Tranh Khúc, làng bánh chưng Tết

09:45 02/02/2008
Hà Nội có khá nhiều làng nghề, có những làng nghề tấp nập quanh năm, suốt tháng, nhưng cũng có làng nghề chỉ sôi động vào những ngày chuẩn bị đón Tết Nguyên đán. Làng Tranh Khúc thuộc xã Duyên Hà, huyện Thanh Trì nổi tiếng với sản phẩm bánh chưng Tết.

Tuy nhiên người dân nơi đây chẳng ai hiểu rõ lịch sử của nghề làng mình có từ đời nào. Cụ bà Nguyễn Thị Tít, 88 tuổi, mẹ của Trưởng thôn Tranh Khúc, Nguyễn Văn Thanh, nói rằng: "Tôi chỉ biết đời ông, rồi đời cha, đến đời tôi và các con cháu bây giờ vẫn cứ tất bật vào dịp trước Tết với nghề gói bánh chưng. Có lẽ trời phật cho làng nào làm nghề gì thì dân làng được làm nghề đó để kiếm sống và truyền lại cho con cháu. Ngay gần đây thôi, làng Hoa chỉ biết đan đó, còn chúng tôi chỉ biết gói bánh chưng".

Ông Nguyễn Văn Thanh lý giải: "Vì làng ở ngoài bãi sông Hồng, thường xuyên bị lũ lụt nên các loại tài liệu, văn tự của làng chắc cũng bị nước lũ cuốn trôi qua các đợt lũ lớn, dân làng cứ thế mà truyền nhau thế hệ này sang thế hệ khác giữ lấy nghề là chính". Nhiều người trong làng cho rằng, chính vì ở ngoài bãi sông, ruộng đất ít, lại chỉ có thể trồng cấy một vụ cây hoa màu, cuộc sống thiếu thốn, vất vả nên cha ông đã tự tìm thêm một nghề để trang trải cuộc sống, đến nay nhiều gia đình đã tới thế hệ thứ năm, thứ sáu gắn bó với nghề.

Nói là làng nghề nhưng trước đây cũng chỉ làm nghề vào dịp Tết, đến những năm gần đây, kinh tế phát triển, đời sống khá hơn, nhu cầu bánh chưng mới rải rác cả năm vào các dịp tuần, rằm hoặc các tháng có nhiều lễ cưới xin. Do vậy, gần như 180 hộ gia đình đều làm nghề gói bánh chưng, kéo theo các dịch vụ buôn bán gạo, đậu, thịt, lá dong từ các vùng miền về làng.

Gạo nếp do các đại lý vận chuyển từ Hải Hậu, Nam Định về, đó là loại nếp hạt tròn, thơm, dẻo hạt trắng đều, không gẫy. Đậu tách vỏ phải là loại vàng ong, khi nấu lên phải dẻo. Để đảm bảo chất lượng cho bánh chắc, cũng có thêm những bí quyết riêng, theo họ, chẳng phải việc dùng đến tám tàu lá dong để độn cho bánh to lên, mà tấm bánh càng kín, càng giữ được lâu, không bị thiu, mốc nhanh do vi khuẩn từ ngoài xâm nhập vào.

Bí quyết để luộc bánh mau nhừ cũng đơn giản, khi luộc bánh cứ sau khoảng 1 giờ lại pha thêm một ít nước lã vào nồi đang sôi, khi nước nóng gặp nước lạnh thì bánh sẽ chóng chín nhừ hơn, chứ đâu có việc cho cục pin vào như một số tin đồn.

Bà cụ Nhân, hơn 70 tuổi nói: "Chúng tôi làm nghề phải giữ chữ tín để bảo đảm hàng còn bán được cả năm, cả đời, chứ đâu dám làm liều để mất nghề kiếm sống, nếu các bác có thời gian, cứ ở đây từ sáng đến đêm mà xem chúng tôi chuẩn bị từ gạo, đậu đến thịt, lá dong đều rửa sạch sẽ và luộc khoảng 8 tiếng đồng hồ mới vớt bánh ra rửa cho sạch, sáng sớm xuất hàng là vừa".

Ông Thanh, Trưởng thôn Tranh Khúc, là bộ đội nghỉ hưu về tham gia công tác cho biết: "Vào dịp cuối năm âm lịch như thế này, làng nghề chúng tôi thường được tiếp các nhà báo, nhà đài đến đưa tin. Anh xem bắt đầu từ khoảng 20 tháng Chạp đến hết Tết, cả làng hầu như không ngủ, nhà nào cũng lo làm bánh chưng cho khách".

Làng Tranh Khúc chiếm 50% đến 60% thị phần bánh chưng cho Hà Nội, những năm gần đây còn xuất cả bánh đi nước ngoài, những nước có người Việt đi làm ăn, sinh sống cũng cần có bánh chưng đón Tết cổ truyền. ước tính một vụ Tết, làng Tranh Khúc sản xuất khoảng hơn 100 nghìn chiếc bánh chưng, nhà nhiều khoảng trên cả chục ngàn bánh, nhà ít năm đến bảy ngàn bánh đủ các cỡ.

Nói về lời lãi, người làm bánh cho biết, với một chiếc bánh trung bình khoảng 0,4kg gạo nếp; 0,1kg đậu xanh; 0,15kg thịt lợn, lấy công làm lãi được từ 800 đến 1.000 đồng, đây là khoản thu nhập chính của các gia đình trang trải cho cuộc sống.

Vậy nên, nói là làng nghề truyền thống nhưng làng Tranh Khúc vẫn còn nghèo, vẫn ít nhà tầng, nhà mái bằng. Người dân làng mấy năm gần đây mới thoát khỏi cảnh đôi quang gánh trên vai đi mua gạo, lá dong rồi lại gánh bánh lên các chợ ở Hà Nội bán hàng, giờ đây họ đã có xe máy, ôtô các đại lý về chuyển hàng lên Hà Nội vào các dịp lễ Tết.

Dân làng nghề vẫn giữ nếp chân chất mến khách đường xa tới thăm nhà, thăm làng nghề, sẵn sàng bóc bánh mời khách, biếu khách một hai tấm bánh mang về làm quà hay ăn thử vào dịp Tết để nhớ năm sau đến đặt hàng.

Người viết bài này, cũng như ông Thanh và một số người dân làng Tranh Khúc mong rằng làng nghề truyền thống về một món ăn ẩm thực của Hà thành sẽ được đón khách du lịch tới thăm quan vào dịp Tết đến, Xuân về, dân làng mở hội thi gói bánh nhanh, bánh ngon hàng năm; và những ai đó vào đêm giao thừa, những bữa tiệc ngày Tết, khi bóc tấm bánh chưng với hương vị riêng biệt của bánh chưng Tranh Khúc, để rồi trên thương trường có một loại thương hiệu riêng: Bánh chưng Tranh Khúc - Duyên Hà - Thanh Trì - Hà Nội

Duy Tường

Ngày 27/4, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, đã triệt phá đường dây tội phạm có tổ chức, hoạt động “Rửa tiền", "Vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới”; khởi tố bị can và bắt tạm giam 13 đối tượng. Kết quả điều tra xác định, các đối tượng đã trực tiếp hoặc thuê người thành lập hơn 250 công ty ma nhằm mở tài khoản công ty phục vụ hoạt động phạm tội, với tổng giao dịch hàng chục ngàn tỷ đồng…

Sau thời gian theo dõi, ngày 12/4/2024, các trinh sát Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh bắt quả tang nhóm đối tượng do Tăng Khải Văn (sinh năm 1988, trú tại quận 10) cầm đầu đang tổ chức đánh bạc qua mạng, dưới hình thức cá độ bóng đá.

Nguồn tin từ Cơ quan CSĐT Công an TP Nha Trang (Khánh Hòa) chiều nay (27/4) cho biết, trong hành trình truy bắt 3 đối tượng người nước ngoài gây án cướp tài sản có tổng trị giá gần 700 triệu đồng, các trinh sát hình sự phát hiện còn có 1 đối tượng đồng phạm khác cũng là người nước ngoài, nên đang khẩn trương truy lùng.

Quá trình kiểm tra, đối tượng khai nhận đang cất giấu trong người 1 khẩu súng ngắn, trong súng có chứa 4 viên đạn  với mục đích mua về để sử dụng phòng thân và hiện đang cất giấu ma tuý đá, heroin, hồng phiến tại chỗ ở của hai vợ chồng.   

Chiều 27/4, Trung tá Tạ Quang Dung, Trưởng Công an huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị cho biết, qua triển khai các biện pháp nghiệp vụ, đơn vị phát hiện một đường dây vận chuyển ma túy từ Lào vào Việt Nam theo đường mòn, lối mở trái phép trên tuyến biên giới huyện Hướng Hóa, nên xây dựng phương án đấu tranh, bắt giữ.  

Sau nhiều tháng trì hoãn, Hạ viện Mỹ đã phê duyệt khoản hỗ trợ quân sự trị giá gần 61 tỉ USD cho Ukraine. Ngay sau đó, Vương quốc Anh và nhiều nước châu Âu đồng loạt lên tiếng “hỗ trợ quân sự tối đa cho Ukraine” nhằm giúp nước này phòng thủ trước Nga. Giới chuyên gia đặt câu hỏi: Liệu 61 tỉ USD có đủ cho Ukraine không?

Bằng nhiều biện pháp nghiệp vụ kết hợp với nguồn tin từ người dân cung cấp, lực lượng Công an đã khẩn trương truy bắt nhanh gọn 3 người nước ngoài đã đột nhập cửa hàng kinh doanh điện thoại ở phố biển Nha Trang (Khánh Hòa) để cướp tài sản.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文