"Nhạc sỹ" của người Hà Nhì giữa ngã ba biên giới

15:30 02/03/2010
Không biết nửa nốt nhạc, chẳng biết ký âm, xướng âm, ông viết tất cả 23 bài hát của mình dựa vào cảm xúc với những thứ thân thuộc tiếp xúc hàng ngày. Những bài hát của ông trở thành một thứ đặc sản văn nghệ của riêng người Hà Nhì vùng ngã ba biên giới.

Ngã ba biên giới Việt - Trung - Lào, nơi một con gà gáy 3 nước nghe thấy, một biểu tượng của xa xôi, khó khăn, cách trở. Không điện lưới, chỉ có đường mòn, bà con nhân dân nơi đây chịu rất nhiều thiệt thòi, cả về vật chất lẫn tinh thần. Nhưng không bởi thế mà người Hà Nhì ngã ba biên giới quên ca hát. Không có được những bài hát của các nhạc sỹ chuyên nghiệp, thì họ đã có "nhạc sỹ" của bản làng: Toán Khừ Tư.

Có mặt tại ngã ba biên giới vào những ngày cuối tháng 11 lạnh giá của năm Kỷ Sửu, đúng dịp Tết "Cọ nhẹ chà" của người Hà Nhì, chị Ánh - Phó hiệu trưởng của Trường Mầm non Sín Thầu rủ tôi đến thăm "a pố" (ông) Toán Khừ Tư. Thấy giới thiệu tôi công tác tại Báo CAND, a pố cười khoe: "Không phải ở Hà Nội mới có bài hát về Công an đâu. Ngã 3 biên giới cũng có 1 bài riêng đấy nhé". Và ông bắt đầu cất tiếng hát: "Công an nhân dân Việt Nam, một lòng vì non sông, quyết bảo vệ bình yên, quyết đánh tan mọi kẻ thù…". Tuy đã ngoài 60, tóc lốm đốm bạc, nhưng giọng ông chắc khỏe như âm thanh của núi rừng.

Bắt đầu viết bài hát đầu tiên vào năm 1993, khi ông một mình trên chòi trông nương. Cô đơn giữa bạt ngàn nương rẫy và rừng núi, nhìn xa xa thấy 2 dòng Nậm Ma và Păng Pơi tuyết phủ, ông bỗng thấy vô cùng nhớ vợ - người đã chia sẻ cùng mình quãng đời không lạnh lẽo. Cảm xúc tràn về, và ông viết: "Sống giữa lòng Chung Chải" như một sự tri ân mảnh đất đã sinh ra vợ ông. Cho đến giờ, đây vẫn là bài hát ông yêu thích nhất.

Không biết nửa nốt nhạc, chẳng biết ký âm, xướng âm, ông viết tất cả 23 bài hát của mình dựa vào cảm xúc với những thứ thân thuộc tiếp xúc hàng ngày. Và mặc dù chẳng có gì để ghi lại, nhưng sau gần 2 chục năm, ông vẫn nhớ chính xác giai điệu từng bài hát. Có bài thì dựa theo một điệu dân ca, có bài thì ông tự nghĩ ra giai điệu. Ông viết để bà con dân bản hát khi có hội hè, khi lên nương, lên rẫy. Những bài hát của ông trở thành một thứ đặc sản văn nghệ của riêng người Hà Nhì vùng ngã ba biên giới.

Nhìn cuốn sổ bài hát của ông, một người bạn tôi thích thú bảo: "Miền xuôi có Trần Tiến viết "Sao em nỡ vội lấy chồng" tuyên truyền kế hoạch hóa gia đình rất nổi tiếng thì ngã ba biên giới cũng có Toán Khừ Tư viết "Trừ ma túy quê em" nổi tiếng không kém nhé". Bài hát này được ông viết theo "đặt hàng" của "vua cai nghiện" Sừng Sừng Khai (hiện đang là Bí thư kiêm Chủ tịch xã Leng Su Sìn) để cổ động bà con từ bỏ thuốc phiện. Năm 1997, Đồn Biên phòng Leng Su Sìn 405 còn đem bài hát của ông đi tham dự Hội thi tiếng hát Biên phòng toàn huyện Mường Tè, rồi toàn tỉnh Lai Châu (cũ) đều đoạt giải nhất. 

Ngoài viết nhạc, ông còn có một trí nhớ kỳ lạ. Tất cả những dấu ấn lớn của người Hà Nhì được ông nhớ đến từng ngày, dù thời đó không phải dễ để có một tờ lịch. Làm Trưởng bản Sen Thượng liền 3 khoá; 16 năm làm kế toán bản, 11 năm làm thống kê kế hoạch; từng được tỉnh, huyện tặng bằng khen... ông là một trong những pho sử sống của dân tộc Hà Nhì

Vũ Hân

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh thiên tai ngày càng vượt khỏi các quy luật truyền thống, công nghệ - đặc biệt là AI và dữ liệu lớn, sẽ đóng vai trò then chốt. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết để các công nghệ này phát huy hiệu quả vẫn là hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, hệ thống quan trắc và cơ chế chính sách.

Từ thông tin bạn đọc, PV Báo CAND đã tìm hiểu về những dấu hiệu bất thường đằng sau câu chuyện vợ chồng người nông dân ở thôn Hội Cư, xã Hòa Tân Tây, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây – nay là xã Tây Hòa, tỉnh Đắk Lắk, đi học massage, xông hơi, xoa bóp rồi bỗng dưng… xuất chiêu làm “thầy” chữa bệnh cho nhiều người.

Công trình cải tạo hồ Bún Xáng (thuộc Dự án nâng cấp đô thị vùng ĐBSCL - Tiểu dự án TP Cần Thơ, dự án 2) được kỳ vọng tạo điểm nhấn cho đô thị TP Cần Thơ, đang xuất hiện nhiều dấu hiệu ô nhiễm. Mặt hồ dày đặc lục bình, rác thải ùn ứ, nước đen, nặng mùi.

Khoản vay chương trình cho chuyển đổi xanh do Nhật Bản hỗ trợ được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ quá trình tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt Nam. Đây được xem là mô hình “ODA thế hệ mới” với quy trình chuẩn bị được rút gọn và thủ tục giải ngân vốn nhanh chóng.

Ngày 29/3, ballet “Dó” sẽ hội ngộ khán giả tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội. Biểu diễn ngay sau những vở vũ kịch nổi tiếng thế giới như Khổng Tước (Trung Quốc), Kẹp hạt dẻ, Romeo và Juliet (Nga), ballet “Dó” được gửi gắm nhiều kỳ vọng, nhất là trong xây dựng chương trình đạt chuẩn mực quốc tế, định vị thương hiệu nghệ thuật Việt Nam. 

Trong vòng hơn 3 tháng, các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Đắk Lắk đã triệt phá nhiều đường dây mua bán, vận chuyển và tiêu thụ ma tuý lớn trên địa bàn. Qua đó cho thấy những nỗ lực không ngừng nghỉ của lực lượng Công an Đắk Lắk trong cuộc chiến không khoan nhượng với loại tội phạm gieo rắc “cái chết trắng” này.

Những ngày giữa tháng 3, dọc tuyến quốc lộ 14H qua các xã Nam Phước, Duy Xuyên, Duy Nghĩa, Thu Bồn (TP Đà Nẵng), không khó để bắt gặp những đống rác chất cao, phủ bạt tạm bợ. Hàng nghìn tấn rác thải sinh hoạt đang bị “ứ đọng” nhiều tháng qua, đẩy người dân và chính quyền địa phương vào tình thế ngột ngạt, bức bối chưa từng có. 

Bộ Y tế vừa cấp giấy đăng ký lưu hành cho vaccine phòng bệnh tay chân miệng do virus EV71, mở thêm cơ hội dự phòng cho trẻ em trong bối cảnh bệnh tay chân miệng vẫn là mối lo thường trực cho các gia đình có con nhỏ và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文