Làng đào Nhật Tân chuẩn bị đón Tết

Đào thế đắt hàng

Anh Nguyễn Văn Hương (40 tuổi), vừa nhanh tay vít cành, bẻ lá cho những cây đào cuối cùng trong vườn đào có gần 200 gốc của mình, vừa vui vẻ cho biết: “Sau Tết nguyên đán hàng năm, chúng tôi đem những gốc và cành đào ra ruộng giâm trồng, chăm sóc. Đến tháng 11 âm, tức là thời điểm này, chúng tôi bắt đầu bẻ hết lá để cây nhường chỗ cho mầm cây nảy lộc, ra nụ để kịp ra hoa đúng dịp Tết”. Hầu như gia đình nào của làng cũng đã hoàn thành việc bẻ lá. Trên những thửa ruộng hình chữ nhật vuông vắn, hàng vạn gốc đào khẳng khiu đang được tạo tán bằng những sợi dây xanh đỏ, nom rất thích mắt. Lác đác bên đường đã có một vài cây đào phai nở sớm, sắc hoa phơn phớt lẫn trong lá rườm rà.

Đào thế là một “đặc sản” của làng đào Nhật Tân, rất được ưa chuộng mỗi khi Tết đến. Để tạo một cây đào thế mà gốc cây có sự sần sùi hợp lý, hoa to và rực thắm là cả một công phu.

Một người trồng đào cho biết: “Như gốc đào rêu phong cổ thụ kia đã được trồng bằng hạt từ mười mấy năm trước, được uốn và cắt tỉa rất nhiều lần, giá bán không dưới chục triệu đồng. Tùy mỗi năm nó hoa nhiều hay ít, đẹp hay không, nhưng giá cả thường năm sau sẽ cao hơn năm trước. Những cây đào thế có giá bán 7 triệu đồng thì khi cho thuê để bày hết Tết trả lại, sẽ có giá khoảng 3,5 triệu đồng, tức là bằng 50% giá trị. Bây giờ có nhiều người biết cách ghép những gốc đào rừng với mắt của đào Nhật Tân cho hoa và thế khá đẹp, nhưng vì tuổi cây còn ít nên giá cả cũng vừa phải, thường chỉ trên dưới 1 triệu đồng/gốc”.

Hộ trồng đào thế nhiều thì dăm trăm cây, hộ ít thì cũng vài chục cây. Họ bắt đầu đánh gốc đặt cây vào các chậu cảnh để cây có thể thích nghi, không bị khô, chết. Dù đắt, nhưng những gốc đào thế đẹp đã bắt đầu được khách đến tận vườn đặt mua hoặc thuê. Những người dân nơi đây cho biết: “Chỉ chừng nửa tháng nữa, nếu anh quay trở lại tìm một cây đào thế ưng ý thì tôi cam đoan là không còn”.

Đào cành thì được trồng và bán trong vòng một năm. Rất nhiều gia đình của Nhật Tân giâm trồng theo kiểu này. Có hộ trồng xen kẽ đào cành và đào thế. Có hộ chỉ trồng chừng dăm chục gốc đào cành, xen cùng hoa huệ và… bắp cải. Giá của đào cành thường không cao, chỉ dao động trên dưới một trăm ngàn đồng. Hoa của đào cành thường rất nhiều, líu ríu với nhau trên cành, dường như không còn chỗ cho lộc lá chen vào nữa. Hàng năm, cứ khoảng hạ tuần tháng Chạp, người làng Nhật Tân thường cắt đào đem lên chợ Ngũ Xã, sau đó lại mang lên bán ở chợ Hoa phố Hàng Lược, cũng có thể bán luôn cho thương lái tại vườn.

Sắc đào bích đỏ thắm chính là bản sắc làm nên tên tuổi của làng đào Nhật Tân. Nhưng hiện nay, vườn đào Nhật Tân đã có thêm giống đào Vân Nam (Trung Quốc). Ưu điểm của giống đào này là nhiều cành, nhiều nụ, nhiều hoa, phù hợp với người tiêu dùng là giới trẻ. Đào Vân Nam khác cơ bản đào Nhật Tân về màu sắc, chỉ phơn phớt hồng chứ không đỏ thắm như giống đào bích Nhật Tân chính gốc.

Nhưng vẫn còn chờ… thời tiết

Theo con đường bê tông dài hơn 1,5 km chạy ngang qua vườn đào, chúng tôi đếm được gần 200 gian chòi là những căn nhà gạch lợp prô một mái của những người dân trông vườn. Máy bơm, cày cuốc, dụng cụ chăm sóc đào đều để chung trong đó. Dây điện được mắc cao quanh các thửa ruộng, dùng để vận hành máy bơm tưới nước. Thấp thoáng trong mỗi thửa ruộng đều có dáng người đang tái cành, nhặt lá hoặc đang tưới tắm cho cây. “Việc chăm sóc đào thì người làng Nhật Tân đã có kinh nghiệm hàng trăm năm nay, nhưng được hay thua của cả một mùa hoa không phải do chúng tôi quyết định. Từ thời điểm này trở đi, thời tiết mới là yếu tố quyết định thành bại của cả làng đào”.

Cả một năm vun trồng, hy vọng, đây là giai đoạn mà người trồng đào thắc thỏm nghe ngóng thời tiết. Theo kinh nghiệm, nếu trời nắng ấm lên trong những ngày tới, hoa đào sẽ nở sớm và tàn vào dịp… Tết. Nếu rét đậm kéo dài, hoa sẽ nở muộn và chỉ rực rỡ vào… rằm tháng Giêng. Nếu gần Tết mà có mưa to thì coi như vườn hoa tan tác.

Nỗi lo được, mất mùa thì năm nào cũng vậy. Nhưng nếu được mùa thì người Nhật Tân vân chưa hết nỗi lo. Giá thành của một cành đào Tết là khoảng vài chục ngàn một cành, ba bốn trăm ngàn một gốc cây thế, cộng với công chăm sóc cả một năm. “Những người chơi hoa đào bây giờ chủ yếu chơi đào thế, bằng cách mua đứt hoặc thuê. Người trẻ có xu hướng thích chơi đào cành, ưu điểm nhiều hoa và màu sắc rực rỡ. Đào thế Nhật Tân thường ít hoa, đạt tiêu chuẩn là hoa phải to như đít chén, đường kính cỡ 2 cm trở lên, mỗi bông từ mười cánh dày dặn trở lên, nhụy vàng và hoa đỏ thắm. Các bông hoa đào khác chỉ chừng 6 cánh và màu phơn phớt hồng”.

Người bán đào thế vì phải chăm sóc rất công phu, lại có thể sử dụng tiếp ở các vụ sau nên thường được giá mới bán. Đào thế không nhất thiết phải nhiều hoa, nhưng hoa phải đẹp, thế phải chuẩn. Đối với đào cành, thời điểm khai hoa là quan trọng nhất, nở quá sớm hoặc quá muộn thì cành đào chỉ còn là cành củi khô.

Như những năm trước, hoa đào Nhật Tân chủ yếu phục vụ thị trường Hà Nội và vùng phụ cận. Cũng đã có một số đầu mối thu gom và kinh doanh hoa đào tính đến chuyện đem hoa đào vào bán tại TP Hồ Chí Minh nhưng người trồng đào không tính xa đến vậy.

Chủ nhân của một vườn đào gần 100 cây đào cành cho biết: “Giá cước vận chuyển cao quá, khi di chuyển thì lích kích, mà tính ra mỗi chuyến chuyển vùng cho hoa đào chẳng đem lại lời lãi bao nhiêu cả. Hơn nữa, khí hậu nóng ấm phương Nam khiến cây dễ hư hỏng, hoa tàn nhanh, vừa mất vốn vừa mất tên tuổi làng đào”. Những người trồng đào thế cũng không mặn mà lắm với thị trường phía Nam, bởi theo họ, giá cước chuyển đào thế còn cao hơn đào cành, việc bảo quản lại càng công phu, cây rất dễ chết khô, quá lãng phí