Thêm một tiểu thuyết mới của nhà văn Mỹ nổi tiếng John Updike

Tờ báo lớn "The New York Times" ra ngày 20/10 đã đăng bài nhận định về tiểu thuyết mới này của nhà phê bình văn học có uy tín hàng đầu Michiko Kakutani.

Trong tiểu thuyết mới, ba nhân vật chính trong cuốn sách đầu, các nữ "phù thuỷ" Alexandra Spofford, Jane Smart và Sukie Rougemont trở về nghỉ hè ở thị trấn Eastwick thuộc bang Rhode Island ba mươi năm sau khi xảy ra câu chuyện với gã đàn ông quyến rũ bí hiểm Darryl Van Horne.

Cả ba người phụ nữ từng rất hấp dẫn trên tình trường và thông thạo nhiều mưu mẹo ái tình đến mức bị gọi là "phù thuỷ", nay đều đã luống tuổi và goá chồng. Còn thị trấn Eastwick, thuở nào đã tràn đầy quyến rũ đối với các thiếu nữ, giờ đây lại trở thành một địa danh buồn tẻ, nơi trú ngụ của những gia tộc giàu có, gìn giữ lề thói đạo đức của mình "như những năm 50". Ở những năm đầu tiên của thế kỷ XXI này, chỉ có những tửu quán cũ đã được cải tạo thành những phòng tập thể thao bán kèm đồ uống và mọi người đều mê mải với các trò điện tử...

Những nữ "phù thuỷ" đã đánh mất các năng lực huyền diệu cũ hy vọng tìm lại phần nào những tài nghệ xa xưa, đồng thời cũng định chuộc lại lỗi lầm của mình vì cái chết của tình địch Jenny Gabriel...

Theo đánh giá của nhà phê bình văn học Kakutani, "Những góa phụ ở Eastwick" được viết vẫn với giọng điệu bi thương quen thuộc của Updike từng có trong tiểu thuyết "Chú thỏ lúc nghỉ ngơi" (Rabbit at Rest, 1990) từng mang lại cho ông giải thưởng Pulitzer về văn học...

Bìa cuốn tiểu thuyết mới của John Updike.

Nhà văn Updike sinh ngày 18/3/1932 tại Reading, bang Pennsylvania. Cha ông là một giáo viên người Hà Lan di cư sang Mỹ; mẹ ông xuất thân trong một gia đình người Đức. Thuở nhỏ, nhà văn tương lai từng mơ ước về sau sẽ trở thành họa sĩ của hãng phim Walt Disney.

Ông từng nghiên cứu về văn học Anh ở Đại học Harvard và tốt nghiệp xuất sắc về môn này. Sau đó, ông còn thi đậu và đã tốt nghiệp khóa học một năm về hội họa tại Đại học Oxford  bên nước Anh, nhưng rốt cuộc vẫn không thực hiện được ước mơ trở thành họa sĩ của mình.

Năm 1955, Updike vào làm việc ở tạp chí "The New Yorker" với tư cách họa sĩ biếm. Cũng trên tạp chí này, Updike đã đăng những truyện ngắn đầu tay của mình. Hai năm sau, ông ngồi vào vị trí phụ trách phòng phê bình nghệ thuật ở đây, rồi thấy những thử nghiệm văn học đầu tiên của mình được độc giả đón nhận khá nồng nhiệt, Updike quyết định trở thành nhà văn chuyên nghiệp. Ông chuyển tới Beverly Farms gần thành phố Boston, bang Massachusetts và bắt đầu mỗi năm cho ra một tác phẩm ngày một chững chạc hơn.

Sau tập thơ đầu tay "Con gà gỗ" (The Carpenter Hen) xuất bản năm 1958 là một tập truyện ngắn "Cũng cánh cửa ấy" (The Same Door), ra năm 1959 cùng tiểu thuyết "Hội chợ trong nhà tế bần" (Poorhouse Fair). Trong cuốn tiểu thuyết này kể về quan hệ giữa những người cùng tá túc tại nhà tế bần với giám đốc của nó. Cách miêu tả chi tiết và hấp dẫn đã giúp cho cuốn sách mang tính thuyết phục rất cao đối với độc giả. Và Updike được đánh giá như một ngôi sao đang lên trên bầu trời văn học Mỹ.

Năm 1960, Updike đã cho trình làng nhân vật Harry Angstrom, biệt danh "Chú thỏ" (Rabbit), một cựu cầu thủ bóng rổ không muốn nhìn nhận cuộc đời của mình như nó vốn có. Nhân vật này ngày càng phát triển trong chùm tiểu thuyết nói về anh: "Chú thỏ, chạy đi!" (Rabbit Run!, 1960) "Chú thỏ hồi phục" (Rabbit Redux, 1971); "Chú thỏ phát tài" (Rabbit is Rich, 1981, từng được nhận giải thưởng Pulitzer  năm 1982, giải thưởng quốc gia của hội các nhà phê bình văn học năm 1981 và giải thưởng sách quốc gia năm 1982) và "Chú thỏ nghỉ ngơi" (Rabbit at Rest, 1990; giải thưởng Pulitzer năm 1991).

Truyện dài "Hồi ức về chú thỏ" (Rabbit Remembered) tiếp tục chủ đề này đã được đưa vào tập truyện "Tình yêu bằng từng liều nhỏ" (Licks of Love) xuất bản năm 2000.

Nhân vật Harry vốn là một công dân bình thường như mọi công dân khác, sống ở một thị trấn nhỏ, một người rất yêu môn bóng rổ. Harry từng muốn thoát khỏi mọi kìm kẹp của đời thường tẻ nhạt xung quanh. Thế nhưng, theo đà ăn nên làm ra và thăng tiến trên thang bậc xã hội, anh dần dà cũng đã quen dần với sự đơn điệu của kiếp tồn tại phi lý của mình.

Nhờ những quan sát tinh tế được trình bày trong sách, Updike không những đã dựng thành công chân dung một công dân điển hình của nước Mỹ mà còn vẽ nên được bức tranh toàn cảnh chính trị xã hội sống động từ những năm 60 của thế kỷ trước ở đây.

Năm 1968, tiểu thuyết "Các cặp vợ chồng" (The Couples) của Updike vừa xuất hiện đã trở thành sách best-seller. Cốt truyện diễn ra ở một thị trấn nhỏ ở vùng New England, bị chìm đắm trong những cơn sóng của cuộc cách mạng tình dục lúc đó...

Về sau chủ đề quen thuộc (tôn giáo và tình dục) đã được Updike phát triển ở nhiều tác phẩm khác như "Tháng phục sinh" (A Month of Sundays", 1975) và "Giả thuyết của Roger" (Roger's Version, 1976)... Các cuốn tiểu thuyết cũng như thái độ phê phán đối với  xã hội tư bản chủ nghĩa hiện đại đã mang lại cho Updike danh tiếng của một nhà văn hướng thiện cao.

Ngoài tập truyện ngắn "Vẫn cánh cửa đó" đã nói ở trên, Updike còn là tác giả của một số tập truyện ngắn có giá trị, như "Những cái lông bồ câu" (Pigeon Feathers, 1962), "Bảo tàng và phụ nữ" (Museums and Women, 1972), "Các vấn đề" (Problems, 1979), "Cuộc sống ở thế giới bên kia" (The Afterlife, 1994) và "Nhan sắc của hoa huệ" (The Beauty of Lilies, 1996)...  Năm 2006, Updike đã trở thành người thứ 20 được nhận giải thưởng Rea, giải thưởng lớn nhất dành cho các tác giả truyện ngắn