Phát huy nghệ thuật sân khấu truyền thống trong sân khấu hiện đại: Một vốn bốn lời

11:32 11/03/2014
Đưa nghệ thuật truyền thống phục vụ công chúng trong nước, tiếp cận du khách nước ngoài, hàng loạt các chương trình biểu diễn định kỳ cho đến tác phẩm được dàn dựng mới bước đầu khẳng định được những vị trí nhất định trong lòng khán giả. Khi những giá trị nghệ thuật truyền thống được phát huy trên sân khấu hiện đại, câu chuyện về lời lãi phía sau các chương trình này tất nhiên không phải dừng lại ở chuyện cân, đong, đo, đếm được bằng thước đo mang tính kinh tế.

Biểu diễn định kỳ phục vụ công chúng khán giả trong nước, hướng đến đối tượng khách du lịch đến TP Hồ Chí Minh trong một vài năm trở lại đây phải kể đến múa rối nước, À Ố show và Hồn Việt... “Sinh sau đẻ muộn” có “Sen” của Nhà hát Ca múa nhạc Bông Sen diễn ra vào tối ngày 5 hằng tháng tại Nhà hát TP Hồ Chí Minh. Riêng với sân khấu cải lương, “ghi điểm” gần đây nhất và để lại nhiều ấn tượng đẹp trong lòng người xem không thể không kể đến chương trình kỷ niệm ngày mất của cố nghệ sĩ Thanh Nga. Cháy vé trước ngày biểu diễn, giá vé “chợ đen” đội lên gấp đôi khiến ban tổ chức phải diễn thêm để đáp ứng nhu cầu khán giả khiến chương trình trở thành hiện tượng lạ trong thời điểm sân khấu cải lương đang bị cho là đang trong giai đoạn thoái trào mặc dù đã có nhiều nỗ lực cách tân để lôi kéo sự chú ý của khán giả mua vé vào rạp. Vở hài kịch dân gian “Thị Hến” được NSND Lê Khanh “tận dụng” khá nhiều vốn liếng sân khấu truyền thống của cha ông trong dàn dựng liên tục được đón nhận từ Bắc vào Nam đã, đang tạo những dấu ấn nhất định khi công diễn từ Bắc vào Nam...

Được người xem đón nhận đồng nghĩa với có doanh thu, vốn quý cha ông được phát huy, tài năng, tâm huyết của người nghệ sĩ được khẳng định trong lòng công chúng và cũng đồng nghĩa với việc khẳng định, phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại, dù ít, dù nhiều. Nghệ sĩ Linh Huyền, “bà bầu” gắn liền với chuỗi chương trình Hồn Việt tại Nhà hát TP Hồ Chí Minh từng chia sẻ rằng, chị làm Hồn Việt chỉ vì quá yêu, quá tiếc cái vốn nghệ thuật truyền thống của cha ông. Bằng các tiết mục ca múa nhạc dân tộc độc đáo với độc tấu đàn bầu, đàn kìm, đàn đá, đàn TRưng, Klông pút, đàn Kơní, sáo, hát dân ca Bắc Bộ, chầu văn Huế, múa, tuồng, chèo, hát xẩm, nhã nhạc cung đình, cải lương... Hồn Việt giữ được vị trí nhất định trong lòng khán giả, đặc biệt là du khách đến Việt Nam. Đây cũng là một trong những chương trình được du khách bỏ phiếu  nhiều nhất trên một chuyên trang về du lịch của nước ngoài trong năm vừa qua. Nghệ sĩ có doanh thu, dẫu không hẳn là cao bởi ngoài tiền bán vé còn có thêm nhà tài trợ.

Múa Sen, một trong những tiết mục được đánh giá cao nhờ kết hợp thành công yếu tố truyền thống và hiện đại.

Sau Hồn Việt, chương trình "Năm tháng không phai” tiếp tục được ra mắt khán giả. Được những người thực hiện đầu tư nhiều tâm, sức lẫn kinh phí với mong muốn được nhận lại “sự sống của cải lương”, hy vọng có thêm “những giọt nước mát, vung tưới cho những cây cải lương trong thời buổi khó khăn và hội nhập như hiện nay” dù rằng, như chính lời thanh minh từ phía ban tổ chức sau chương trình là, mặc dù không mang đến một sân khấu sang trọng, không bắt mắt về ngoại cảnh... nhưng chương trình đã đem đến cho khán giả một luồng gió thời xa xưa của sân khấu cải lương, tuy thô sơ nhưng mà đẹp, chân chất, mộc mạc. Tất nhiên, nghệ sĩ không hát nhép, không nhắc tuồng, người dàn dựng không xử lý âm thanh hiện đại... Làm được điều đó, người nghệ sĩ nếu không lao động, không thẩm thấu được nghệ thuật sân khấu cải lương ắt hẳn không làm được.

Cũng làm vì tâm huyết với vốn quý của cha ông, NSND Lê Khanh với “Thị Hến” may mắn hơn, ít nhất là về mặt tài chính. Chị cho biết, khi làm “Thị Hến”, những ưu điểm của sân khấu truyền thống được chị tập trung phát huy. Tính ước lệ vốn phổ biến trong nghệ thuật sân khấu truyền thống giúp hành trang của đoàn gọn nhẹ hơn khi lưu diễn. Nghệ thuật khẩu thuật vốn quen thuộc trong chiếu Chèo truyền thống lại trở thành yếu tố lạ hấp dẫn với khán giả của sân khấu hiện đại. Có một thực tế hiện nay là trong khi các sân khấu trong nước chạy theo tính “tả thực” của sân khấu nước ngoài thì nghệ sĩ các nước bạn, kể cả những nước có nền nghệ thuật sân khấu phát triển bậc nhất hiện nay lại đang rất “thịnh” tìm hiểu, học tập tính ước lệ trong sân khấu truyền thống Việt Nam. Cũng theo NSND Lê Khanh, điều này không lạ bởi thực ra, mỗi bên đều đi tìm những điều mình thiếu. Cái mình có sẵn, không có lý nào mình bỏ phí, không phát huy...

Thực tế, phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống trong sân khấu hiện đại đúng mức và đúng cách tạo sự mới lạ cho khán giả trong nước, bước đầu đưa nghệ thuật truyền thống tiếp cận du khách nước ngoài. Cái lợi mang về cho đoàn, cho nghệ sĩ, bên cạnh doanh thu phòng vé, bên cạnh được chi trả thù lao là phát  huy được tài năng, được làm điều mình yêu thích. Ngược lại, vở diễn cũng đòi hỏi sự lao động, học tập nghiêm túc, khả năng lao động nghệ thuật thực sự của mỗi diễn viên. Rèn luyện trở thành yêu cầu bắt buộc với người nghệ sĩ. Không nghiêm túc học tập, lao động, không am hiểu, thẩm thấu cái vốn quý của cha ông và đủ bản lĩnh biến thành sản phẩm nghệ thuật của riêng mình, chắc chắn chương trình không thể thành công. Tài năng của nghệ sĩ và sự lan tỏa giá trị văn hóa nghệ thuật truyền thống của cha ông trong đời sống mới là “cái lời” lâu dài của các chương trình như thế

N.Nguyễn

Tối 1/4, thông tin với phóng viên, lãnh đạo Phòng Cảnh sát giao thông cho biết, liên ngành Công an TP Hà Nội và Sở Xây dựng Hà Nội vừa có đề xuất UBND TP Hà Nội điều chỉnh Quyết định 01/2026, nới lỏng quy định, cho phép dòng xe bán tải lưu thông như xe con.

Điển hình như ứng dụng “Mar Vay” đã lợi dụng hình ảnh, tên gọi và mức độ nhận diện thương hiệu của Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) để dụ dỗ khách hàng cài đặt ứng dụng, cung cấp thông tin cá nhân và thực hiện các giao dịch tài chính, sau đó lừa đảo.

Ma túy tiếp tục “nóng” trên cả đường hàng không và đường bộ khi các đường dây xuyên quốc gia gia tăng hoạt động. Chỉ trong 2 tháng đầu năm, hải quan đã phát hiện 35 vụ, bóc gỡ nhiều mắt xích vận chuyển ma túy xuyên quốc gia. Đáng lo ngại, thủ đoạn ngụy trang ngày càng tinh vi, từ việc giấu trong viên con nhộng, hộp bim bim cho đến các gói kẹo, với mục đích qua mặt cơ quan kiểm tra, tiềm ẩn gây nguy cơ lớn cho cộng đồng.

Chiều 1/4, Trại giam Xuân Lộc (Cục Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng - Cục C10 - Bộ Công an; đóng quân tại ấp Phượng Vỹ, xã Xuân Thành, tỉnh Đồng Nai) tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập đơn vị (01/4/1976 – 01/4/2026). 

Trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp, đặc biệt là những bất ổn liên quan đến an ninh năng lượng toàn cầu, vừa qua, chuyến thăm chính thức tới Liên bang Nga của Thủ tướng Phạm Minh Chính mang ý nghĩa hết sức quan trọng cả về chính trị, kinh tế và chiến lược lâu dài. Cùng với đó, lãnh đạo Đảng, Nhà nước ta làm việc với nhiều đối tác như Nhật Bản, UAE, Qatar… nhằm trao đổi, hợp tác đảm bảo nguồn cung năng lượng trong bối cảnh xung đột căng thẳng tại Trung Đông.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm 31/3 đã đưa ra tuyên bố mới về Iran trong thông điệp phát đi nhân dịp lễ Quá hải (Passover). Giới quan sát nhận định, tuyên bố này được xem là sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách Israel đánh giá đối thủ, sau nhiều tuần triển khai chiến dịch quân sự nhằm vào Tehran.

Quá trình điều tra, bước đầu Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT), Công an tỉnh Phú Thọ xác định, các bị can đã có hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến các nhóm tội danh: “Gây ô nhiễm môi trường”; “Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi”; “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”; “Chứa mại dâm”; “Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng”; “Mua bán trái phép hóa đơn”;“Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên”.

Trong bối cảnh giao mùa, số ca mắc cúm A đang tăng, việc chủ động phòng bệnh bằng vaccine cúm hàng năm giúp bảo vệ sức khỏe, giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.

Dưới sự chỉ đạo sát sao của Ban Giám đốc Công an TP Hà Nội, Đội 7, Phòng Cảnh sát kinh tế đã triệt phá thành công đường dây giết, mổ, tiêu thụ gần 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả Châu Phi; khởi tố 8 bị can về các tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”, “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản” và “Giả mạo trong công tác”.

Sau nhiều tháng xảy ra trận lũ lớn vào cuối tháng 10, đầu tháng 11/2025, đến nay dòng sông Tả Trạch chảy qua địa bàn xã Khe Tre (TP Huế) đã và đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Tình trạng này khiến người dân địa phương sinh sống dọc 2 bên bờ sông lo ngại do dòng chảy con sông thay đổi và nguy cơ cao xảy ra sạt lở, uy hiếp nhà dân.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文