Hroa - Cây đàn tình yêu

09:10 31/10/2006

Trong các loại nhạc cụ của đồng bào dân tộc Kơ Tu như: Kèn cabluôc, kèn kooc, sáo rahêm, đàn tapêh... thì đàn Hroa là loại đàn rất độc đáo và gắn liền với truyền thống văn hóa bao đời của đồng bào dân tộc Kơ Tu.

Ở thôn Phú Túc, xã Hòa Phú, Hòa Vang (TP Đà Nẵng) có một số người già Kơ Tu chơi được đàn Hroa, như già Cần, già Lương, già Cảnh... Cây đàn Hroa gần giống như cây đàn cò của người Kinh. Chiều dài toàn bộ cây đàn trên 50cm, được chia làm hai phần chính: Phần đế đàn làm bằng một mảnh gỗ mỏng gần 1cm, dài trên 15cm, có chạm trổ hoa văn họa tiết rất đẹp. Phần thân đàn gồm một ống lồ ô có đường kính khoảng 3cm, dài trên 30cm, đầu dưới được gắn vào đế đàn, phần trên để trống và cũng là nơi chứa cần đàn (cần kéo) khi không sử dụng.

Mặt ngoài của ống cũng được trang trí các hình môtíp giống như các hoa văn trên áo quần truyền thống của đồng bào Kơ Tu. Gần đầu đàn có một cái chốt bằng tre xuyên qua thân đàn để lên dây đàn, có một dây đàn chạy song song với ống đàn. Ngoài ra, từ chỗ tiếp giáp giữa phần đế và thân đàn, có một sợi chỉ dài hơn cây đàn, cuối sợi chỉ, xuyên qua tâm miếng vỏ trút (vỏ con trút), được cắt theo hình tròn.

Đàn được chơi qua hai cách. Cách thứ nhất: Dùng cây cần bằng tre hay nứa kéo qua lại chỗ tiếp giáp giữa dây đàn và thân đàn, đồng thời các ngón tay của bàn tay trái bấm dây đàn, âm thanh phát ra như những cây đàn bình thường khác.

Cách thứ hai là điểm rất đặc biệt và độc đáo của cây đàn này. Như cách thứ nhất, nhưng người sử dụng có thêm "công đoạn" dùng hai hàm răng cắn miếng vỏ trút và giữ cho sợi chỉ trong tình trạng căng ra (không bị chùng), đồng thời hát. Âm thanh sẽ lớn hơn và cũng quyến rũ hơn.

Già Lương cho biết: "Đây là cây đàn để tâm sự về tình yêu, nỗi nhớ mà trai làng thổ lộ tình yêu với bạn gái của mình khi không thể ngỏ bằng lời nói được...". Lúc bấy giờ, trong quan hệ trai gái không được "cởi mở" và gần gũi như bây giờ. Hồi trước, ngay giữa làng, lũ làng dựng lên một cái nhà chòi rất cao với bốn cây cột bằng kiền kiền lớn, gọi là nhà Mang, đến tối trai làng chưa vợ thường tập trung lên đây để ngủ.

Trường hợp hai người "để ý" nhau, họ hẹn hò và mang theo cây đàn Hroa và trèo lên chòi hoặc ra khe suối... để chơi đàn nhằm thổ lộ "tâm tư tình cảm" của mình, tha hồ mà "hát không há miệng"!

Cái độc đáo thứ hai là đàn Hroa có thể chơi hai người, trai kéo đàn và luyến láy âm thanh, gái thì ngậm miếng vảy trút vào răng và hát, môi có thể mở để âm thanh từ miệng thoát ra, nhưng răng thì phải cắn chặt miếng vảy trút. Vì sợi chỉ ngắn nên khoảng cách giữa người nam và người nữ gần hơn, họ có cơ hội để thông cảm, quyến luyến. Hai tâm hồn hòa quyện vào nhau, lâng lâng, bồng bềnh trong lời ca tiếng nhạc. Họ gần gũi nhau hơn.

Tuy nhiên, trong quan hệ nam nữ, người Kơ Tu rất trong sáng, nhiều hình phạt - "bắt xô" - nặng nề. Ngày nay, tuy tuổi đã cao, nhưng thỉnh thoảng hai vợ chồng già Lương mang đàn Hroa ra hát "không há miệng" những bài tình ca một thời làm say đắm lòng nhau.

Theo già Alăng Cần: "Người biết chơi đàn Hroa hiện nay rất hiếm, lớp trẻ bây giờ không chịu học, có nguy cơ thất truyền". Hiện nay, tại thôn Phú Túc chỉ có già làng Alăng Cần sử dụng đàn Hroa rất điêu luyện, chế tác, sử dụng các loại kèn cabluôc, kèn kooc, sáo rahêm, đàn tapêh rất thành thạo. Nhờ có năng khiếu này góp phần cho già làng Alăng Cần đoạt được Huy chương vàng trong Liên hoan nghệ thuật quần chúng và gặp gỡ cụ ông, cụ bà đẹp lão TP Đà Nẵng

Lê Quốc Kỳ

Cao Bằng – mảnh đất địa đầu Tổ quốc với hơn 333 km đường biên giới giáp Trung Quốc không chỉ là nơi giữ gìn chủ quyền thiêng liêng mà còn là địa bàn có dân cư phân tán, đời sống còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều. Trong bối cảnh đó, việc đưa pháp luật đến với người dân vùng cao, biên giới không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà đã trở thành “chìa khóa” quan trọng để giữ vững an ninh trật tự từ cơ sở.

Mấy hôm nghỉ lễ, tôi lướt mạng xem năm nay “tình hình thế nào”, câu chuyện “bên này, bên kia” đã có gì khác trước, khi mà đất nước đã qua hơn nửa thế kỷ kể từ ngày Chiến thắng 30/4/1975. Và thật buồn khi những giọng điệu ngược lối, trái đường vẫn tái diễn, những chiêu trò như “tưởng niệm ngày quốc hận”, “hội luận tháng tư đen” tiếp tục được các hội nhóm chống phá ở hải ngoại xoáy lại với các hình thức, tính chất, mức độ khác nhau.

Thời gian qua, Công an các đơn vị, địa phương đã làm tốt công tác phòng ngừa, đấu tranh với  tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến người dưới 18 tuổi. Trong đó, phòng ngừa, đấu tranh nhóm thanh thiếu niên tụ tập, sử dụng vũ khí, hung khí nguy hiểm giải quyết mâu thuẫn, gây rối trật tự công cộng.

Nhiều người chọn phương án trở lại TP Hồ Chí Minh trước lễ 1 ngày để tránh kẹt xe nên tối 2/5 dòng phương tiện từ các tỉnh đổ dồn về 2 cửa ngõ phía Đông và phía Tây. Một lượng lớn phương tiện được giải tỏa trong đêm, tuy nhiên đến chiều cuối kỳ nghỉ lễ (3/5) giao thông tại các cửa ngõ TP Hồ Chí Minh tiếp tục tăng nhiệt…

Từ nhiều năm nay, Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an các tỉnh, thành miền Trung cùng Công an và chính quyền các xã, phường phối hợp ngành đường sắt nỗ lực triển khai nhiều biện pháp tăng cường đảm bảo an toàn giao thông (ATGT) đường sắt trên tuyến. Không chỉ đẩy mạnh tuần tra kiểm soát, tăng cường xử lý vi phạm, lực lượng chức năng còn tập trung xóa bỏ lối đi tự mở, xây dựng hầm chui, thiết lập rào chắn hàng trăm đoạn – tuyến gần khu dân cư, xây dựng các mô hình tuyên truyền… Thế nhưng, tình hình trật tự ATGT đường sắt tại một số địa phương vẫn... "nóng".

Trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng bào Công giáo Việt Nam với tinh thần “Sống Phúc Âm giữa lòng dân tộc”, “tốt đời, đẹp đạo”, “kính Chúa, yêu nước”, đã và đang có nhiều đóng góp tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn an ninh, trật tự (ANTT). Đồng hành cùng những đóng góp ấy là dấu ấn bền bỉ, sâu sắc của lực lượng An ninh nội địa Công an nhân dân (CAND). 

Trong khoảnh khắc khó khăn, gian nan của cuộc sống đời thường, những chiến sĩ Công an tỉnh Sơn La lại lặng lẽ trở thành điểm tựa bình yên cho Nhân dân.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文