“Truyện ngắn 8X”: Ai lấy của em những non tươi?
Một chút tù túng, một chút buồn chán, một chút ám ảnh, một chút sex, đó là những cái đã và đang hiện hữu trên trang viết của những tác giả trẻ trong tập sách 8X này.
Cảm giác hồi hộp khi lật giở tập sách, với nhiều cái tên đã kịp lướt qua trên các diễn đàn internet, đã không giữ được lâu, bởi sự mỏi mệt xâm lấn. Tuổi hai mươi của thế hệ 8X đã viết khác những người đi trước họ, dường như họ rất thạo đời hay ít nhất cũng tỏ ra thạo đời. Tuy vậy, ở khía cạnh nào đó, vẫn là sự ủ ê, buồn chán và mỏi mệt đặc biệt chiếm đa số những tâm hồn văn chương nữ. Tiếc một phần non tươi lẽ ra cần có trên những trang viết này đã mất đi, có thể chỉ là vô tình mà mất đi...
"Truyện ngắn 8X" (Đông A DC và NXB Hội Nhà văn ấn hành) trông khá ấn tượng với 21 cái tên, cái mới nguyên như Nguyễn Thị Cẩm, Phạm Ngọc Lương, Yên Khanh, Cát Yên, Từ Nữ Triệu Vương..., cái đã có tác phẩm riêng như Nguyễn Thế Hoàng Linh, Trần Ngọc Linh, Trương Quế Chi... Một cuộc tập hợp ngẫu nhiên của những người sinh những năm 80 của thế kỷ trước, cũng vì thế mà sáng tác của họ có vẻ không liên quan đến quá khứ, không bị giằng níu bởi những quan niệm thẩm mỹ mà các thế hệ cầm bút đi trước coi như những chuẩn mực.
Không biết có phải chữ nghĩa có duyên với người nữ 8X hay không mà tập truyện này chỉ có vài gương mặt nam như Nguyễn Thế Hoàng Linh, Trần Ngọc Linh. Truyện của họ bị... lệch tông hẳn so với những người nữ cùng thời: Nguyễn Thế Hoàng Linh vẫn miên man với những tự nghiệm của mình, còn Trần Ngọc Linh lại mê say với những thứ cổ giả thời Tản Đà say rượu và say thơ. Còn lại là cuộc chơi chữ nghĩa của những người nữ trẻ, tìm tòi có, cách tân có, nhưng những truyện ngắn theo phong cách truyền thống vẫn mang lại cảm giác dễ chịu hơn cả.
"Những cuộc chia tay trong tuổi trẻ" của Cát Yên là một ví dụ. Balgalore, Ấn Độ, nơi đó có căn phòng của ba cô du học sinh với ba mối tình không giống nhau. Họ yêu nhau và tâm sự qua chat, hôn nhau qua những phím Ctrl + Alt với cái lưỡi thè ra đầy tham lam trên màn hình và họ đến với người yêu gấp gáp trong những cuộc gặp gỡ ngắn ngủi. Shilpa, cô gái Ấn Độ yêu chàng trai Pakistan, họ đã đi đến tận cùng của ngọn lửa yêu và cuối cùng Shilpa đã phải dùng những viên thuốc tránh thai để chia tay "nó" trong nỗi đau ướt đầm nước mắt người bạn gái. Bởi vì tình yêu của họ đầy gian nan. Chàng trai buộc phải trở về bên kia biên giới. Người ta không cho Shilpa liên lạc với người yêu và chàng trai chỉ còn cách vào quân đội, để qua biên giới, sang Ấn Độ, gặp người yêu mình. Nhưng anh đăng lính, bước qua khỏi biên giới nước mình, vào đất nước có người anh yêu và nằm lại đó, trở thành một khúc gỗ mục chôn vùi nơi biên ải.
"Câu chuyện tình yêu" của Nie Thanh Mai thì đi theo một hướng khác. Một cốt truyện đơn giản đến mức nhàm và mòn, nói về khoảng cách mơ hồ lớn dần trong sự xa cách và ám ảnh về nỗi cô đơn của những cuộc hôn nhân không trọn vẹn, nhưng Nie Thanh Mai đã đưa câu chuyện đó qua đôi mắt của chiếc giường. Chính chiếc giường chứng kiến mọi khoảnh khắc cả hưng phấn lẫn ê chề, cả ngọt ngào lẫn cay đắng, cả cô đơn lẫn sum vầy của hai người trẻ tuổi và những ám ảnh mơ hồ của người vợ về cuộc điện thoại lúc nửa đêm. Trên chiếc giường ấy, mọi chuyện đã bắt đầu và kết thúc.
Nguyễn Thị Cẩm có hai truyện khá chắc tay: "Xó núi" và "Tình khúc thực phẩm". Không nhiều cách tân, truyện của Cẩm như truyện của một người phụ nữ từng trải, hiểu mọi lẽ đời và câu chuyện cứ ngấm dần, giống một thứ duyên thầm.
Trong số những người tìm một lối đi riêng, Trương Quế Chi với "Dạo bước 13 phút" tạo được ấn tượng đẹp. Truyện ngắn giống như một cảm nhận, như một khoảnh khắc để ngẫm nghĩ về những ngày ta vừa sống và đang sống, để nhận ra những gì là của mình và những gì là phù du. Và có lẽ, với người viết bài này, thì Trương Quế Chi là cây bút duy nhất trong tập sách còn giữ lại cho mình cái nhìn tươi non với văn chương.
Sự tươi non ở đây không có nghĩa là sự non nớt, mà điều hầu hết các cây bút này còn thiếu là một cái nhìn tươi mới vào hiện thực sống mỗi ngày. Chính vì thế, những trang viết trong tập sách vẫn nghiêng về những suy tư u ám, những câu chuyện buồn bã vốn gần nhiều với tưởng tượng.
Hai cây bút nữ luôn thể hiện rõ quyết tâm làm mới của mình là Khương Hà với "Dạ khúc và trò chơi điên khùng giữa khu vườn bí mật" và Lynh Bacardi với "Hắn lại vào toilet", nhưng thực tình là họ đã chưa đi tới được những điều mà họ muốn tới. Sự phá cách trong hành văn, trong câu chuyện đã bị bỏ lửng bởi thiếu đi sự thấu đáo của một ý tưởng xuyên suốt, bị khập khiễng về mặt thủ pháp. Lynh Bacardi vẫn đi theo cách cô làm thơ, nói về một hiện thực trần trụi, trong đó có sex. Nhưng giá như Lynh tìm được một lối đi nào đó để bạn đọc cùng đi với mình hết vài ngàn con chữ thì thật tốt biết bao...
Đọc "Lửa hoang" của Phạm Vân Anh lại khiến cảm giác tác giả đã nghĩ ra một kịch bản trước, sau đó lồng những lời đối thoại vào làm thành một truyện ngắn. Sự sắc lạnh của ngòi bút, những thủ đoạn trâng tráo và xảo quyệt của nhân vật khiến người đọc có cảm giác tác giả phải nhân đôi thời gian sống của mình cho đủ những trải nghiệm để viết về cái ác mà không thấy bị gượng gạo.
Một chút tù túng, một chút buồn chán, một chút ám ảnh, một chút sex, đó là những cái đã và đang hiện hữu trên trang viết của những tác giả trẻ trong tập sách 8X này. Điều đó phần nào phản ánh sự bế tắc của họ trong những hướng giải quyết của cuộc sống. Nhưng cũng không loại trừ những quan niệm coi văn chương là phải thể hiện sự đau đớn, dằn vặt và có phần thê lương. Có nhiều nhân vật rất bi kịch, nhưng những đoạn trường mà họ gặp trong cuộc đời thì bạn đọc cũng đã gặp đâu đó trong những sáng tác của những người đi trước. Vì cả hai điều trên, mà tuổi hai mươi yêu dấu của những người trẻ 8X đã nhuốm màu u ám. Không ai lấy đi, mà chính họ muốn mình già nhanh hơn và cái sự muốn đó nhiều khi chỉ là vô tình trong quan niệm viết.
Đừng vội chín khi ta chưa thể chín, hãy giữ lại những tươi non cho mình, vì chúng ta chỉ có một thời hai mươi duy nhất để sống và để yêu đời mà thôi