Làng cổ Trích Sài, nét đẹp truyền thống
Các làng trong vùng Bưởi xưa được gọi là phường, là một đơn vị hành chính cấp cơ sở. Sử cũ ghi lại, thời nhà Lý, các phường của vùng Bưởi thuộc vùng ngoại thành Thăng Long nằm trong phủ Ứng Thiên. Năm Gia Long thứ 4, các phường An Thái, Hồ Khẩu, Võng Thị, Trích Sài thuộc tổng Trung, huyện Vĩnh Thuận, phủ Hoài Đức. Năm Minh Mệnh 12 (1831) các phủ, tổng, huyện này thuộc tỉnh Hà Nội. Trải qua nhiều sự thay đổi, Trích Sài ngày nay thuộc phường Bưởi, quận Tây Hồ, Hà Nội.
Làng Trích Sài cùng với các làng khác của Kẻ Bưởi nằm trên vùng bãi bồi ven sông Thiên Phù và sông Tô Lịch. Sông Thiên Phù được phù sa bồi lấp dần từ thời Lý, sang thời Lê, dòng Thiên Phù chỉ còn lại dấu vết là những khoảnh ao. Vùng đất này có một bề dầy văn hóa, lịch sử, dấu tích lưu lại đến ngày nay là hàng loạt các di tích đền chùa miếu mạo.
Những vị cao niên kể lại rằng, Trích Sài xa xưa còn gọi là làng đốn củi, liên quan đến sự tích hồ Dâm Đàm (hồ Tây ngày nay). Thủa đó, hồ Dâm Đàm có rừng rậm xung quanh, nhiều loại gỗ quý hiếm trong đó có loài cáo 9 đuôi trú ngụ nên dân Trích Sài hàng ngày tới kiếm củi bán và săn bắn. Dân làng còn làm nghề đánh cá, cào ốc, bắt trai hến trong hồ vì nơi này các loài thủy sinh cư trú rất phong phú.
Cùng với các làng An Thái, Bái Ân, Hồ Khẩu; Trích Sài nổi tiếng với nghề dệt lĩnh truyền thống. Theo truyền thuyết, thời vua Lê Thánh Tông (1470 - 1497), nhà vua cho một cung nữ gốc Chàm là Phan Thị Ngọc Đô cùng 24 thị tỳ ra ở thôn Trích Sài lập trang Thiên Niên. Bà Ngọc Đô đem kỹ thuật dệt lĩnh cổ truyền của người Chàm truyền lại cho dân làng, dạy dân trồng dâu, nuôi tằm.
Lĩnh hoa vùng Bưởi nổi tiếng khắp nơi, không chỉ phục vụ người dân kinh thành Thăng Long mà còn bán ra nước ngoài. Vì thế người ta mới đúc kết: "The La, lĩnh Bưởi, chồi Phùng/ Lụa vân Vạn Phúc, nhiễu vùng Mỗ bên". Ngày nay, nghề dệt lĩnh không còn do sự sàng lọc của cuộc sống nhưng người ta vẫn ghi nhớ một nghề thủ công một thời danh tiếng của vùng đất bên bờ hồ Tây.
Bà Hồ Thúy Lan, cán bộ văn hóa UBND phường Bưởi, một người sinh ra tại vùng Bưởi rất thông thạo văn hóa lịch sử làng Trích Sài. Bà khẳng định rằng, Trích Sài có đủ các loại hình di tích lịch sử từ đình, chùa, am, miếu, đền, văn chỉ trong đó có những di tích gắn với lịch sử triều đại nhà Lý. Chùa Thiên Niên, một di tích lịch sử cấp quốc gia, nằm trong một quần thể di tích ở phía đầu làng Trích Sài.
Làng cổ Trích Sài không chỉ là mảnh đất có bề dày văn hóa lịch sử, nhân dân nơi này còn có truyền thống yêu nước, kiên cường đấu tranh qua hai cuộc kháng chiến. Đến Trích Sài hôm nay, cuộc sống đã thay đổi nhưng các giá trị văn hóa lịch sử truyền thống vẫn được nhân dân gìn giữ, bảo tồn những nét riêng của mảnh đất ven kinh thành Thăng Long xưa