Dư âm về Nhật ký Vàng Anh
22h ngày 15/10/2007, khán giả cả nước được chứng kiến một chương trình truyền hình “kỳ lạ”.
Chương trình kỳ lạ
Sau màn giải đáp các phương án trả lời của phần trước, diễn viên Hoàng Thùy Linh xuất hiện, nước mắt ngắn dài : “Em chỉ mong các nhà báo, các cô, các chú, các anh chị, nhất là dư luận cho em được tĩnh tâm lại, cho em được sống với chính tuổi của em bây giờ... Em cũng chỉ muốn có một đêm ngon giấc thôi, được cười trong bữa ăn với bố mẹ một cách vô tư như ngày xưa!".
Và: "Em luôn mong muốn được đi tiếp con đường, được đóng tiếp vai Vàng Anh nhưng bây giờ không phải chỉ là bản thân em nữa mà còn rất nhiều các khán giả khác nữa, các bậc phụ huynh và em thấy câu chuyện này đã ảnh hưởng quá lớn rồi.
Bản thân em luôn tâm huyết và yêu mến nhân vật Vàng Anh này và không muốn vì bản thân mình mà ảnh hưởng đến hình tượng dành cho giới trẻ. Rất khó nói... vì em đã đồng hành với nhân vật Vàng Anh từ lâu nhưng có lẽ em xin phép... thôi không đảm nhận vai diễn này nữa và tất cả những tập phim đã quay có hình ảnh em trong đó sẽ không phát nữa... ".
Cuộc chia tay trong nước mắt của Thùy Linh với NKVA.
Xem xong chương trình, đứa cháu tôi (8 tuổi) quay sang hỏi: "Sao cô Vàng Anh khóc nhiều thế? Mà sao NKVA lại không phát nữa hả chú?".
Và quả thật, trong số hàng chục triệu khán giả cả nước xem chương trình tối 15 thì số người hiểu được nguyên nhân mà chương trình NKVA buộc phải ngừng phát sóng không phải là nhiều, nhất là những người ít có điều kiện theo dõi báo chí.
Sự việc có thể tóm tắt như sau. Đêm ngày 11/10/2007, nhiều người dùng Internet ở Việt
Sự kiện này ngay lập tức đã được báo chí đưa tin, bình luận. Dư luận khi nhìn nhận đánh giá sự việc có hai luồng ý kiến trái ngược nhau. Một bên lên án, phản đối kịch liệt Thùy Linh diễn cảnh “nóng”. Bên kia kêu gọi mọi người thông cảm với Thùy Linh, vì em cũng chỉ là “nạn nhân”(?!).
Và có lẽ do sức ép của dư luận quá lớn, êkíp làm chương trình NKVA và Lãnh đạo Đài THVN đã quyết định dừng phát sóng chương trình.
Chúng tôi cũng không có bình luận gì về sự kiện này, chỉ xin trích ý kiến của một “anh Tây” (vốn sinh ra ở một nước có quan niệm khá dễ dãi về chuyện phòng the) khi anh ta được xem clip trên: “Người dân ở nước tôi làm cái chuyện ấy khá thoải mái nhưng không tự quay hình ảnh của mình. Ngay cả những call girl (gái làm tiền) cũng ít ai đồng ý cho quay cảnh sex”.
Ngừng giây lát, anh nói tiếp: “Tôi vẫn thường được nghe nói là phụ nữ VN dịu dàng, kín đáo lắm mà? Sao bây giờ lại có người làm như vậy? Quả là đáng ngại”.
NKVA không phản ánh đúng đời sống “teen Việt”
Khách quan mà đánh giá, NKVA là một trong số ít những series phim truyền hình “ăn khách” của VTV. Cứ đến giờ NKVA phát sóng là có hàng triệu khán giả (trong đó chủ yếu là giới teenager (tầm tuổi học sinh trung học) dán mắt vào màn hình TV.
Ở đó, các em được biết đến một “thế giới khác”. Một thế giới “lung linh, huyền ảo” hơn, một thế giới hầu như chỉ biết ăn và chơi. Các nhân vật trong phim luôn diện những bộ cánh bắt mắt nhất, ở những ngôi nhà đẹp đẽ, tiện nghi nhất, gặp gỡ ở quán nước và buôn điện thoại… mệt nghỉ.
Thế nhưng, ngay từ những ngày đầu phát sóng, NKVA đã nhận được không ít lời phàn nàn của khán giả. Những ý kiến đó đều xoay quanh việc cô bé Vàng Anh, nhân vật trung tâm của câu chuyện, được xây dựng là một “teen” ngoan ngoãn, thông minh, học giỏi, hay hát, tốt bụng, được bạn bè yêu quý, v.v… Nhưng nếu bạn bè biết được những suy nghĩ của Vàng Anh thì mới hiểu được cô bé mới ngờ nghệch làm sao.
Trong một tình huống, mẹ không cho đi picnic nếu có con trai, Vàng Anh nói dối là chỉ đi với bạn gái. Cô em biết chuyện, nhất quyết đòi chị cho chiếc quần jeans mới mua nếu không sẽ mách mẹ.
Trong đầu Vàng Anh chỉ xuất hiện được hai phương án rất “ấu trĩ”: a. Chấp nhận cho để nó không mách mẹ, b. Không cho quần jeans xem nó định làm gì.
Tình huống khác, mẹ Vàng Anh hẹn Vàng Anh tối mai đến nhà cô giáo, trong khi trước đó cô bé đã hẹn Quang - lớp trưởng - đến CLB tiếng Anh.
Không bỏ cuộc hẹn với Quang, song cũng không thể trái lời mẹ nên khi mẹ gọi điện giục về ngay kẻo lại lỡ hẹn với cô giáo, Vàng Anh nghĩ: a. Cứ đợi thêm vài phút nữa cho đến khi buổi họp câu lạc bộ bắt đầu, b. Về ngay để đi với mẹ.
Còn nhiều tình huống nực cười khác là ngày mai Vàng Anh phải kiểm tra nhưng vẫn chưa học bài, v.v…
Thêm nữa, hầu như cả giới teen trong NKVA đều có tính xấu. NKVA xây dựng nhân vật phản diện là Bích với tính cách kiêu căng, tự phụ, điệu đà, hay chơi xấu bạn bè, v.v... Nhưng phe đối lập với Bích là nhóm Vàng Anh cũng không khá hơn. Đặt cho bạn cùng lớp biệt danh "chim lợn" và gọi bạn bằng cái tên đó luôn, nhìn bạn bằng ánh mắt tức tối, đầy căm phẫn khi bạn được điểm 10, còn mình được điểm 6. Hay khi bạn là học sinh thanh lịch còn mình bị rớt ngay từ vòng đầu.
“Phe” của Vàng Anh sẵn sàng đứng lên đấu khẩu tay đôi với phe đối lập theo kiểu: “Một đứa vừa xấu, vừa điêu, vừa điệu, còn một đứa thì a dua, a tòng. Đã xấu xí lại thích gây chú ý!”.
Lời đối đáp ghê gớm, vần điệu này được VTV3 quảng cáo không dưới bốn lần và nhanh chóng thành câu cửa miệng của giới teen ngoài đời!
Sắc sảo là vậy nhưng khi lớp bàn chuyện tổ chức Noel, một bạn gái nghèo phải bật khóc vì bị Bích xúc phạm, nhóm của Vành Anh lại chẳng có ai lên tiếng để bảo vệ bạn cả. Cả nhóm ngồi im.
Ngay cả Vàng Anh dường như cũng chẳng mảy may nghĩ về cô bạn tội nghiệp cùng những người bạn nghèo khác trong lớp. Bằng chứng là cô bé vẫn giữ ý định phải tổ chức một Noel thật "hoành tráng".
Các bậc phụ huynh hoang mang, chẳng nhẽ con cái mình đến lớp cũng cãi nhau, cũng đấu khẩu như thế? Ngày nào tan học chúng cũng tập trung ở quán xá, năm cuối cấp nhưng chúng chẳng bao giờ bàn chuyện học hành, thi cử, chỉ chăm chăm mấy chuyện hát hò, yêu đương?
Đến phần 2, mặc dù êkíp làm chương trình đã có nhiều cải tiến nhằm khắc phục những thiếu sót của phần một, song sự cải thiện cũng không được là bao nhiêu. Một đồng nghiệp đã cho chúng tôi xem một bức thư của một khán giả tại Bắc Hà, Lào Cai tâm sự về NKVA. Xin được trích ra đây :
"Mình và mọi người dạo này đang được xem chương trình nhật ký của bạn (Vàng Anh) trên VTV3 mà nhà đài bảo rằng rất bổ ích cho các bậc phụ huynh và lứa tuổi “teen” chúng mình. Càng xem, chúng mình càng thấy có nhiều điều quả là lạ lẫm đối với những đứa trẻ chưa một lần được đến Hà Nội. Xem để thấm thía và ngấm ngầm tủi thân về cái điều mà người lớn hay gọi là khoảng cách giàu nghèo.
Cuộc sống của Vàng Anh và các bạn ở thành phố quả là “vất vả” và “bận rộn”. Ngoài việc học hành ra, các bạn còn phải mất vô số thời gian cho việc chọn quần áo, giày dép, điện thoại mốt này, mốt kia sao cho sành điệu, đi chơi ở đâu cho vui trong ngày nghỉ cuối tuần... Bận rộn bởi đầu óc còn phải dành cho việc thi đua, ganh tị nhau vì một kiểu đầu mới hay một người bạn trai ga lăng…
Nhiều khi mình cứ thấy lớp học của các bạn hao hao một cơ quan nào đấy. Chỉ khác người lớn ở ngôn ngữ mà các bạn dùng với nhau cứ là lạ và hình như người ta bảo đấy là ngôn ngữ “a còng”. Thế mà lũ chim sâu sẻ ở quê chúng mình cứ tưởng Vàng Anh phải có giọng hót thật trong trẻo và thánh thót lắm cơ?
Giá mà Vàng Anh và các bạn thử một lần rời khỏi cái biệt thự ở khu đô thị mới sang trọng của các bạn về quê chúng mình nhỉ. Ở đó lũ học trò bằng tuổi các cậu phải lo ăn trước khi lo học. Em bọn tớ ở vùng cao vẫn còn trong tình trạng có áo thì phải thôi quần và ngược lại. Nghèo đến nỗi không có điều kiện học hành, kỳ thi tốt nghiệp vừa rồi trường chúng tớ không đứa nào đỗ!
Có đứa học gần hết phổ thông mà chưa thuộc hết mặt chữ. Bạn có biết ở đất nước mình có những nơi mà quả núi và mây mù che khuất mất ánh sáng văn minh? Ngoài việc học hành, chúng mình còn phải cùng bố mẹ vật lộn với miếng cơm manh áo nhất là năm nay vải thiều “rẻ như cho”.
Vàng Anh và các bạn đã bao giờ nhìn thấy một gia đình cả nhà tật nguyền và đau đớn bởi chất độc da cam chưa? Tớ đồ rằng tiền điện thoại của các cậu có thể nuôi sống cả gia đình họ trong một tháng. Liệu Vàng Anh có tin được không?
Nói vậy nhưng chúng mình không ganh tị gì với Vàng Anh và các bạn đâu. Nhưng chúng mình thích làm sẻ đồng và chim sâu hơn làm Vàng Anh lộng lẫy và kiêu sa. Bởi vì trong chuyện Tấm Cám, Vàng Anh bị Hoàng tử nhốt vào lồng sơn son thếp vàng để ngắm. Như vậy chán lắm! Có lẽ phải đề nghị nhà đài làm gấp bộ phim “Nhật ký chim sâu” thôi. Bởi dẫu sao nó cũng chiếm số đông trong họ nhà chim. Vàng Anh nhớ xem nhé!".
Cũng có không ít khán giả phàn nàn rằng nhật ký của học sinh mà chẳng mấy khi thấy các em băn khoăn, trăn trở về việc học hành. Chỉ suốt ngày thấy ngồi quán nước để hoạch định kế hoạch đi chơi, văn nghệ. Có tập khi đề cập đến chuyện đi học luyện thi thì vẽ ra một nhân vật phụ trách lớp phi lý hết sức.
 |
| Các diễn viên NKVA phần 2. |
Nhiều khán giả tầm tuổi Vàng Anh còn khẳng định, thế giới của Vàng Anh khác xa thế giới học trò của các bạn. Những chuyện học sinh đấu đá nhau về chức bí thư, lớp trưởng cũng đôi khi có xảy ra. Nhưng cái cách bạn bè mà suốt ngày chảnh chọe, nói nhau một cách…không ra gì như thế thì chỉ có…trong phim.
Cần có một sự định hướng lại
Có thể nói, chương trình NKVA đã ra sức xây dựng một cô học trò ngoan, hiền, giỏi giang để làm hình mẫu cho học sinh VN. Thế nhưng dường như ý đồ của đạo diễn đã thất bại. Thất bại vì khán giả không thấy những đạo lý tốt đẹp của học trò VN trong đó.
Việc giáo dục học sinh thông qua chương trình ngày càng đi xa tiêu chí ban đầu đề ra của êkíp làm phim. Hình ảnh người ta thường thấy ở NKVA là những cô cậu quý tử chỉ sa đà vào trưng diện, ăn chơi đua đòi, yêu đương nhăng nhít mà ít chú trọng vào việc học hành, xa rời thuần phong mỹ tục Việt
NKVA cũng không có tác dụng nuôi dưỡng và phát triển tâm hồn lành mạnh cho học sinh, trẻ vị thành niên. Chính vì thế, đã có những ý kiến của khán giả, phải chăng vì chương trình NKVA đi lệch phạm trù đạo đức của người Việt nên chuyện diễn viên chính gây ra vụ scandal như trên là… không tránh khỏi?
Và khi mà vụ scandal của Hoàng Thùy Linh diễn ra, thiết nghĩ VTV3 cũng không phải xây dựng một chương trình truyền hình “hoành tráng” đến thế để tạo một cuộc chia tay trong nước mắt mà đối với nhiều khán giả là vô cùng kệch cỡm. Lẽ ra chỉ cần một người có trách nhiệm tuyên bố cắt hợp đồng với diễn viên và kết thúc chương trình một cách ngắn gọn là đủ.
Bình luận về scandal này, một khán giả tầm tuổi Vàng Anh nói: “Có lẽ do nhà đài đã xây dựng hình tượng Vàng Anh quá hoàn hảo, là khuôn mẫu, là thần tượng của học trò Việt song lại rất… phi thực tế. Thế nên, khi mà video “phòng the” của Thùy Linh chui từ lỗ khóa ra trước thanh thiên bạch nhật thì nhiều người bị “sốc”.
"Áo trắng em tới trường/Từng đàn chim ca rộn ràng..." - lời bài hát trong NKVA thật trong sáng. Tuổi học trò cũng là tuổi hồn nhiên, trong sáng nhất của mỗi con người. Hy vọng sau những gì xảy ra đối với NKVA, người ta sẽ có những định hướng, suy nghĩ, việc làm đúng đắn hơn để không làm hoen ố màu áo trắng học trò.