Những già làng hồi sinh làn điệu hát cổ của người Cơ Tu

10:00 09/07/2015
Trước nguy cơ mai một và thất truyền các điệu nói lý, hát lý của đồng bào dân tộc Cơ Tu, nhiều già làng ở huyện miền núi Nam Đông (Thừa Thiên - Huế) đã bỏ công sưu tầm, gìn giữ rồi mở lớp truyền dạy các điệu “hát cổ” này cho thế hệ trẻ.

Dù tuổi đã cao, sức đã yếu nhưng bằng lòng đam mê, các già làng đã góp phần gìn giữ nét đẹp bản sắc văn hóa nghệ thuật truyền thống ở vùng cao nơi đây...

Một ngày đầu tháng 7, khi mặt trời vừa lặn xuống ngọn núi cao trên đại ngàn Trường Sơn hùng vỹ cũng là lúc các nam thanh nữ tú và những trung niên người Cơ Tu, sinh sống ở xã Hương Sơn, huyện Nam Đông, lũ lượt kéo về nhà văn hóa xã để học các điệu nói lý, hát lý.

Dù tuổi đã cao, sức khỏe đã yếu, nhưng bằng tình yêu và niềm đam mê với các điệu nói lý, hát lý do cha ông để lại, già làng Nguyễn Ngọc Arác (82 tuổi, ngụ thôn 5, xã Hương Sơn) vẫn nỗ lực đứng lớp dạy các làn điệu cổ cho thế hệ trẻ.

Ngồi trong căn nhà Gươl truyền thống của xã, cụ Arác tâm sự: “Khi có mâu thuẫn, thay vì bằng lời nói người Cơ Tu dùng các hình tượng ví von qua điệu nói lý, hát lý để thể hiện  tâm tư của mình. Ví dụ như “Con cá phải sống dưới nước, con voi phải ở trên rừng; con cá phải bơi thành đàn, con voi phải đi từng bầy, người sống trong cùng một bản làng phải đoàn kết, yêu thương nhau...”.

Cụ Arác cất cao giọng ca rồi giải thích: “Ngoài các làn điệu Cha chấp, Kâr-lời thì đây là điệu hát lý ẩn dụ xoáy vào lòng người. Chính vì hiệu quả đối với cộng đồng là rất lớn nên già không muốn để những điệu hát cổ này thất truyền, vì thế mà già đã cùng chung sức để giảng dạy cho lớp trẻ học được các làn điệu nói lý, hát lý…”.

Già làng Arác truyền dạy hát lý cho cán bộ văn hóa xã Hương Sơn.

Cùng đứng lớp giảng dạy các làn điệu cổ ở xã Hương Sơn, ngoài cụ Arác còn có 2 cụ Hồ Văn Xuân (80 tuổi) và Nguyễn Thị Hồng (75 tuổi). Theo cụ Xuân, mặc dù lớp dạy nói lý, hát lý vừa được mở cách đây chừng hơn 1 tháng; nhưng đến nay lớp học đã có trên 30 học viên ở độ tuổi 25-35 theo học và đã hiểu được các bài hát cơ bản.

Nói đến điệu nói lý, hát lý nổi tiếng của dân tộc mình, cụ Xuân giãi bày: “Đồng bào dân tộc Cơ Tu ở miền núi Nam Đông của già chỉ có điệu nói lý, hát lý mà thôi. Đây là loại hình ứng khẩu thường được sử dụng vào mục đích văn hóa, văn nghệ và các lễ hội truyền thống của đồng bào. Vì thế, để khởi đầu điệu hát lý, bao giờ người hát cũng khởi đầu bằng những câu nói về đạo lý, truyền thống và tinh thần đoàn kết của người Cơ Tu...”.

Ông Hồ Văn Nhũ, Phó trưởng Phòng Văn hóa Thông tin huyện Nam Đông phấn khởi nói rằng, hiện người Cơ Tu chiếm hơn 40% dân số của huyện nên việc mở lớp truyền dạy nói lý - hát lý ở xã Hương Sơn là một trong những hoạt động nhằm bảo tồn bản sắc văn hóa người dân tộc thiểu số trên địa bàn. “Việc mở lớp truyền bá giảng dạy các điệu hát lý, nói lý cho đồng bào Cơ Tu được xem là một biện pháp hay. Để tạo sự hưởng ứng trong cộng đồng, tới đây đơn vị sẽ phối hợp với các địa phương để nhân rộng lớp nói lý, hát lý như mô hình ở xã Hương Sơn, nhằm góp phần gìn giữ các làn điệu nói lý, hát lý cổ của đồng bào Cơ Tu có từ xa xưa đang dần bị thất truyền theo năm tháng”, ông Nhũ khẳng định.

Anh Khoa

Vào lúc 22h30 ngày 16/1/2026 (giờ Việt Nam), U23 Việt Nam sẽ bước vào trận tứ kết Vòng chung kết (VCK) U23 châu Á 2026, nơi thầy trò HLV Kim Sang Sik đối đầu U23 UAE với mục tiêu giành vé vào bán kết. Đây được xem là thử thách mang tính bản lề, không chỉ quyết định hành trình tại giải đấu năm nay mà còn là phép thử quan trọng cho tham vọng vươn tầm của lứa cầu thủ trẻ Việt Nam.

Quân đội Pháp và Đức ngày 15/1 đã bắt đầu triển khai lực lượng tới Greenland, trong bối cảnh Đan Mạch cùng các đồng minh châu Âu chuẩn bị các cuộc tập trận nhằm củng cố phòng thủ Bắc Cực và trấn an Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đang gia tăng sức ép đòi Mỹ phải “sở hữu” hòn đảo này vì lý do an ninh.

Trước thềm trận tứ kết Vòng chung kết (VCK) U23 châu Á 2026 giữa U23 Việt Nam và U23 UAE, chiều 15/1 (giờ Việt Nam) HLV trưởng Kim Sang Sik cùng đội trưởng Khuất Văn Khang đã tham dự buổi họp báo, thể hiện niềm tin vào công tác chuẩn bị, tinh thần đoàn kết và khát vọng chinh phục những cột mốc mới của toàn đội.

Ngày 15/1, Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra vừa ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can về tội trốn thuế, xảy ra tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Cường Minh, có địa chỉ tại lô 89 đường Dương Đình Nghệ và số nhà 136 Triệu Quốc Đạt, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa.

Những ngày cận kề Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, trên nhiều tuyến phố của Thủ đô Hà Nội, hệ thống cờ hoa, pano, áp phích, khẩu hiệu chào mừng được trang hoàng đồng bộ, tạo không khí trang trọng, rực rỡ, thể hiện niềm tin và kỳ vọng của nhân dân hướng về sự kiện chính trị quan trọng của đất nước.

Rạng sáng 15/1, Công an tỉnh Tuyên Quang đã di lý 74 đối tượng (trên tổng số 205 đối tượng bị bắt giữ) trong đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản tại Campuchia từ cửa khẩu quốc tế Mộc Bài (tỉnh Tây Ninh) về Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Tuyên Quang để đấu tranh, làm rõ hành vi phạm tội.

Ngày 15/1, liên quan vụ án “Vi phạm quy định an toàn thực phẩm” xảy ra tại Công ty cổ phần đồ hộp Hạ Long, thông tin từ Viện KSND TP Hải Phòng cho biết, cơ quan này đã phê chuẩn quyết định gia hạn tạm giữ lần thứ nhất đối với các đối tượng Trần Thị Hương và Lê Nhật Huy để điều tra về hành vi đưa/nhận hối lộ.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文