Nhà văn Kim Lân đã vào cõi vĩnh hằng
Nhắc đến Kim Lân, người ta hình dung ngay đến những tác phẩm đã gắn liền với tên tuổi của ông: Vợ nhặt, Làng, Nên vợ nên chồng, Hiệp sĩ gỗ, Ông Cản Ngũ,… Có thể nói, ông là một cây bút tiêu biểu về làng quê Việt
Kim Lân tên thật là Nguyễn Văn Tài. Ông sinh ra tại làng Phù Lưu, xã Tân Hồng, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh vào ngày 1/8/1920. Vì hoàn cảnh gia đình, ông phải đi làm từ nhỏ, nhưng cũng cầm bút viết văn khá sớm. Có lẽ, thực tế đời sống cùng với tài năng thiên bẩm đã cho Kim Lân những trang viết xuất sắc về đời sống miền quê Việt Nam những năm tháng này với những dấu ấn khá đậm nét, để tên ông trở thành quen thuộc với độc giả thời đó.
Từ năm 1941, với năng khiếu văn chương phát lộ, các sáng tác của Kim Lân đã xuất hiện trên các báo Tiểu thuyết thứ bảy và Trung Bắc chủ nhật: Đứa con người vợ lẽ, Đứa con người cô đầu, Cô Vịa… Ngay những trang viết đầu tay, tác phẩm của ông đã phản ánh khá đậm nét về con người và cuộc sống làng quê với cái nhìn nhân ái, bao dung.
Sớm giác ngộ cách mạng nên từ năm 1944, Kim Lân đã tham gia Hội Văn hóa Cứu quốc cùng với Nguyên Hồng, Nam Cao - những người bạn thân thiết, đồng tâm của ông. Cuộc kháng Pháp nổ ra, ông tiếp tục có mặt trong phong trào Văn hoá cứu quốc, công tác ở các báo Chi Lăng (Khu ủy khu XII), Xông pha (Quân đội khu XII), Dân quân Việt Bắc, Hội Văn nghệ Việt
Ông là một trong những hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt
Có thể nói, trong lĩnh vực truyện ngắn, Kim Lân đã thành công một cách xuất sắc, đến độ, một nhà văn nổi danh của Việt Nam, nhà văn Nguyễn Khải, đã nói về ông: "Về văn xuôi là cái nghề của tôi, trước sau, tôi thán phục có ba người là các ông Nguyễn Tuân, Nam Cao và Kim Lân. Sau này, viết lách được cái gì thường cũng lấy vào văn của ba ông ấy làm chuẩn...".
Không chỉ sáng tác, Kim Lân còn để lại dấu ấn trong lĩnh vực điện ảnh mà ai đã xem bộ phim Làng Vũ Đại sẽ không thể quên được một lão Hạc đầy ấn tượng, với lối diễn chân thật như ngoài đời thực, là sự khẳng định tình yêu nghệ thuật cùng tài năng của ông.
Suốt cuộc đời cầm bút, Kim Lân để lại không nhiều tác phẩm, nhưng giá trị các sáng tác của ông lại thật lớn lao, khi phản ánh chân thật hiện thực xã hội của từng giai đoạn. Đã ở tuổi đại lão, nhưng nhà văn Kim Lân vẫn trí sáng, lòng trong, luôn quan tâm đến diễn biến văn chương Việt Nam và vẫn như ngày xưa, vẫn là nhà văn của những người bình dân trong xã hội.
Mới trước Tết Đinh Hợi, tôi may mắn được gặp ông tại căn nhà số 6 phố Hạ Hồi, Hà Nội để phỏng vấn về một vấn đề sôi động trên văn đàn lúc đó là Giải thưởng của Hội Nhà văn Việt
Thật là lạ, dù không còn khỏe, giọng ông khá thều thào đến mức tôi phải sát gần ông mới nghe được lời ông nói, nhưng nhà văn Kim Lân cho biết, ông vẫn theo dõi sát sao mọi diễn biến của cuộc trao đổi đó trên báo chí và ông khẳng khái bày tỏ quan điểm của mình trước nhiều vấn đề của Hội Nhà văn khiến rất nhiều người sửng sốt và sững sờ. Ấn tượng của tôi về ông khi ấy còn là một nhà văn nổi tiếng, sống giữa Hà Nội hào hoa của thế kỷ XXI, mà vẫn giản dị trong bộ quần áo nâu sòng.
Và một điều làm tôi không thể quên trong buổi nói chuyện ấy, khi nghe tôi nói những lời khâm phục về sự nghiệp sáng tác của ông, nhà văn Kim Lân đã bật mí rằng: Nổi tiếng là thế, nhưng suốt cuộc đời cầm bút, lão nhà văn vẫn chưa một lần được nhận giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam, chỉ được Giải thưởng Nhà nước.
Mới đấy thôi mà thật bất ngờ, khi nghe tin chiều 20/7 nhà văn Kim Lân đã ra đi, để lại muôn vàn tiếc nuối về một nhân cách người cầm bút nơi ông…