Nhạc cụ tre nứa: Vốn quý của văn hóa Tây Nguyên

09:00 08/02/2007

Ở Tây Nguyên, một vùng đất giàu bản sắc văn hóa, hiện vẫn còn giữ được rất nhiều nhạc cụ của người xưa truyền lại. Một điều hết sức thú vị là hầu hết các nhạc cụ ấy đều được làm bằng tre nứa.

Đời sống của cư dân bản địa nơi đây đã gắn bó với núi rừng từ hàng triệu năm. Tre nứa vốn là những vật liệu hết sức gần gũi với họ. Đó là những loại cây rỗng ruột, thân tự vang, có thể dễ dàng cất lên thành âm điệu. Sau những buổi lao động trên nương rẫy, người ta dùng những vật dụng sẵn có ngay bên mình để "bắt" chúng cất lên âm thanh làm tan mệt nhọc. Dần dà, các nhạc cụ ấy ngày càng hoàn thiện.

Có thể liệt kê rất nhiều loại nhạc cụ ấy (thuộc đủ các chi: chi gõ, chi thổi, chi búng…) như: chiêng tre, đing lơng khơng, đing pơng, đing ấp m'ô, đing k'tuut, đing năm, dông, đing buốt, đing tăk tar, đing ring, ky páh, b'rố, gôôt… của người Ê đê; hay: tưng gơr, t'lung t'lơr, m'buăt, m'buốt, h'nung p'roh, goong rêng, h'nung babưl, lôt… của người M'nông…

Theo Nghệ sĩ Ưu tú Vũ Lân, người chuyên nghiên cứu và chế tác nhạc cụ dân tộc thì hầu như các nghi lễ theo vòng đời người như: Lễ thổi tai đặt tên, lễ thôi còng, lễ cúng sức khoẻ, lễ cưới, lễ tang, lễ bỏ mả… cũng như các nghi lễ theo chu kỳ canh tác nông nghiệp như: Lễ động rừng, phát rẫy, đốt rẫy, trỉa lúa, đón đòng, suốt lúa, đưa lúa về nhà… của đồng bào M'nông, Ê đê, Jơ rai đều không thể thiếu âm nhạc, trong đó các nhạc cụ dân gian làm bằng tre nứa có một vị trí quan trọng. Với trí tưởng tượng phong phú của mình, người dân bản địa thường gắn mỗi nhạc cụ của dân tộc mình với một huyền thoại mang đậm tính sử thi mê hoặc lòng người.

Ở Tây Nguyên, nhiều nghệ nhân không chỉ biết chơi nhạc mà còn biết chế tác những nhạc cụ mới. Điều đáng mừng là trong những năm gần đây, đã có một số nhạc sĩ mạnh dạn cải biên, phát triển một số nhạc cụ làm phong phú thêm kho tàng nhạc cụ vốn đã rất đa dạng của Tây Nguyên. Các nhạc cụ đã cải biên, phát triển sáng tạo như: Đing pah và đing tăk tar của Y Sơn Niê; đung pơng k'tuut của Y Nuếc Ê ban và cing k'ram, dưng gơr, đing buốt păh (sáo vỗ) và t'rưng của Vũ Lân vừa bảo đảm được nguyên lý âm nhạc, vừa tiện lợi khi chơi lại vừa có hình dáng đẹp mắt…

Bước vào thời kỳ hội nhập, không chỉ riêng Tây Nguyên mà các địa phương khác cũng đang phải đối mặt với hiện tượng các giá trị văn hóa truyền thống bị mai một, lép vế trước các phương tiện hiện đại. Nhiều người, nhất lá lớp trẻ tỏ ra không mấy mặn mà với các nhạc cụ truyền thống của dân tộc mình. Điều đó đặt ra một yêu cầu cấp thiết cho các ngành chức năng và giới chuyên môn cần tiến hành ngay hoạt động nghiên cứu, bảo tồn và phát huy nhạc cụ dân gian.

Thậm chí, theo như đề xuất của một số nhà nghiên cứu cần mở những cuộc thi chế tác, cải biên nhạc cụ dân gian nhằm phát huy giá trị sử dụng, phổ biến chúng trong sinh hoạt cộng đồng.  Làm được như thế, chắc chắn các nhạc cụ của đồng bào Tây Nguyên, trong đó có nhạc cụ làm bằng tre nứa sẽ vẫn còn mãi ngân vang giai điệu núi rừng

Tuấn Thiện

Đêm 21/2 (tức mùng 5 Tết), giao thông tại cửa ngõ phía Nam Thủ đô vẫn tương đối "nóng", mật độ phương tiện ở đoạn cuối cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ theo hướng vào Hà Nội vẫn tiếp tục đông đúc. Nhiều người cho hay họ chủ động chọn đi đêm nhưng không thoát khỏi cảnh ùn tắc.

Trong bài đăng mới nhất trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố nâng mức thuế bổ sung đối với hàng hoá nhập khẩu vào nước này từ 10% lên 15%, nhấn mạnh mức thuế trên có hiệu lực ngay lập tức và đã được kiểm chứng về mặt pháp lý.

Từ nhiều thế kỷ qua, nhân dân vùng Xương Giang tổ chức lễ hội vào dịp đầu Xuân (từ mùng 5 đến mùng 7 tháng Giêng) hằng năm nhằm tưởng nhớ công lao to lớn của các bậc tiền nhân, các anh hùng nghĩa sĩ đã anh dũng chiến đấu trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, góp phần làm nên Chiến thắng Chi Lăng - Xương Giang lẫy lừng trong lịch sử dân tộc.

Khi người người, nhà nhà quây quần bên mâm cỗ Tết, phố phường rực rỡ ánh đèn và sắc màu pháo hoa, lực lượng Cảnh sát trật tự Thủ đô vẫn lặng lẽ làm nhiệm vụ, thức trắng đêm để giữ gìn trật tự đô thị (TTĐT). Đây là năm đầu tiên, công tác duy trì TTĐT trong dịp Tết Nguyên đán được triển khai đồng bộ với việc ứng dụng hệ thống Trung tâm Camera AI ghi nhận, phát hiện vi phạm – một mô hình chưa từng có tiền lệ trong công tác trực Tết.

Các tỉnh thành ở miền Bắc tiếp tục duy trì thời tiết mưa nhỏ, trưa chiều nắng ấm và chỉ còn rét về sáng sớm và đêm. Trong khi đó, Nam Bộ nắng nóng tiếp diễn, trời oi bức khô nóng. 

Ngày 21/2 (tức mùng 5 Tết), Công an tỉnh Phú Thọ cho biết, theo tinh thần “thượng tôn pháp luật”, “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, Phòng CSGT, Công an tỉnh Phú Thọ đã tăng cường xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, kể cả đêm Giao thừa, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn giao thông.

Từ phản ánh của nhiều người dân và du khách, trưa 21/2 phóng viên Báo CAND đã đến Khu du lịch Long Vân Garden ở thôn Suối Phèn, xã Sơn Long, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây – nay là thôn Suối Phèn, xã Vân Hòa, tỉnh Đắk Lắk để tìm hiểu thực hư về chuyện “chặt chém” ở bãi giữ xe ô tô tự phát nằm kế bên khu du lịch này.

Ban ngày họ ngồi trước màn hình máy tính, tối mịt mới rời quán cà phê hay góc phòng trọ. Những con số nhảy liên hồi, biểu đồ lên xuống từng giờ, tin nhắn khách hàng dồn dập. Nghề của họ được gọi ngắn gọn là chạy quảng cáo - một công việc nghe có vẻ hào nhoáng trong kỷ nguyên số, nhưng phía sau lại là vô vàn áp lực, trăn trở và cả những khoảng xám khó gọi tên.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文