tiềm ẩn nhiều hệ lụy và những nguy cơ vi phạm pháp luật hiện hữu.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文