Thừa Nghiêm, thiếu Túc
Chỉ còn ít ngày nữa là kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Khắp nội ngoại thành, Nhà nước và nhân dân đều bỏ ra không ít công sức, tiền của để chỉnh trang Thủ đô cho thật khang trang, sạch đẹp. Làng Trung Kính Hạ, quận Đống Đa, Hà Nội cũng đã làm được như thế. Nhưng tiếc thay...
Lớp học Hán Nôm mở tại đình làng Trung Kính Hạ. Vì thế, học viên chúng tôi thường hay đi qua cổng đình nên hai chữ Nho rất to, nét ngang, nét dọc trông rất thâm nghiêm đập vào mắt. Chúng tôi hỏi nhau: Sao hai chữ ấy lại giống nhau như anh em ruột vậy, chỉ khác một chút ít ở trên đầu. Giờ nghỉ giải lao mọi người cùng nhau tranh luận. Chúng tôi giở Từ điển Thư pháp, thì ra là hai chữ "Nghiêm - Nghiêm" (hai chữ này có hai dạng viết hơi khác nhau một chút, nhưng cùng nghĩa), chứ không phải là "Nghiêm -Túc".
Thường thì, trước các ngôi đình, chùa, đền, miếu, các cụ ta xưa viết chữ Nghiêm bên phải, chữ Túc bên trái để nhắc nhở mọi người vào nơi tôn nghiêm phải cung kính, thành tâm. Như vậy, phía trước đình làng Trung Kính Hạ không có chữ Túc. Nói cách khác, đình này viết thừa chữ Nghiêm, và thiếu chữ Túc. Điều đáng nói là, không ít người cũng đã phát hiện ra cái sự vô lý đến mức vô lối này, góp ý với Ban Quản lý đình, nhưng chẳng một ai chịu sửa.
Có người kể, cách đây vài năm, ông X có khoe rằng, ông cùng với ông Y đi lấy mẫu chữ để khắc chỗ chữ bị mất. Đám hậu sinh đua nhau khen là nét chữ mập mạp, khoẻ đẹp, và cứ đinh ninh rằng, các vị viết chữ thánh hiền đều là những bậc túc Nho, thì nhầm sao được.
 |
|
Hai chữ Nghiêm bên phải và bên trái cổng đình Trung Kính Hạ (ảnh chụp ngày 31/8/2010). |
Trong sân đình Trung Kính Hạ khá sạch đẹp, khang trang, cây cối xanh tươi. Đình vừa được công nhận là di tích kiến trúc, có phục chế sắc phong; thật đáng tự hào cho cả làng Trung Kính Hạ. Chỉ có điều, một số người dân thì không nghiêm trang, không nghiêm túc, thiếu cẩn trọng khi cung tiến câu đối vào đình; khi lễ thánh hoặc tham quan di tích kiến trúc này.
Chẳng hạn, câu đối thờ tổ tiên (chỉ để treo tại tư gia, thờ tổ tiên, ông bà) thì lại cung tiến vào đình thờ thánh. Điều này khách ở nơi khác đến đều góp ý là không đúng và các vị túc Nho trong Ban Quản lý đình thì chẳng biết xử lý ra sao. Có hoành phi trùng lặp (thừa). Có hoành phi phạm huý. Có câu đối tả cảnh cũng để trong đình mà lẽ ra phải để ra ngoài. Trên cổng làng có bốn chữ "Cương tỉnh phong thanh" (nghĩa là "ranh giới của làng có giếng nổi tiếng", thì lại dịch là "trăng thanh gió mát"(?!).
Văn tế của ngày giao thừa, nhập tịch, xuất tịch, v.v, đều chung một mẫu như nhau, hiện mới được khắc phục. Người có đại tang, thậm chí mặc quần đùi, áo may ô, váy ngắn,… cũng vào đình lễ thánh, tham quan. Vì những hiện tượng chưa được thanh lịch của đất Thăng Long ngàn năm văn hiến như thế, nên có người nói vui: "Hay là tại đình làng Trung Kính Hạ viết thừa chữ Nghiêm, và viết thiếu chữ Túc chăng?".
Người khác cãi: "Không phải. Chung quy tại người viết hai chữ này cả thôi. Hiện tại mọi người đã công nhận là viết hai chữ Nghiêm, nhưng một số cụ trong Ban Quản lý di tích lại nói là cổng đình có hai chữ Nghiêm hoặc hai chữ Túc cũng được(?!). Điều này tự cổ chí kim chưa từng thấy viết trong các đình, chùa, đền, miếu ở Việt
Khổng Tử nói: "Biết thì nói là biết, không biết thì nói là không biết, thế là người biết vậy".
Có điều gì chưa tốt thì sửa cho tốt, đó là lẽ thường tình; không sợ sai, chỉ sợ sai mà không sửa. Thánh nhân đã dạy: "Có lỗi mà không sửa, thì đó là lỗi vậy"