Phê bình âm nhạc - người ở đâu?

07:02 16/06/2005

Dòng chảy âm nhạc liên tục phát triển với nhiều cái mới lạ, tốt - chưa tốt, hay - không hay… mà cả người sáng tác lẫn người thưởng thức đều loay hoay chưa định hướng rõ ràng. Lúc này, cần những nhà phê bình thẩm định song lại chẳng có mấy ai.

"Vẫn có chứ" - Giáo sư Ca Lê Thuần - Tổng Thư ký Hội Âm nhạc Tp.Hồ Chí Minh khẳng định và kèm theo chữ "nhưng". Theo đánh giá của ông, điều đáng báo động trong công tác phê bình lý luận là những người làm công việc này hầu hết đã chuyển sang công tác đào tạo, nghiên cứu, sưu tầm. Những người còn lại vẫn đang hoạt động tích cực nhưng để trở thành đội ngũ rõ nét và cá nhân tiêu biểu thì chưa có.

Từ thực tế này, có thể thấy phê bình âm nhạc đã chưa đồng hành với đời sống âm nhạc và nếu có chăng thì ở mức độ vừa yếu vừa chậm. Điều này cũng phần nào được chứng thực khi mới đây, ngày 14/6, một chuyên san về âm nhạc lại tổ chức hội thảo bàn về vấn đề lý luận phê bình âm nhạc trong khi phần việc này là trách nhiệm chính của những nhà quản lý, những nhà phê bình chuyên nghiệp…

Nhạc Việt đang phát triển nhưng chưa cân đối, hài hòa. Nghệ thuật âm nhạc đang được một bộ phận người sáng tác lẫn người nghe xem như một trò chơi, giải trí đơn thuần, và là "phương tiện" kiếm tiền… Hàng loạt hiện tượng nảy sinh trong làng nhạc trẻ gây "sốc" cho nhiều giới như ca khúc "mì ăn liền" ào ạt ra đời lai nhạc Hoa, nhạc Thái... Bài nào cũng na ná nhau, bấy nhiêu ca từ diễn giải về tình yêu đôi lứa bi lụy được xáo qua trộn lại; người hát được vài bài qua bàn tay nhào nặn của "bầu sô" trở thành ca sĩ "sao", tác giả sáng tác vài bài nghiễm nhiên tự tin xưng là nhạc sĩ; nhạc dân tộc lại dùng âm thanh điện tử...

Một số phương tiện truyền thông lên tiếng nhưng thường là chê bai, phản ánh, vạch ra mặt trái của những hiện tượng ấy… Có nghĩa là mới chỉ dừng ở mức độ phê, còn việc bình, phân tích và định hướng thì đợi mãi vẫn không thấy dáng dấp của các nhà lý luận phê bình.

Khi tác phẩm "mong chờ" được… phê bình

Bên cạnh những hiện tượng phản cảm ấy vẫn có khá nhiều khuynh hướng âm nhạc mới, lạ phát sinh trong quá trình hội nhập như nhóm nhạc Nguyên Lê, Hương Thanh đã hòa âm và dùng dàn nhạc jazz cho những bài dân ca Việt Nam; tác phẩm của nhạc sĩ Nguyễn Thiên Đạo, nhóm Vũ Nhật Tân, nhóm "Dân ca miền không biết"… Quá hiếm nhà lý luận phê bình để có thể nhìn nhận, đánh giá những khuynh hướng này.

Khi bề nổi của những ca khúc thị trường chiếm phần lớn sự chú ý của người nghe, thì vẫn có nhiều nhạc sĩ âm thầm sáng tác bằng tâm huyết của mình. Họ vẫn rất cần được phê bình để đánh giá được giá trị những "đứa con tinh thần" của chính mình, để tìm lối đi mới.

Sự mất cân đối và "loạn" ca khúc trong thời gian qua làm cho một bộ phận người nghe, chủ yếu là giới trẻ ngộ nhận và dễ dàng chấp nhận, có phần lớn trách nhiệm của giới phê bình âm nhạc. Đã đến lúc phê bình âm nhạc cần phải được những nhà quản lý văn hóa và cả công chúng nhận thức đúng và hiểu sâu sắc tầm quan trọng trong đời sống âm nhạc. Từ đó mới có thể đầu tư, chăm sóc, xây dựng và tạo điều kiện để có được những người làm công việc lý luận phê bình. Đội ngũ này mạnh sẽ góp phần rất lớn làm phong phú, đa dạng đời sống văn hóa, tạo nên một nền âm nhạc chuyên nghiệp hơn và cũng là nâng cao trình độ dân trí, thưởng thức âm nhạc cho công chúng

Hạnh Chi

Hỏi: Năm 1988, tôi mua mảnh đất của gia đình hàng xóm. Việc mua bán có giấy viết tay nhưng hiện tại đã thất lạc, người bán cũng chuyển đi nơi khác. Nay tôi muốn làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, UBND cấp xã yêu cầu tôi cung cấp căn cứ chứng minh đất đã sử dụng ổn định. Xin hỏi, căn cứ nào để chứng minh sử dụng đất ổn định theo yêu cầu của UBND cấp xã? (Phạm Khôi, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An)

Trận thua ngược 1-4 trước U17 Hàn Quốc mang đến nhiều bài học quý giá cho thầy trò HLV Cristiano Roland, đồng thời đặt ra yêu cầu phải nhanh chóng đứng dậy để hướng tới trận quyết định với U17 UAE. Trong bối cảnh vẫn nắm quyền tự quyết, đội tuyển trẻ Việt Nam đang đứng trước cơ hội chứng minh sự trưởng thành cả về chuyên môn lẫn tinh thần thi đấu trên hành trình chinh phục tấm vé World Cup.

Ngày 12/5, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết, đơn vị đã ra quyết định khởi tố bị can, lệnh bắt tạm giam 4 tháng đối tượng Phạm Trung Nghĩa (SN 1988, trú tại phường Phú Khương, tỉnh Vĩnh Long) để điều tra về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Tỷ lệ người dân mắc tăng huyết áp tại Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng, cứ khoảng 4 người trưởng thành thì có 1 người bị tăng huyết áp, nhưng nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng nguy hiểm.

Chiều 12/5, lực lượng chức năng ở tỉnh Quảng Trị tiếp tục huy động hơn 100 người, chia làm nhiều tổ tiếp tục truy tìm đối tượng Đinh Xuân T, trú tại thôn Tiến Hóa, xã Kim Phú, là nghi phạm đang bỏ trốn sau khi gây ra cái chết đối với chị Cao Thị S.

Mặc dù nhiều giải pháp ngăn chặn vi phạm bản quyền trên không gian mạng đã được triển khai, từ cảnh báo, phối hợp chặn truy cập cho đến đấu tranh, triệt phá các đường dây vận hành website lậu, nhưng tình trạng phát tán nội dung trái phép vẫn diễn biến phức tạp. Nhiều nền tảng sau khi bị xử lý đã nhanh chóng xuất hiện trở lại dưới tên miền khác, hoạt động như mô hình “rắn nhiều đầu”, liên tục biến đổi để né tránh kiểm soát.

AI (trí tuệ nhân tạo) ngày càng ảnh hưởng sâu rộng tới mọi mặt của đời sống. Trong sáng tác âm nhạc, AI đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ, từ hỗ trợ nhạc sĩ viết giai điệu đến hòa âm phối khí, thể hiện tác phẩm. AI là một “cộng sự” đắc lực hay mang đến những thách thức với người làm âm nhạc và đâu là dấu ấn cá nhân trong thời đại công nghệ lên ngôi là những vấn đề nhiều người băn khoăn...

Ngày 12/5, tại Hà Nội, Hiệp hội Thể thao Công an nhân dân (CAND) Việt Nam và Công ty Cổ phần New Sports chính thức triển khai chương trình phối hợp phát triển bóng rổ, pickleball trong các trường CAND. Chương trình hướng tới xây dựng môi trường rèn luyện thể chất chuyên nghiệp, hiện đại cho cán bộ, học viên lực lượng Công an, đồng thời từng bước hình thành hệ thống thể thao thành tích cao trong CAND.

Thời gian qua, lực lượng chức năng ghi nhận tình trạng độ chế xe đạp điện có xu hướng gia tăng, nhất là trong giới trẻ. Nhiều phương tiện bị thay đổi kết cấu ban đầu, tăng tốc độ, loại bỏ các yếu tố an toàn. Điều đáng nói, không ít doanh nghiệp trở thành lò độ chế tiếp tay cho tình trạng này, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, tại Việt Nam, các bệnh không lây nhiễm hiện chiếm khoảng 80% tổng số tử vong; hơn 1/4 người trưởng thành từ 18 đến 69 tuổi có tăng huyết áp; số người mắc đái tháo đường đã lên đến gần 5 triệu người, tương đương hơn 7% dân số trưởng thành.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文