"Nhạc sỹ" của người Hà Nhì giữa ngã ba biên giới

15:30 02/03/2010
Không biết nửa nốt nhạc, chẳng biết ký âm, xướng âm, ông viết tất cả 23 bài hát của mình dựa vào cảm xúc với những thứ thân thuộc tiếp xúc hàng ngày. Những bài hát của ông trở thành một thứ đặc sản văn nghệ của riêng người Hà Nhì vùng ngã ba biên giới.

Ngã ba biên giới Việt - Trung - Lào, nơi một con gà gáy 3 nước nghe thấy, một biểu tượng của xa xôi, khó khăn, cách trở. Không điện lưới, chỉ có đường mòn, bà con nhân dân nơi đây chịu rất nhiều thiệt thòi, cả về vật chất lẫn tinh thần. Nhưng không bởi thế mà người Hà Nhì ngã ba biên giới quên ca hát. Không có được những bài hát của các nhạc sỹ chuyên nghiệp, thì họ đã có "nhạc sỹ" của bản làng: Toán Khừ Tư.

Có mặt tại ngã ba biên giới vào những ngày cuối tháng 11 lạnh giá của năm Kỷ Sửu, đúng dịp Tết "Cọ nhẹ chà" của người Hà Nhì, chị Ánh - Phó hiệu trưởng của Trường Mầm non Sín Thầu rủ tôi đến thăm "a pố" (ông) Toán Khừ Tư. Thấy giới thiệu tôi công tác tại Báo CAND, a pố cười khoe: "Không phải ở Hà Nội mới có bài hát về Công an đâu. Ngã 3 biên giới cũng có 1 bài riêng đấy nhé". Và ông bắt đầu cất tiếng hát: "Công an nhân dân Việt Nam, một lòng vì non sông, quyết bảo vệ bình yên, quyết đánh tan mọi kẻ thù…". Tuy đã ngoài 60, tóc lốm đốm bạc, nhưng giọng ông chắc khỏe như âm thanh của núi rừng.

Bắt đầu viết bài hát đầu tiên vào năm 1993, khi ông một mình trên chòi trông nương. Cô đơn giữa bạt ngàn nương rẫy và rừng núi, nhìn xa xa thấy 2 dòng Nậm Ma và Păng Pơi tuyết phủ, ông bỗng thấy vô cùng nhớ vợ - người đã chia sẻ cùng mình quãng đời không lạnh lẽo. Cảm xúc tràn về, và ông viết: "Sống giữa lòng Chung Chải" như một sự tri ân mảnh đất đã sinh ra vợ ông. Cho đến giờ, đây vẫn là bài hát ông yêu thích nhất.

Không biết nửa nốt nhạc, chẳng biết ký âm, xướng âm, ông viết tất cả 23 bài hát của mình dựa vào cảm xúc với những thứ thân thuộc tiếp xúc hàng ngày. Và mặc dù chẳng có gì để ghi lại, nhưng sau gần 2 chục năm, ông vẫn nhớ chính xác giai điệu từng bài hát. Có bài thì dựa theo một điệu dân ca, có bài thì ông tự nghĩ ra giai điệu. Ông viết để bà con dân bản hát khi có hội hè, khi lên nương, lên rẫy. Những bài hát của ông trở thành một thứ đặc sản văn nghệ của riêng người Hà Nhì vùng ngã ba biên giới.

Nhìn cuốn sổ bài hát của ông, một người bạn tôi thích thú bảo: "Miền xuôi có Trần Tiến viết "Sao em nỡ vội lấy chồng" tuyên truyền kế hoạch hóa gia đình rất nổi tiếng thì ngã ba biên giới cũng có Toán Khừ Tư viết "Trừ ma túy quê em" nổi tiếng không kém nhé". Bài hát này được ông viết theo "đặt hàng" của "vua cai nghiện" Sừng Sừng Khai (hiện đang là Bí thư kiêm Chủ tịch xã Leng Su Sìn) để cổ động bà con từ bỏ thuốc phiện. Năm 1997, Đồn Biên phòng Leng Su Sìn 405 còn đem bài hát của ông đi tham dự Hội thi tiếng hát Biên phòng toàn huyện Mường Tè, rồi toàn tỉnh Lai Châu (cũ) đều đoạt giải nhất. 

Ngoài viết nhạc, ông còn có một trí nhớ kỳ lạ. Tất cả những dấu ấn lớn của người Hà Nhì được ông nhớ đến từng ngày, dù thời đó không phải dễ để có một tờ lịch. Làm Trưởng bản Sen Thượng liền 3 khoá; 16 năm làm kế toán bản, 11 năm làm thống kê kế hoạch; từng được tỉnh, huyện tặng bằng khen... ông là một trong những pho sử sống của dân tộc Hà Nhì

Vũ Hân

Ngày 14/4, tại Hà Nội, Trung tướng Đặng Hồng Đức, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an chủ trì buổi làm việc với Công ty TNHH MTV Nam Triệu (Công ty Nam Triệu) Bộ Công an về tổng thể các mặt công tác, hoạt động sản xuất kinh doanh và định hướng phát triển trong thời gian tới.

Trước diễn biến nắng nóng kéo dài, hạn hán ngày càng gay gắt trên địa bàn, ngày 14/4, Công an xã Dương Quỳ (tỉnh Lào Cai) đã nhanh chóng triển khai các biện pháp hỗ trợ người dân chống hạn, kịp thời cứu gần 30ha lúa đang thiếu nước, góp phần hạn chế thiệt hại trong sản xuất.

Tối 14/4, Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh cho biết đã phối hợp với Cục Cảnh sát Môi trường và các cục nghiệp vụ thuộc Bộ Công an tiến hành đấu tranh, triệt phá đường dây đổ chất thải trái phép quy mô lớn do đối tượng Lê Thị Thùy Trang cầm đầu. Chuyên án do Cục Cảnh sát Môi trường xác lập.

Chiều 14/4, tại Hội trường Công an TP Cần Thơ, Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng, Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Bộ Công an chủ trì Hội nghị Giao ban công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động khai thác, vận chuyển, tiêu thụ tài nguyên khoáng sản.

Trận động đất có độ lớn 3.0 độ richer vừa xảy ra ở xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai. Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần – Viện Các Khoa học Trái đất vẫn đang tiếp tục theo dõi trận động đất này.

Công an tỉnh Điện Biên vừa chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng trong và ngoài nước triệt phá thành công chuyên án lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia, bắt giữ 55 đối tượng người Việt Nam, 4 đối tượng người Trung Quốc, trong đó có đối tượng chủ mưu, cầm đầu, bóc gỡ toàn bộ “ổ nhóm” tội phạm hoạt động tinh vi trên không gian mạng tại bản Phiêng Ngam, huyện Tôn Phậng, tỉnh Bò Kẹo, CHDCND Lào.

Sở Xây dựng Hà Nội vừa ban hành thông báo hướng dẫn phân luồng, tổ chức giao thông nhằm phục vụ nhu cầu đi lại tăng cao của người dân trong dịp nghỉ Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương (từ 25–27/4/2026) và kỳ nghỉ lễ 30/4 – 1/5 (từ 30/4–3/5/2026).

Bằng thủ đoạn tạo lệnh chuyển tiền thành công giả để mua bán tóc, một đối tượng đã lừa đảo, chiếm đoạt gần 2,1 tỷ đồng của bị hại người nước ngoài và đã bị Cơ quan CSĐT (Văn phòng Cơ quan CSĐT) Công an tỉnh Bắc Ninh khởi tố về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Đó là những cuộc gọi đến trung tâm Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an TP Hồ Chí Minh trong tâm trạng gấp gáp, lo lắng hoang mang đến tột cùng khi người thân của họ không may gặp nạn... Mỗi khi nhận tin, cán bộ chiến sĩ Công an gấp rút lên đường làm nhiệm vụ với ước mong cứu được nạn nhân nhanh nhất...

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文