Người viết trẻ "được mùa" tiểu thuyết?

Cũng là một cách để con đường ghi danh của những nhà văn trẻ vào làng văn được "co" lại một cách ngắn nhất.

Theo khảo sát của báo giới cuộc thi tiểu thuyết của Hội Nhà văn Việt Nam 2002 - 2004, ba tác giả trẻ nhất của cuộc thi đều đã ngoài tuổi 40, đó là Nguyễn Xuân Hưng, Lê Ngọc Mai và Võ Thị Xuân Hà. Những tác giả này, khi đến với lãnh địa tiểu thuyết, họ cũng đã "trường trận" với dăm ba tập truyện ngắn như là một cách để "mài bút".

Hiện nay, việc một tác giả trẻ cho ra đời một tiểu thuyết đầu tay ngay khi mới bước vào mảnh đất văn chương không còn lạ nữa. Dường như, những truyện ngắn vài nghìn chữ không còn đủ chỗ để cho họ trang trải nỗi niềm cái tôi trước đời sống.

Bởi vậy, trong khi truyện ngắn dường như đang chững lại thì tiểu thuyết đang là thể loại được chọn lựa với đủ mọi đề tài của đời sống và những cách tân trong bút pháp thể hiện.

Có thể kể ra một loạt cuốn tiểu thuyết của thế hệ 7X - 8X trong thời gian gần đây: "Sự trở lại của vết xước" (Trần Nhã Thụy), "Bóng của cây sồi" (Đỗ Bích Thúy), "Nháp" (Nguyễn Đình Tú), "Giữa vòng vây trần gian" (Nguyễn Danh Lam), "Mầu rừng ruộng" (Đỗ Tiến Thụy), "Hư thực" (Phùng Văn Khai), "Biển xanh mầu lá" (Nguyễn Xuân Thủy), "Chờ tuyết rơi", "Đảo cát trắng" (Đặng Thiều Quang), "Song song" (Vũ Đình Giang), "Chuyện của thiên tài" (Nguyễn Thế Hoàng Linh), "1981", "Nhiều cách sống" (Nguyễn Quỳnh Trang), "Rơi xuống vực sâu" (Nguyễn Văn Học), "Lạc giới" (Thủy Anna)…

Bộ tiểu thuyết mới của Đặng Thiều Quang.

Đã có thời, trong những cuộc thi tiểu thuyết, việc tìm kiếm những tác giả trẻ như là "đãi ngải tìm trầm" và Ban tổ chức thường phải "than" rằng "các nhà văn trẻ đang ngại "dính" tới thể loại dài hơi này. Vì chúng ta vẫn cho rằng, đã nói đến tiểu thuyết là nói đến sự dày dặn, từng trải, với bao sự va đập của đời sống… thì những người trẻ còn thiếu khá nhiều, đấy là chưa bàn tới bút pháp, đề tài…

Trong thời đại hội nhập với sự ra đời của các nhà sách tư nhân, việc xuất bản những cuốn sách nhằm hướng tới độc giả trẻ đang là "mốt thời thượng". Chính vì lẽ đó, việc những người viết trẻ khai thác những đề tài xung quanh mình, thậm chí chuyện thật của chính mình khiến cho trào lưu "tiểu thuyết hóa" đời sống của tác giả đang được "rộ" lên, đặc biệt trong năm 2008.

Có những tác giả trẻ thành công, nhưng cũng có những tác giả vội vàng nên tiểu thuyết của họ cũng đã chìm vào đời sống ồn ã xô bồ, thảng hoặc có ai nhắc đến cũng chỉ nhận được những cái lắc đầu "không thể đọc được" của các nhà nghiên cứu.

Một trong những đề tài đang khá cởi mở và là "đối tượng" của giới truyền thông đó là "sex", "đồng tính". Đời sống mạng đã tạo nên một "làn sóng ảo" cho sự "rùm beng" này, bởi những cuốn tự truyện của những người đồng tính.

Có lẽ thời đại mới đã là dịp cho mọi câu chuyện được lên diễn đàn một cách khá cởi mở nên có nhiều độc giả tìm đến cuốn sách "hot" cũng chỉ bởi sự tò mò, thích thú nhất thời mà không phải bởi lòng yêu văn học.

Nói như nhà phê bình Nguyễn Chí Hoan: "Tôi không nghĩ rằng những tác giả trẻ nói tới ở đây đã thể hiện một lựa chọn rõ rệt nào về loại tiểu thuyết. Những sáng tác mà tôi thấy được hầu như đều gây ấn tượng về những khúc phóng túng trên chủ đề tự truyện".

Tuy nhiên, nếu nhìn nhận một cách công bằng, thời đại đã khiến những người viết trẻ có một cách nhìn thoáng hơn về văn học. Chưa bàn đến chất lượng, họ đã góp một số lượng lớn các đầu sách vào đời sống văn học vốn khá eo sèo hiện nay.

Nguyễn Quỳnh Trang, nữ tác giả sinh năm 1981, trong 2 năm cô đã cho ra 2 cuốn tiểu thuyết "1981" và "Nhiều cách sống" cho rằng: "Đối với tôi, thể loại thơ, truyện ngắn hay tiểu thuyết không phải là điều quan trọng, điều quan trọng là nhu cầu của người viết cần thể hiện câu chuyện của mình. Tôi viết về giới trẻ, và tôi cũng chính là một cá nhân tham gia vào đời sống đó. Tôi nghĩ rằng, giá trị thật của cuốn sách chính là cách nó đi vào đời sống trẻ như thế nào".

Nguyễn Đình Tú, tác giả cuốn "Nháp" được bàn đến khá nhiều trong năm 2008 thì khẳng định: "Tiểu thuyết trẻ lại đang ráo riết đi tìm cái mới. Sau "Nháp", tôi đang viết cuốn thứ 4. Là người trong cuộc, tôi rất tin tưởng và hy vọng vào "mùa tiểu thuyết" của những tác giả trẻ".

Lớp đàn anh đi trước, nhà văn Sương Nguyệt Minh, trả lời báo giới về thực trạng và tín hiệu khả quan của tiểu thuyết trẻ, anh cho rằng: "Quả thật, tôi không mãn nguyện. Có thể mọi người thích, nhưng tôi chẳng những không thích tiểu thuyết trẻ mà không thích cả nền tiểu thuyết Việt Nam những năm gần đây. Tôi thích truyện ngắn hơn.

Đọc truyện ngắn và tiểu thuyết của các tác giả trẻ, tiếp xúc và biết thêm những ý định của họ, tôi hình dung tiểu thuyết trẻ trong thời gian tới sẽ là: Vấn đề cá nhân, thân phận được quan tâm nhiều hơn; người viết trẻ dằn vặt, ngẫm ngợi nhiều hơn về những mảnh vỡ cuộc sống. Bút pháp hiện thực và lãng mạn thuộc về số đông, là chủ lực; một số ít đang đắm say huyền ảo; sẽ có những đột phá vào Hậu hiện đại. Còn làm được cái mà thế giới chưa làm thì chỉ là... khát vọng".

Theo nhiều thông tin, năm 2009 cũng sẽ là một năm "được mùa" của tiểu thuyết trẻ. Nhiều tác giả đang viết những chương cuối, thậm chí là sách của họ đã ở nhà in chờ một ngày đẹp trời sẽ ra mắt độc giả trong thời gian sớm nhất. Chúng ta có quyền hy vọng.

Nói như nhà văn Nguyễn Danh Lam: "Tôi nghĩ đấy là sự hâm nóng, tiếp nối nhau, để không đứt mạch, là bước đệm cho mai sau. Có thể sẽ có vài tác phẩm được dịch ra các "ngoại ngữ mạnh", để thế giới bắt đầu nhìn thấy... à, ở Việt Nam có văn học! Điều này, các tác giả lớp trước thế hệ chúng tôi đã bắt đầu làm được. Thế hệ chúng tôi, có chăng là tiếp nối, nhờ sự thúc đẩy của toàn cầu hóa. Đấy là hy vọng!"