Nhà thơ Tạ Hữu Yên với "Cảm xúc tháng Mười"

08:02 03/10/2006

Trong tiết trời se lạnh đầu thu, phố phường Hà Nội đâu đó lại vang lên giai điệu lúc thiết tha, lúc hùng tráng của ca khúc "Cảm xúc tháng Mười" - nhạc Nguyễn Thành, lời thơ Tạ Hữu Yên. Đúng như nhan đề bài hát, đây thực sự là dòng cảm xúc về những ngày tháng Mười lịch sử: Hà Nội được hoàn toàn giải phóng.

Tôi đã may mắn có dịp được trò chuyện với tác giả bài thơ "Cảm xúc tháng Mười" vào giữa tháng 9 vừa qua. Nhà thơ Tạ Hữu Yên hiện đang sống trong căn nhà nhỏ nằm ở phố Nguyễn An Ninh (Hà Nội).

Đó là một ngày đầu thu, tiết trời đã lành lạnh. Có lẽ, nhờ sự đón tiếp nhiệt tình, cởi mở và tách trà nóng mà nhà thơ Tạ Hữu Yên mời, nên tôi thấy lòng mình ấm lại. Trước tôi là một ông lão đã tròn 80 tuổi, giản dị trong bộ Pigiama màu vàng nhạt, gương mặt hồng hào, phúc hậu, mái tóc bạc phơ, dáng vẻ ung dung tự tại. Mặc dù đã ở vào tuổi "xưa nay hiếm" nhưng giọng nhà thơ Tạ Hữu Yên vẫn còn rất vang và khỏe. Khi tôi hỏi về "Cảm xúc tháng Mười", đôi mắt ông ánh lên niềm vui, niềm xúc động. Dường như, ký ức một thời tuổi trẻ hào hùng đang hiện về trong ông…

Cất tiếng khóc chào đời trên mảnh đất cố đô Hoa Lư - Ninh Bình, nhưng có lẽ Hà Nội đã trở thành quê hương thứ hai của ông. Thuở nhỏ, Tạ Hữu Yên từng sống và học tập ở đây, vì thế mà nét hào hoa, thanh lịch của người Tràng An đã ngấm trong ông. Năm Nhật đảo chính Pháp, ông trở lại quê nhà, rồi vào bộ đội năm 1948. Khi quân ta tiến về giải phóng Thủ đô thì nhà thơ Tạ Hữu Yên đang là cán bộ binh vận thuộc tỉnh đội Ninh Bình, tham gia giành chính quyền tại khu công giáo Phát Diệm. Ông không ngờ, ngày trở lại, Hà Nội đã là thành phố hòa bình.

Như đứa con xa quê lâu ngày gặp lại, chàng trai Tạ Hữu Yên cứ lang thang trên những đường phố Hà Nội. Chỉ có điều là, Hà Nội nay đã khác xưa, không còn một bóng quân xâm lược.

Nhà thơ Tạ Hữu Yên nói rằng, nỗi ấp ủ viết về Hà Nội mãi 20 năm sau ngày giải phóng mới thành thực hiện. Đó là vào năm 1974, Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức cuộc thi sáng tác ca khúc về chủ đề Hà Nội - nhân 20 năm ngày giải phóng Thủ đô. Nhạc sĩ Nguyễn Thành đến "đặt vấn đề" với ông làm một bài thơ để mình phổ nhạc. Nhận lời nhưng ông cũng rất lo, Hà Nội vốn có nhiều kỷ niệm với ông, nhưng để kỷ niệm biến thành nguồn cảm xúc, thành hồn thơ lại là chuyện không dễ.

Mấy ngày liền, ông cứ lang thang khắp phố phường Hà Nội. Đi xe điện từ phố Bạch Mai lên phố Huế, nhìn thấy một tấm biển đề "Khói lam chiều" (tên một tác phẩm của Lưu Trọng Lư), qua Hàng Đào thấy biển đề "Ngựa đã thuần mời ngài lên" (cuốn tiểu thuyết nổi tiếng một thời của Lê Văn Chương), ký ức một thời bỗng ùa về. Dòng máu thấm đẫm chất văn chương trong ông như cuộn chảy, thôi thúc. Cũng là những ngày tháng Mười như 20 năm về trước, trời thu vẫn trong vời vợi, những nhịp trống rung rộn ràng, hình ảnh từng đoàn quân bừng bừng khí thế…

Khổ thơ đầu tiên chợt đến rất nhanh:

Không thể nói trời không trong hơn
Và mắt em xanh khác ngày thường
Khi đoàn quân kéo về mùa thu ấy
Nhịp trống rung ba mươi sáu phố phường.

Và cứ thế dòng cảm xúc chảy thành lời thơ. Chỉ trong một đêm, ông chong đèn ngồi viết xong bài thơ để kịp chuyển cho nhạc sĩ Nguyễn Thành. Nhà thơ Tạ Hữu Yên cho tôi biết thêm rằng: Khi ông sáng tác, cứ như có ai đó đọc ra cho viết, và từng dòng thơ cứ tuôn trào qua con chữ. Đến khi giật mình thì đã dài tới bảy, tám khổ thơ rồi. Sau đó, ông đã phải rất khó khăn để rút ngắn lại.

“Nếu như giờ mà hỏi rằng tại sao tôi viết như vậy, tôi cũng không thể trả lời được. Chỉ biết rằng lúc ấy trước mắt tôi là bầu trời Hà Nội trong như không thể nào trong hơn. Hình ảnh những người bạn gái thuở đi học hiện ra trước mắt. Họ đẹp lắm, đầu đội mũ calô, miệng cười rất tươi, đặc biệt đôi mắt ánh lên hút hồn... Nét duyên dáng đài các không thể lẫn với thiếu nữ ở bất cứ vùng đất nào khác. Và còn đẹp hơn khi họ cùng hoà chung lòng yêu nước, tin tưởng vào ngày chiến thắng của dân tộc” - Nhà thơ Tạ Hữu Yên xúc động nói.

Tôi, lớp người hậu sinh, đọc những dòng thơ ông mà thấy lòng mình xốn xang, chộn rộn:

Đêm, cái đêm rút qua gầm cầu
Anh đã hẹn ngày mai trở lại
Sóng sông Hồng vỗ bờ hát mãi
Đỏ niềm tin là khúc khải hoàn ca…

Có lẽ, những hình ảnh ấy đã "ẩn" sẵn trong tâm hồn nhà thơ Tạ Hữu Yên, khi được khơi nguồn qua "cú huých" của nhạc sĩ Nguyễn Thành, khiến cho dòng cảm xúc thăng hoa thành những vần thơ. Ca khúc "Cảm xúc tháng Mười" đã được trao giải nhất trong cuộc thi năm đó.

Hà Nội là quê hương thứ hai của nhà thơ. Không có gì hạnh phúc hơn khi được viết về mảnh đất "lắng hồn thiêng nước non" bằng bầu nhiệt huyết của mình. Vì thế, "Cảm xúc tháng Mười" mới gây xúc động lòng người đến vậy. Một bài thơ được chắp cánh bay xa qua giai điệu, trở thành một ca khúc nổi tiếng, đó là sự kết hợp nhuần nhuỵ tuyệt vời giữa thơ và nhạc.

Đã 32 năm trôi qua, "Cảm xúc tháng Mười" vẫn vang lên trong những đêm nhạc hội, ngày lễ, Tết, trên sóng phát thanh, truyền hình. Hẳn rằng, hôm nay và mai sau, "Cảm xúc tháng Mười" sẽ còn gợi cho chúng ta nhớ về một thời hào hùng, khói lửa của Hà Nội, qua những ca từ và giai điệu thiết tha, hùng tráng, vang xa...

Tuyết Trinh

Trong chương trình “Mãi mãi niềm tin theo Đảng” vào tối 16/1 – chương trình chính luận nghệ thuật chào mừng kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng, hướng tới Đại hội XIV của Đảng, ca sĩ Anh Tú tạo nhiều bất ngờ khi giới thiệu đến công chúng ca khúc mang tên “Thưa Đảng” do chính anh sáng tác.

Trước thềm trận bán kết Vòng chung kết U23 châu Á, cái tên U23 Trung Quốc mang đến nhiều suy ngẫm lẫn tò mò. Không hào nhoáng, không áp đảo về mặt thế trận, đội bóng trẻ đến từ Đông Á lại lặng lẽ tiến sâu bằng một con đường khác biệt: phòng ngự đến tận cùng và chắt chiu từng khoảnh khắc sinh tồn. Đó không phải là lối chơi hấp dẫn, nhưng lại là một bài toán thực sự hóc búa cho bất kỳ đối thủ nào, trong đó có U23 Việt Nam.

Giữa trùng khơi, trong nhịp sóng vỗ nơi đảo tiền tiêu của Tổ quốc, hơn 1.900 người dân cùng các lực lượng vũ trang trên đặc khu Thổ Châu (tỉnh An Giang) đang hân hoan, tin tưởng hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đây không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại của dân tộc mà còn mang theo bao mong muốn, kỳ vọng về một cuộc chuyển mình lịch sử cho Tổ quốc trong kỷ nguyên vươn mình.

Thực hiện cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, Công an tỉnh Điện Biên vừa bắt 1 đối tượng, tang vật thu giữ 10 bánh ma túy.

Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu có những chuyển dịch phức tạp, Greenland giờ không chỉ là một hòn đảo tự trị băng giá xa xôi của Đan Mạch. Tổng thống Donald Trump gần đây thường xuyên khẳng định, Mỹ phải kiểm soát Greenland để chống lại mối đe dọa từ các đối thủ ở khu vực Bắc Cực. Đặc biệt, với sự xuất hiện của hệ thống Vòm Vàng và hệ thống vũ khí hiện đại, nhu cầu kiểm soát Greenland trở nên đặc biệt cấp thiết.

Trong không khí Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đồng chí Nguyễn Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh đã trả lời phỏng vấn các cơ quan báo chí trung ương và địa phương về tầm nhìn, mục tiêu và những định hướng lớn nhằm xây dựng Bắc Ninh phát triển nhanh, bền vững, hiện đại, giàu bản sắc; phấn đấu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Những ngày gần đây, dư luận cả nước đặc biệt quan tâm đến thông tin báo chí phản ánh việc xuất hiện một ngôi nhà rường bằng gỗ dựng ngay trước cổng vào bửu thành của Lăng Hoàng thái hậu Từ Dụ, đồng thời một cổng gỗ dạng tam quan cũng được dựng ở khu vực phía ngoài Lăng vua Thiệu Trị. Cả hai công trình đều do Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế cho xây dựng, với lý do “phục vụ hương khói, nghi lễ” và được thực hiện từ nguồn xã hội hóa.

Với 88 ca ghép gan cho bệnh nhi, Bệnh viện Nhi Trung ương hiện là đơn vị có số ca ghép gan nhi nhiều nhất tại Việt Nam, trong đó có những ca đòi hỏi kỹ thuật khó. Sau mỗi ca ghép thành công là một tương lai được viết lại, một cuộc đời được hồi sinh từ lòng nhân ái của người hiến và gia đình, cùng sự tận tâm, nỗ lực của các y bác sĩ. Ca ghép thứ 88 được thực hiện cuối năm 2025 là dấu mốc quan trọng đánh dấu lần đầu tiên Bệnh viện Nhi Trung ương thực hiện thành công ca ghép gan từ người hiến chết não cho bệnh nhi 3 tuổi bị teo đường mật bẩm sinh.

Ngày 18/1, Ban Quản lý dự án Chương trình phát triển các đô thị loại II (thuộc Sở Tài chính TP Huế) cho biết, đã ban hành quyết định xử phạt Công ty Cổ phần 479 Hòa Bình với tổng số tiền hơn 1,5 tỷ đồng do vi phạm tiến độ hợp đồng tại gói thầu số 28 nâng cấp, mở rộng cầu Vỹ Dạ và xây dựng tuyến đường 100m nối khu đô thị A-B thuộc khu đô thị An Vân Dương.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文