GS.VS Nguyễn Khánh Toàn: Một trí tuệ mẫn tiệp, một trái tim lớn

09:24 29/08/2008
Ngày 20/8, Viện Khoa học Xã hội VN đã long trọng tổ chức lễ truy tặng Huân chương Sao vàng cho Giáo sư, Viện sĩ (GS.VS) Nguyễn Khánh Toàn (1905 -1993) do Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết ký tặng vì "Đã có công lao to lớn, đặc biệt xuất sắc đóng góp vào sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc". Đây là sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước về sự cống hiến của GS.VS Nguyễn Khánh Toàn trên nhiều lĩnh vực.

GS.VS Nguyễn Khánh Toàn là một nhà giáo, nhà khoa học lớn. Từ năm 1931, ông đã là đảng viên Đảng Cộng sản và giúp Quốc tế Cộng sản nhiều lĩnh vực. Với những đóng góp tích cực, ông đã được Quốc tế Cộng sản giao giữ cương vị Phó Ban Đông Dương.

Ngay sau Cách mạng Tháng Tám, ông đã trở thành Thứ trưởng Bộ Giáo dục. Từ đó, ông được giao nhiều trọng trách: Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Nhà nước và từ năm 1965 đến khi ông nghỉ hưu, ông là Chủ nhiệm Ủy ban KHXH. Ông cũng là người đồng chí, người em thân thiết của Hồ Chủ tịch từ những năm kháng chiến đầy gian khó. Nền giáo dục và khoa học Việt Nam đã in nhiều dấu ấn của ông với sự đóng góp không mệt mỏi.

GS.VS Nguyễn Khánh Toàn còn là Ủy viên dự khuyết BCH TW Đảng khóa II, khóa III, Đại biểu Quốc hội khóa II và III. Từng là Chủ tịch Hội đồng chỉ đạo nghiên cứu, phiên dịch và xuất bản Đại Việt sử ký toàn thư, ông cũng đã được bầu làm Viện sĩ nước ngoài Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô và Viện Hàn lâm Khoa học CHDC Đức.

Trong suốt cuộc đời mình, GS.VS Nguyễn Khánh Toàn đã viết hàng chục cuốn sách, hàng trăm bài báo. Năm 1996, ông đã được Chính phủ truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh cho cụm những công trình thuộc lĩnh vực sử học, trong đó nổi bật 2 cuốn: Vài nhận xét về thời kỳ cuối nhà Lê đến nhà Nguyễn Gia Long và Vấn đề dân tộc trong cách mạng vô sản.

Kiến thức uyên thâm, rộng lớn, mỗi công trình nghiên cứu của ông đều không chỉ sâu sắc mà còn mang đậm giá trị nhân văn. Mỗi trang viết của ông như tiếp thêm ngọn lửa truyền thống cho thế hệ trẻ trong những câu chuyện lịch sử nhiều ý nghĩa.

Từ những ngày cách mạng còn trứng nước, GS.VS Nguyễn Khánh Toàn đã góp phần không nhỏ để xây dựng nền giáo dục Việt Nam, bằng đề án cải cách giáo dục đã được TW Đảng, Bác Hồ, Quốc hội và Chính phủ rất ủng hộ.

Trong hồi ký của mình, ông nhớ lại: "Cuộc cải cách giáo dục đầu tiên ở Việt Nam có tính chất thực dân sang giáo dục dân chủ nhân dân với 3 phương châm: Dân tộc, khoa học, đại chúng. Việc giảng dạy bằng tiếng Việt ở tất cả các cấp từ phổ thông đến đại học đã có một tiếng vang. Tháng 12/1958. Chính phủ Ấn Độ mời tôi sang trao đổi về văn hóa giáo dục, trong đó có kinh nghiệm của Việt Nam về giảng dạy tiếng mẹ đẻ ở các cấp học".

Ít năm sau, trong cuộc cải cách giáo dục lần 2, ông tiếp tục giữ vai trò là linh hồn để xóa nạn mù chữ, góp phần đẩy mạnh sản xuất và nâng cao giác ngộ chính trị của nhân dân. Chính vì thế, đánh giá về công lao của GS.VS Nguyễn Khánh Toàn, GS.TS Nguyễn Cảnh Toàn nhận xét: "GS.VS Nguyễn Khánh Toàn là linh hồn của cải cách giáo dục lần thứ nhất (1950) và cải cách giáo dục lần thứ hai (1960)..., kiến trúc sư những thắng lợi trong giai đoạn đầu của sự nghiệp giáo dục cách mạng ở nước ta".

Những năm về sau, chuyển sang nghiên cứu KHXH, ông lại tiếp tục đi tiên phong trong việc khai mở một số bộ môn KHXH cũng như đưa ra những chủ trương có ý nghĩa đối với hoạt động nghiên cứu và tổ chức nghiên cứu khoa học. Gần 20 năm giữ cương vị Chủ nhiệm UB KHXH Việt Nam đầu tiên, ông đã thực sự là cầu nối giữa nền khoa học Việt Nam với các nước. 

Nhắc đến GS.VS Nguyễn Khánh Toàn, GS.Vũ Khiêu nhận xét: "Với trọng trách mới của mình, anh Toàn tập trung vào việc lãnh đạo KHXH cả về tổ chức và học thuật. Các bộ môn KHXH lần lượt được thành lập. Những kế hoạch nghiên cứu ngắn hạn và lâu dài được xét duyệt và phân công thực hiện. Những công trình quan trọng nhất của Ủy ban lúc đó đều được anh Toàn chỉ đạo và thường được chính anh dự thảo đề cương biên soạn rất công phu. Sự lãnh đạo chặt chẽ ấy của anh khiến cho hoạt động KHXH nhanh chóng đi vào nền nếp. Tôi nghĩ rằng không quá đáng nếu nói: Anh chính là linh hồn của KHXH ở thời gian đó". 

Tất nhiên, để có được những thành quả như GS.VS Nguyễn Khánh Toàn cũng không phải dễ dàng. Ông từng phải đấu tranh nhiều năm để bảo vệ các chủ trương đúng đắn trong lĩnh vực giáo dục đào tạo và nghiên cứu khoa học. Ông cũng là một trong những người đầu tiên đề xuất nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh.

Sau Giải thưởng Hồ Chí Minh, Huân chương Sao vàng của Nhà nước lần này đã thêm một lần ghi nhận công trạng lớn lao cũng như tầm vóc trí tuệ của ông. Bài viết này như một nén nhang thành kính với nhà cách mạng, nhà khoa học và nhà văn hóa lớn của đất nước từng được mọi người thân yêu gọi là "giáo sư đỏ" nhân dịp ông được nhận Huân chương

Dạ Miên

LTS: Những gì cổ hủ, lạc hậu ắt là xưa cũ. Nhưng có phải những gì xưa cũ cũng đều cổ hủ, lạc hậu hết hay không? Ứng xử với xưa cũ thế nào để đảm bảo vẫn giữ tốc độ tăng trưởng tiến bộ và vừa không “đánh rơi” đi mất phần tinh thần?

Trong 2 ngày 9 và 10/4, tại Thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào đã diễn ra Hội nghị Hợp tác An ninh Việt Nam - Lào lần thứ XVI. Tham dự Hội nghị, Đoàn đại biểu Bộ Công an nước CHXHCN Việt Nam do Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an dẫn đầu; Đoàn đại biểu Bộ Công an nước CHDCND Lào do Trung tướng Èn Ùn-a-nông-nút, Thứ trưởng, kiêm Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh, Bộ Công an dẫn đầu.

Từ khi hoạt động đến tháng 4/2025, với mục đích thu lời bất chính, thu hút được nhiều khách hàng, Công ty TNHH Công nghệ Herbitech đã sản xuất 67 loại sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe là hàng giả. Cơ quan CSĐT Bộ Công an thông báo cho tổ chức, cá nhân đã mua, sử dụng các sản phẩm trên và những người khác liên quan biết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định của pháp luật.

Để giữ chân và thu hút người giỏi vào lực lượng Công an nhân dân (CAND), điều quan trọng nhất là phải có cách tiếp cận đồng bộ, thực chất và đủ sức cạnh tranh theo đúng tinh thần được xác định tại Kế hoạch số 15 của Đảng ủy Công an Trung ương. Đồng thời, cũng cần tiếp cận theo tư duy mới: Không chỉ tuyển được người giỏi mà quan trọng hơn là phải tạo được môi trường làm việc, cơ chế, chính sách đủ sức hấp dẫn để người giỏi, người tài muốn vào, yên tâm ở lại và có cơ hội phát triển lâu dài.

Dự án cao tốc đường bộ Bắc – Nam phía Đông đã đưa vào khai thác, lưu thông, trong đó một số đoạn, tuyến đã tổ chức thu phí nhưng vẫn còn một số hạng mục chưa hoàn thiện; các trạm dừng nghỉ cũng ì ạch thi công và đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tai nạn trên cao tốc qua các tỉnh miền Trung gia tăng trong thời gian gần đây.

Sau thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, cuộc gặp trực tiếp giữa Mỹ và Iran tại Islamabad được kỳ vọng mở ra cơ hội hạ nhiệt căng thẳng, nhưng cũng đối mặt nhiều hoài nghi khi hai bên vẫn giữ lập trường cứng rắn về các vấn đề cốt lõi, từ hạt nhân đến an ninh khu vực và vai trò của các điểm nóng như Lebanon.

Với Zinedine Zidane, dẫn dắt đội tuyển Pháp không đơn thuần là một lựa chọn nghề nghiệp, mà còn là mục tiêu mang ý nghĩa đặc biệt trong hành trình sự nghiệp. Kể từ khi rời Real Madrid vào năm 2021, huyền thoại bóng đá Pháp gần như đứng ngoài mọi lời mời gọi ở cấp CLB để chờ đợi cơ hội dẫn dắt “Les Bleus”.

Một đứa trẻ có hai người chăm sóc, nuôi dưỡng thực tế gia đình có yếu tố LGBT (gia đình có hai người cùng giới tính đóng vai trò là cha, mẹ) nhưng giấy khai sinh chỉ ghi nhận một người. Điều này tạo ra "khoảng trống pháp lý", khiến người còn lại không có quyền đại diện hay địa vị pháp lý đối với đứa trẻ khi có sự cố xảy ra.

Việc xây dựng và ban hành Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế là một bước hoàn thiện quan trọng trong khuôn khổ pháp lý của nước ta trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, với yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ lợi ích quốc gia, đồng thời bảo đảm môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và tin cậy đối với các nhà đầu tư quốc tế.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文