"Quân lệnh như sơn", "Quan quan thư cưu"

14:05 07/09/2008
Vì trong các cuốn Từ điển Tiếng Việt mà tôi có, không tìm thấy định nghĩa thành ngữ này, nên tôi đành hỏi các nhà quân sự. Tuy nhiên câu trả lời lại không giống nhau, rằng "Quân lệnh như sơn" nghĩa là, mệnh lệnh của người chỉ huy vững chắc như núi; rằng mệnh lệnh quân sự đã phát ra là không thay đổi, v.v...

Tình cờ, tôi đọc cuốn "Từ điển thành ngữ tục ngữ Hán Việt" của Nguyễn Bích Hằng và Trần Thanh Liêm, do NXB Văn hóa - Thông tin ấn hành năm 2005, trang 454, thì được giải thích như sau: "Quân lệnh như sơn đảo" (nghĩa là) Mệnh lệnh quân sự phát ra có sức mạnh như núi đổ".

Tôi giật mình tự hỏi: Hay là lâu nay chúng ta chỉ quen nói "Quân lệnh như sơn", như một kiểu nói tắt, rồi cũng hiểu theo nghĩa bóng, là thứ kỷ luật sắt, mà bỏ mất chữ "đảo", vốn là một chữ quan trọng nhất quyết định tính chất của thành ngữ này chăng?

Vậy tôi cứ mạnh dạn chép ra đây để các nhà từ điển học, ngôn ngữ học, cùng quý vị độc giả yêu mến tiếng Hán - Việt cổ cho ý kiến.

Quan quan thư cưu

Ngày xưa, những người học chữ nho với mong ước sau này đi thi đỗ đạt ra làm quan, thì chủ yếu học Tứ Thư, Ngũ Kinh.

Bài mở đầu Kinh Thi, thì bất cứ trò nào cũng thuộc: "Quan quan thư cưu,…". Thư cưu là loài chim nước, sống có đôi, mà không hề lẫn lộn. Hai con thường lội chung mà không lả lơi, tình ý chí thiết, đậm đà, nhưng lúc nào cũng giữ gìn cách biệt. Vì yêu quý tính nết đó, nên thư cưu được con người lấy làm biểu tượng cho tình yêu lứa đôi, thủy chung, gắn bó.

Lại cũng có sách cho rằng, cưu là con chim tu hú. Tính nó vụng về không biết làm tổ, nên toàn đi đẻ trứng nhờ vào tổ loài chim khác. Bù lại, tu hú có ưu điểm là, không bị nghẹn bao giờ. Vì thế, trên đầu cây gậy chống của những bậc cao niên ngày xưa thường gắn hình con chim tu hú với mong muốn: Các cụ có đi ăn cỗ nơi nao thì cứ yên tâm, sẽ không bị nghẹn

Lê Trung Đản

Khi người người, nhà nhà quây quần bên mâm cỗ Tết, phố phường rực rỡ ánh đèn và sắc màu pháo hoa, lực lượng Cảnh sát trật tự Thủ đô vẫn lặng lẽ làm nhiệm vụ, thức trắng đêm để giữ gìn trật tự đô thị (TTĐT). Đây là năm đầu tiên, công tác duy trì TTĐT trong dịp Tết Nguyên đán được triển khai đồng bộ với việc ứng dụng hệ thống Trung tâm Camera AI ghi nhận, phát hiện vi phạm – một mô hình chưa từng có tiền lệ trong công tác trực Tết.

Ngày 21/2 (tức mùng 5 Tết), Công an tỉnh Phú Thọ cho biết, theo tinh thần “thượng tôn pháp luật”, “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, Phòng CSGT, Công an tỉnh Phú Thọ đã tăng cường xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, kể cả đêm Giao thừa, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn giao thông.

Từ phản ánh của nhiều người dân và du khách, trưa 21/2 phóng viên Báo CAND đã đến Khu du lịch Long Vân Garden ở thôn Suối Phèn, xã Sơn Long, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây – nay là thôn Suối Phèn, xã Vân Hòa, tỉnh Đắk Lắk để tìm hiểu thực hư về chuyện “chặt chém” ở bãi giữ xe ô tô tự phát nằm kế bên khu du lịch này.

Ban ngày họ ngồi trước màn hình máy tính, tối mịt mới rời quán cà phê hay góc phòng trọ. Những con số nhảy liên hồi, biểu đồ lên xuống từng giờ, tin nhắn khách hàng dồn dập. Nghề của họ được gọi ngắn gọn là chạy quảng cáo - một công việc nghe có vẻ hào nhoáng trong kỷ nguyên số, nhưng phía sau lại là vô vàn áp lực, trăn trở và cả những khoảng xám khó gọi tên.

Từ mùng 3 Tết Nguyên đán, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận gia tăng bệnh nhân nặng từ các tuyến chuyển lên; bệnh nhân nội trú tăng gấp đôi so với mọi năm. Bệnh viện huy động bác sĩ, điều dưỡng rút ngắn ngày nghỉ Tết quay trở lại làm việc. 

Lợi dụng kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tình trạng người tham gia giao thông vi phạm quy định về nồng độ cồn và chạy quá tốc độ..., các đối tượng sử dụng không gian mạng (Facebook, Zalo...) hình thành các hội nhóm “báo chốt, né chốt” và xuyên tạc hoạt động của CSGT.

Thực hiện kế hoạch cao điểm của Cục CSGT và chỉ đạo của Công an TP Hà Nội, lực lượng CSGT Thủ đô vẫn tiếp tục tăng cường các tổ công tác làm nhiệm vụ xuyên suốt kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, qua đó phát hiện xử lý nhiều trường hợp tài xế taxi và xe khách vi phạm nồng độ cồn.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文