"Quân lệnh như sơn", "Quan quan thư cưu"

14:05 07/09/2008
Vì trong các cuốn Từ điển Tiếng Việt mà tôi có, không tìm thấy định nghĩa thành ngữ này, nên tôi đành hỏi các nhà quân sự. Tuy nhiên câu trả lời lại không giống nhau, rằng "Quân lệnh như sơn" nghĩa là, mệnh lệnh của người chỉ huy vững chắc như núi; rằng mệnh lệnh quân sự đã phát ra là không thay đổi, v.v...

Tình cờ, tôi đọc cuốn "Từ điển thành ngữ tục ngữ Hán Việt" của Nguyễn Bích Hằng và Trần Thanh Liêm, do NXB Văn hóa - Thông tin ấn hành năm 2005, trang 454, thì được giải thích như sau: "Quân lệnh như sơn đảo" (nghĩa là) Mệnh lệnh quân sự phát ra có sức mạnh như núi đổ".

Tôi giật mình tự hỏi: Hay là lâu nay chúng ta chỉ quen nói "Quân lệnh như sơn", như một kiểu nói tắt, rồi cũng hiểu theo nghĩa bóng, là thứ kỷ luật sắt, mà bỏ mất chữ "đảo", vốn là một chữ quan trọng nhất quyết định tính chất của thành ngữ này chăng?

Vậy tôi cứ mạnh dạn chép ra đây để các nhà từ điển học, ngôn ngữ học, cùng quý vị độc giả yêu mến tiếng Hán - Việt cổ cho ý kiến.

Quan quan thư cưu

Ngày xưa, những người học chữ nho với mong ước sau này đi thi đỗ đạt ra làm quan, thì chủ yếu học Tứ Thư, Ngũ Kinh.

Bài mở đầu Kinh Thi, thì bất cứ trò nào cũng thuộc: "Quan quan thư cưu,…". Thư cưu là loài chim nước, sống có đôi, mà không hề lẫn lộn. Hai con thường lội chung mà không lả lơi, tình ý chí thiết, đậm đà, nhưng lúc nào cũng giữ gìn cách biệt. Vì yêu quý tính nết đó, nên thư cưu được con người lấy làm biểu tượng cho tình yêu lứa đôi, thủy chung, gắn bó.

Lại cũng có sách cho rằng, cưu là con chim tu hú. Tính nó vụng về không biết làm tổ, nên toàn đi đẻ trứng nhờ vào tổ loài chim khác. Bù lại, tu hú có ưu điểm là, không bị nghẹn bao giờ. Vì thế, trên đầu cây gậy chống của những bậc cao niên ngày xưa thường gắn hình con chim tu hú với mong muốn: Các cụ có đi ăn cỗ nơi nao thì cứ yên tâm, sẽ không bị nghẹn

Lê Trung Đản

Từ những phiên chợ quê, nông sản Việt đang bước thẳng lên không gian số. Hàng loạt buổi livestream bán hàng do chính quyền và cơ quan quản lý phối hợp tổ chức không chỉ giúp đặc sản địa phương được khách hàng "chốt đơn" ngay trên sóng, mà còn mở ra cánh cửa đưa sản phẩm vùng miền vươn ra thị trường toàn quốc, thậm chí chạm tới khách hàng quốc tế.

Ngày 27/4, Công an TP Hà Nội cho biết, Tổ công tác Y5-141 đã phối hợp với Công an phường Hà Đông bắt giữ đối tượng dùng hung khí gây thương tích. Hiện Tổ công tác Y5 đã bàn giao đối tượng cùng tang vật cho Công an phường Hà Đông để tiếp tục điều tra, làm rõ và xử lý theo quy định pháp luật.

Gần đây nhất, ngày 21/4, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Phạm Thị Như Quỳnh, SN 1984, trú tại phường Trần Hưng Đạo, tỉnh Hưng Yên về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Làm giả con dấu, tài liệu cơ quan, tổ chức”. 

Trưa 27/4, Đội CSGT số 3 (Phòng CSGT Công an TP Hà Nội) triển khai tổ công tác phối hợp với Công an phường Đống Đa làm nhiệm vụ đảm bảo TTATGT tại khu vực Thái Thịnh – Tây Sơn (Hà Nội), trong đó tập trung kiểm soát, xử lý tình trạng người điều khiển phương tiện vi phạm nồng độ cồn.

Ngay sau chiến thắng tại Giải Vô địch DanceSport Đông Nam Á 2026, đội tuyển DanceSport Công an nhân dân (CAND) lập tức bước vào guồng thi đấu cường độ cao với chiến lược chia hai mũi tại Malaysia và Điện Biên, đồng loạt giành thành tích nổi bật ở cả đấu trường quốc tế và trong nước, cho thấy sự phát triển toàn diện và bền vững của lực lượng.

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách thông thoáng, tạo điều kiện thuận lợi cho người nước ngoài nhập cảnh, cư trú tại Việt Nam… Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng - Hà Nội với vị thế là trung tâm và trái tim của các nước - thời gian qua đã thu hút số lượng lớn người nước ngoài đến sinh sống, làm việc, đầu tư. Tuy nhiên, lợi dụng chính sách thị thực thông thoáng, tình trạng người nước ngoài (NNN) vi phạm pháp luật có chiều hướng diễn biến phức tạp, phát sinh nhiều vấn đề phức tạp về an ninh trật tự.

Sau khi Bộ Xây dựng chỉ đạo về việc lên phương án tổ chức các tuyến xe buýt kết nối với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, ngày 22/4 vừa qua Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh đã đề xuất UBND thành phố về phương án tổ chức vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) bằng xe buýt kết nối sân bay Long Thành, sân bay Tân Sơn Nhất…

10/10 cán bộ, sĩ quan Công an Việt Nam xuất sắc vượt qua kỳ sát hạch năng lực gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc (GGHB LHQ) tại Indonesia, đủ tiêu chuẩn triển khai tại các phái bộ trong thời gian tới, đạt tỉ lệ 100%. Thành tích này không chỉ phản ánh năng lực chuyên môn, bản lĩnh và sự chuẩn bị chu đáo của đoàn công tác, mà còn cho thấy hiệu quả rõ rệt của công tác đào tạo, huấn luyện trong nước.

Trong tiến trình thực hiện Đề án 06 của Chính phủ và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về chuyển đổi số, Công an TP Hồ Chí Minh không chỉ xem chuyển đổi số là những con số thống kê khô khan, mà xác định đây là hành trình thực thi quyền lợi cho người dân...

Trong dịp nghỉ Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương cũng như dịp 30/4 và 1/5, trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh diễn ra nhiều sự kiện, thu hút tập trung đông người, lực lượng Công an các cấp đã gác lễ, tăng cường lực lượng, phương tiện, ứng trực thường xuyên để chủ động trong mọi tình huống, bảo đảm tuyệt đối ANTT.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文