Nhà tưởng niệm Bác Hồ trên đỉnh đèo De
Dẫu chưa một lần đến với Thủ đô gió ngàn - Chiến khu Việt Bắc, nhưng có lẽ bạn đã nghe thơ Tố Hữu:
Vui từ Đồng Tháp, An Khê
Vui lên Việt Bắc đèo De, núi Hồng.
Đèo De, núi Hồng - địa danh nổi tiếng, thuộc xã Phú Đình, huyện Định Hóa. Nơi đây là điểm giáp ranh giữa 2 xã Phú Đình và Tân Trào, huyện Sơn Dương, là nơi "Chùa rách bụt vàng" như lời của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, bởi dưới chân đèo De là Tỉn Keo - nơi đặt trụ sở Phủ Chủ tịch trong thời kỳ Kháng chiến chống Pháp.
Huyện Định Hóa cùng với các huyện Đại Từ, Phú Lương và Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên và huyện Chợ Đồn (Bắc Kạn), huyện Sơn Dương, Chiêm Hóa và Yên Sơn, Tuyên Quang là An toàn khu (ATK) của Trung ương trong căn cứ địa Việt Bắc. Bác cùng cơ quan Phủ Chủ tịch sống với bà con dân tộc Tày, Nùng ở đồi Tỉn Keo, xóm Nà Lọm và bà con dân tộc Dao, bản Khuôn Tát… được đồng bào chở che, bảo vệ an toàn tuyệt đối.
Còn có 124 điểm di tích lịch sử ATK ghi dấu một thời hào hùng. Đồi Khau Tý, xã Điềm Mặc nơi Bác ở làm việc đầu tiên ở ATK Định Hóa ngày 20/5/1947, đồi Tỉn Keo nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh, chủ tọa Hội nghị Bộ Chính trị ngày 6/12/1953, hạ quyết tâm tiêu diệt Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng ở đồi Thẩm Khen, Tổng Bí thư Trường Chinh ở Nà Mòn (đều thuộc xã Phú Đình), Quyền Trưởng ban Thường trực Quốc hội Tôn Đức Thắng ở Đồng Mụa và Ủy viên Thường trực Trung ương Đảng Hoàng Quốc Việt đều ở xóm Roòng Khoa, xã Điềm Mặc. Đại tướng - Bộ trưởng Quốc phòng Võ Nguyên Giáp ở Bảo Biên (xã Bảo Linh)…
Đồng bào các dân tộc 24 xã, thị trấn ATK Định Hóa, huyện Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trong Kháng chiến chống Pháp, "Bát cơm xẻ nửa chăn sui đắp cùng", chở che, bảo vệ an toàn tuyệt mật cho Bác và các đồng chí Trung ương như tiên đoán của Chủ tịch Hồ Chí Minh:
"Cách mạng đã do Việt Bắc mà thành công thì kháng chiến sẽ do Việt Bắc mà thắng lợi".
Đúng vào dịp kỷ niệm 115 năm Ngày sinh Bác Hồ kính yêu (19/5/1890 – 19/5/2005), Thành ủy, HĐND, UBND TP Hà Nội và Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Thái Nguyên long trọng tổ chức lễ khánh thành Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đỉnh đèo De thuộc xã Phú Đình, mà giờ đây, nhân dân các dân tộc quen gọi là Đền thờ Bác Hồ.
Nhà tưởng niệm Bác xây dựng trên quả đồi cao hình mu rùa ở đỉnh đèo De, tựa vào dãy núi Hồng, ba mặt có núi non che chở. Mặt trước nhìn xuống cánh đồng Tỉn Keo, Nà Lọm, gần Khuôn Tát - nơi ở và làm việc của Bác trong thời kỳ Kháng chiến chống Pháp và Tỉn Keo, nơi Bác ở những năm (1947, 1948, 1953 - đầu năm 1954).
Từ nhà tưởng niệm Bác Hồ, thác 7 tầng Khuôn Tát hiện lên trong nắng rực rỡ như bậc thang nhà sàn đồng bào Tày, Nùng vùng Việt Bắc, trông tựa như dải lụa trắng vắt vai nàng sơn nữ, nơi đây chỉ cách Khu di tích lịch sử Tân Trào chừng 4 cây số.
Đây là Đền thờ Bác Hồ lớn nhất ở nước ta, được xây dựng tại vị trí "tả thanh long, hữu bạch hổ" của khu di tích lịch sử ATK Định Hóa, trung tâm Thủ đô gió ngàn Chiến khu Việt Bắc năm xưa.
Toàn bộ các hạng mục có tổng diện tích 16.000m2 gồm Tứ trụ, Tam quan, Nhà dâng hương tưởng niệm và trưng bày các hình ảnh, tư liệu về danh nhân văn hóa Hồ Chí Minh.
Từ cổng Tứ trụ bước lên 115 bậc - ghi nhớ công trình xây dựng đúng vào dịp kỷ niệm 115 Ngày sinh của Bác (19/5/2005) tới nhà Tam quan. Leo tiếp 79 bậc - ghi nhớ 79 mùa xuân của Bác, đến Nhà tưởng niệm với diện tích sàn 625m2 gồm hai tầng, kiến trúc theo lối đền chùa truyền thống mái lợp ngói đỏ, hệ thống khuôn viên đường bao quanh như một đóa sen nở, những cánh sen là 79 cây vạn tuế. Những bờ hoa râm bụt lấy giống từ bờ hoa râm bụt cổ thụ Bác trồng trên đồi Tỉn Keo (1948).
Hai bên tả, hữu khuôn Tam quan, bao quanh Nhà tưởng niệm Bác Hồ là rừng cây xanh do các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước trồng: Cây đa của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh. Cây ngọc lan của Chủ tịch Nước Trần Đức Lương. Cây đa của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng…
Phía sau đền là bộ Ngũ hành sơn, biểu tượng "Công cha như núi Thái Sơn", của Đảng bộ, nhân dân tỉnh Hà Nam cung tiến, bên cây đa tươi tốt của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Sinh Hùng. Bên trái trước đền là lầu chuông, ngói đỏ với quả chuông đồng 1,2 tấn do Công ty Hòa Bình (của các thương binh nặng) cung tiến Nhà tưởng niệm Bác Hồ. Tầng trệt là chỗ nghỉ chân, tầng hai có 4 lối đi vào đền.
Bức tượng bán thân chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng đồng cao 99cm do các nghệ nhân làng Ngũ Xã (Hà Nội) chế tác đặt ở vị trí trang trọng giữa điện thờ của Nhà tưởng niệm.
Nơi cao nhất treo bức hoành phi "Đời đời nhớ ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại", đối diện là bức đại tự "Hồ Chí Minh mặt trời sáng mãi".
Bệ thờ được làm bằng gỗ gụ dài 5,09m, rộng 4,07m, cao 0,89m. Toàn bộ lư lương, chân nến và bình hoa đều bằng đồng.
Phía trên là hình búa liềm và ngôi sao vàng đắp nổi cạnh câu đối của Giáo sư Vũ Khiêu:
Thâu hết tinh hoa kim cổ lại
Xây cao văn hiến nước non này
Câu đề lời Bác:
Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết
Thành công, thành công, đại thành công
Ngay ở cửa ra vào đặt dọc 2 cột bên tả, bên hữu cũng có câu đối:
Kháng chiến nhất định thắng lợi
Kiến quốc nhất định thành công
Các câu đối, hoành phi đều làm bằng gỗ dổi, sơn son thiếp vàng tạo sự kính cẩn tôn nghiêm. Trong Nhà tưởng niệm còn trưng bày ảnh, tư liệu, hiện vật về hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước ở Tân Trào - Thủ đô của khu giải phóng hồi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và thời kỳ Bác trở lại Chiến khu Việt Bắc đặt đại bản doanh tại ATK Định Hóa…
Cựu chiến binh Nông Trọng Nghĩa từ Pác Bó, Cao Bằng về thắp nén hương tưởng niệm Bác xúc động dâng trào:
Sắc xuân tươi lá thắm chồi non
Đèo dốc rừng sâu lắm mốc son
Du khách trăm miền về ngắm Bác
Bóng Người hơn đỉnh núi chon von.
Trên đất nước ta có một số đền thờ Bác Hồ do nhân dân các địa phương xây dựng, riêng Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Phú Đình lại được Bộ Chính trị giao cho Thủ đô Hà Nội kết hợp với Thái Nguyên - Thủ đô kháng chiến hợp tác xây dựng nên mang tầm vóc quốc gia, thể hiện ý nguyện của đồng bào cả nước và kiều bào ta ở nước ngoài.
 |
| Nhân dân vui Lễ hội Lồng Tồng bên Nhà tưởng niệm Bác Hồ. |
Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh - Danh nhân văn hóa thế giới, Anh hùng giải phóng dân tộc, vị thánh hiền của tự do là hồn thiêng sông núi, là tượng đài của khối đại đoàn kết dân tộc - trái tim của Khu di tích lịch sử ATK Định Hóa và Tân Trào; nơi hành hương của các thế hệ người Việt Nam và là một điểm đến của du khách quốc tế.
Năm 2007 này, Chính phủ chọn là Năm du lịch quốc gia về Thái Nguyên - Thủ đô gió ngàn - Chiến khu Việt Bắc.
Vào ngày 19/5/2007, đúng vào dịp kỷ niệm 117 năm Ngày sinh Bác Hồ, trên đỉnh đèo De, Đảng, Chính phủ cùng UBND tỉnh Thái Nguyên và đồng bào các dân tộc sẽ long trọng làm lễ kỷ niệm 60 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng, Chính phủ lên ATK Định Hóa lãnh đạo cuộc Kháng chiến bảo vệ độc lập dân tộc - Học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh