Nhớ Kim Yến, chiến sỹ văn công giải phóng, ngã xuống ở miền Nam
Một buổi sớm mùa hè 2003, Nghĩa trang liệt sỹ TP Hồ Chí Minh làm lễ cải táng cho nữ chiến sỹ văn công giải phóng miền Nguyễn Thị Kim Yến.
Kim Yến là chiến sỹ văn công xung kích, phục vụ chiến trường Trường Sơn những năm giặc Mỹ ném bom, bắn phá vùng Cán Xoong - Khu 4 cũ. Chị là con gái cưng của bác sĩ Nguyễn Tấn Di Trọng, một nhà trí thức lớn được Bác Hồ giao trọng trách Tổng Giám đốc Nha Thông tin tuyên truyền khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời năm 1946. Bác sỹ Nguyễn Tấn Di Trọng là đại biểu Quốc hội tỉnh Mỹ Tho, một trong những người có nhiều năm bên cạnh Bác Hồ, chăm lo sức khỏe cho Người. Lúc nhỏ, Kim Yến theo cha mẹ lên chiến khu Việt Bắc. Mới lên hai đã chịu bao gian nan của cuộc kháng chiến lâu dài của dân tộc, mẹ phải gánh gồng Kim Yến cùng lương thực hành quân từ Hà Nội khói lửa lên chiến khu trăm ngàn gian khó.
Năm 1954, sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Kim Yến cùng gia đình trở lại Thủ đô Hà Nội, Kim Yến được tiếp tục học hết trung học phổ thông, thi vào trường nhạc. Yến là một cô gái xinh đẹp, hiếu động, sẵn sàng nhận những môn học mà ít bạn gái theo được. Môn Accordéon - một loại nhạc cụ khó, mang xách nặng. Kim Yến có giọng hay từ bé. Những ngày ở Việt Bắc, Kim Yến được theo ba vào hát cho Bác Hồ nghe. Bao kỷ niệm đẹp, bao lần được Bác bế, Kim Yến hồn nhiên như cô cháu nhỏ hát cho ngoại nghe.
 |
| Từ trái sang: Kim Oanh, BS Nguyễn Tấn Di Trọng, Kim Yến, DS Tùng Thọ (mẹ Kim Yến) và Tấn Anh năm 1954. (Ảnh tư liệu gia đình Kim Yến cung cấp). |
Năm 1960, tốt nghiệp trung cấp âm nhạc, Kim Yến thi vào Trường Nghệ thuật Kịch nói Việt
Kim Yến được chấp nhận là chiến sĩ văn công sư đoàn, cũng là lúc đoàn chuẩn bị hành quân vào tiền tuyến, phục vụ chiến trường Trường Sơn, được phân công phục vụ tuyến đường từ Quảng Bình vào Quảng Nam, nơi ác liệt nhất với pháo bầy, B52 biệt kích và hàng rào điện tử McNamara. Giặc Mỹ đã trút xuống nơi đây hàng triệu quả bom pháo hòng cắt đứt con đường ra tiền tuyến lớn phương
Ngày lại ngày hành quân, đào hầm, mang vác nặng đi qua vùng rừng núi binh trạm, các đội công binh, thanh niên xung phong chữa đường, mở đường, đội xung kích văn công lại hát ca biểu diễn đem nguồn lạc quan đến cho chiến binh ngoài tiền tuyến. Đội văn công của Kim Yến thực hiện lời hứa: ở đâu có mìn nổ mở đường là ở đó có tiếng hát, tiếng đàn của các bạn văn công trẻ. Kim Yến là diễn viên chính, thủ nhiều tiết mục nòng cốt của đội. Cô vừa xinh đẹp, duyên dáng, vừa hát hay đàn giỏi. Vai người mẹ trong vở kịch của Ngô Y Linh "Đâu có giặc là ta cứ đi!" và vai "em bé giao liên" được bộ đội Trường Sơn hoan nghênh nhiệt liệt. Kim Yến lại sôi nổi, dịu dàng, hấp dẫn trong điệu múa "Cô gái
Kim Yến lại lao vào sàn diễn, tập tành tiết mục mới, vì Yến nghĩ: Ngày mai các anh lại vào chiến trận cho nên mình phải hát hay diễn tốt để động viên các chiến sĩ giải phóng và cũng tự động viên mình cùng đồng đội vượt gian nan hướng về quê hương miền
Lại một mùa mưa nữa đến, mùa mưa 1969 ở núi rừng Tây Ninh, ngày đêm mưa dầm dề, nước lênh láng ngập rừng, ngập suối. Trước giờ xuất phát hành quân, Kim Yến bị cơn sốt ác tính kìm chân lại. Đoàn định gửi Kim Yến ở trạm xá quân y nhưng Kim Yến gượng dậy vật nài xin Đoàn được lên đường vì Kim Yến nghĩ bao nhiêu năm chờ đợi mong được về quê hương phục vụ: "Xin các anh lãnh đạo đừng để em lại, em không thể yên lòng khi các bạn em ra đi về gần đến quê hương yêu dấu". Đoàn trưởng không thể chối từ, đành chấp nhận dìu Yến lên đường.
Đường hành quân nước lũ ngập tràn, phải vượt suối băng đồng, nhiều lúc ngâm mình dưới nước lũ ngập rừng. Kim Yến vẫn tự tin lấy tinh thần làm ý chí vượt qua "Em sẽ không ngã đâu". Đoàn tạm dừng chân nghỉ chờ nước rút cũng là lúc Kim Yến ngã vào trong vòng tay đồng đội. Trong cơn mê, khi võng đưa đi cấp cứu, Kim Yến vẫn thầm hát bài hát sắp biểu diễn "Đường ra trận mùa này đẹp lắm!". Và một tài năng trẻ đã lìa cánh chim khỏi đoàn trong lúc hành quân. Trời miền Đông Nam Bộ vẫn mưa, sụt sùi tiễn biệt một nghệ sĩ tài hoa đang thời sung sức, nở rộ tài năng.
Đồng đội ngả mũ chào em giữa tuổi 25 tràn đầy ước vọng giải phóng quê hương vào một ngày thu 1969 mưa buồn ảm đạm. Mộ Kim Yến chôn tạm ở cánh rừng gần Lò Gò, giữa Bến Ra, bên dòng Vàm Cỏ Đông rì rào ngày đêm ru ngủ. Đồng đội sau hòa bình tìm mộ, tìm hài cốt, những tưởng cây khế bên mộ sẽ là dấu vết để tìm, nhưng ngờ đâu bom Mỹ đã hủy hoại không còn lá cây ngọn cỏ nào nên mãi đến giữa tháng 6/2003, sau 34 năm cố công tìm kiếm, Kim Yến lại trở về trong vòng tay bè bạn còn sống sót và người cha thân yêu. Bác sĩ Nguyễn Tấn Di Trọng năm ấy tuổi đã 92 lom khom mỏi mòn vì thương nhớ đứa con vàng ngọc quý yêu của mình. Sau đó, bác sĩ Nguyễn Tấn Di Trọng mất năm 2009.
Chúng tôi luôn nhớ tới Kim Yến trong tự hào về người con gái kiên cường của sông Tiền với tinh thần hy sinh dũng cảm, hiến dâng đời thanh xuân cho sự nghiệp giải phóng quê hương