Văn hóa trầu cau: Triết lý sâu sắc về nghĩa tình của người Việt

11:30 25/10/2012
Theo TS. Nguyễn Đình Chiến, Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam, tục ăn trầu ở Việt Nam xuất hiện từ thời Hùng Vương dựng nước và gắn liền với câu chuyện cổ tích nổi tiếng “Chuyện Trầu Cau”. Trong lịch sử, tục ăn trầu phổ biến ở mọi tầng lớp và trở thành một nét đẹp văn hóa truyền thống dân tộc, vừa biểu hiện phong cách Việt Nam, vừa thể hiện tình cảm dân tộc.

Trưng bày “Văn hóa trầu cau Việt Nam” bắt đầu từ ngày 24/10 tại Hà Nội, đã thu hút rất đông du khách ngay buổi khai mạc. Bởi lần đầu tiên, một triển lãm độc đáo riêng về các dụng cụ trầu cau được tổ chức, do 3 đơn vị phối hợp: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Bảo tàng Dân tộc học và Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, với mong muốn mang đến một bức tranh toàn cảnh về tục ăn trầu ở Việt Nam, cũng là thể hiện sự trân trọng truyền thống văn hóa dân tộc và góp phần khẳng định chiều dài lịch sử cũng như tính thống nhất cao của dân tộc Việt.

Hơn 100 hiện vật, tư liệu rất quí về văn hóa trầu cau, có từ thời Lý đến thời Nguyễn, đã khiến du khách ngỡ ngàng, bởi vẻ đẹp và những giá trị văn hóa ít được biết đến. Trong mỗi bộ dụng cụ trầu cau đều chứa đựng cả những câu chuyện về đời sống xã hội, lẫn lịch sử và mỹ thuật của từng giai đoạn, như một minh chứng rằng, văn hóa trầu cau là một nét Việt sâu đậm, xuyên suốt theo dòng chảy thời gian và mỗi gia đình, từ quí tộc đến thường dân đều có. Nếu bộ đồ ăn trầu của tầng lớp quí tộc thuộc bộ sưu tập cung đình triều Nguyễn là những cổ vật quí với chất liệu vàng, bạc, ngọc vv.. được tạo dáng, trang trí độc đáo và tinh xảo, thì bộ đồ ăn trầu của tầng lớp bình dân lại được tạo dáng đơn giản, bằng chất liệu dễ kiếm như tre, gỗ, đồng, gốm, vải …

Không chỉ dân tộc Kinh, mà các dân tộc Tày, Chăm, Khơme, Xơ đăng, Xtiêng đều có tục ăn trầu với những bộ dụng cụ ăn trầu mang đậm bản sắc từng dân tộc. Tục ăn trầu giữa các dân tộc có những nét tương đồng, nhưng do không gian văn hóa riêng của từng dân tộc, mà có những điểm khác biệt, đã phản ánh tính thống nhất và cả riêng biệt của các dân tộc Việt Nam.

Tục ăn trầu của người Việt đã có từ ngàn năm.

Theo TS. Nguyễn Đình Chiến, Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam, tục ăn trầu ở Việt Nam xuất hiện từ thời Hùng Vương dựng nước và gắn liền với câu chuyện cổ tích nổi tiếng “Chuyện Trầu Cau”. Trong lịch sử, tục ăn trầu phổ biến ở mọi tầng lớp và trở thành một nét đẹp văn hóa truyền thống dân tộc, vừa biểu hiện phong cách Việt Nam, vừa thể hiện tình cảm dân tộc.

Với người Việt Nam, ăn trầu đã được nâng lên thành nghệ thuật ẩm thực, chứ không chỉ là ăn cho vui, nên cách têm trầu cũng rất cầu kỳ, tinh tế. Tùy từng hoàn cảnh mà trầu được têm theo cánh khác nhau, để thể hiện ý nghĩa khác nhau: trầu cánh phượng, cánh kiến, cánh quế hay trầu mũi mác. Miếng trầu đã têm còn thể hiện được nét tài hoa, khéo léo và tính nết của người têm.

Nhưng gần đây, do ảnh hưởng của văn hóa phương Tây và nhịp sống thời hiện đại, tục ăn trầu đang dần mai một, thói quen ăn trầu hầu như chỉ còn tồn tại trong thế hệ người cao tuổi, chủ yếu ở khu vực nông thôn. Thế nhưng, trong các sự kiện quan trọng như nghi lễ truyền thống, cúng tế, cưới hỏi, giỗ chạp, trầu cau vẫn giữ vai trò là lễ vật không thể thiếu. Vì thế, bảo tồn các giá trị truyền thống tốt đẹp từ văn hóa trầu cau, cũng là một cách bồi dưỡng phong cách, tâm hồn, tình cảm người Việt Nam, để trân trọng triết lý sống tình nghĩa. Đó là thông điệp mà trưng bày “Văn hóa trầu cau Việt Nam” muốn gửi đến người xem

Thanh Hằng

Một sáng cuối năm 2025, khi mặt trời vừa nhô cao trên dòng sông Hậu, tôi trở lại ấp Phũm Soài, xã Châu Phong, tỉnh An Giang. Trong không gian tĩnh lặng của buổi sớm mai, âm thanh quen thuộc lại vang lên: tiếng thoi gõ nhịp đều đặn, len lỏi từ những hiên nhà mở rộng hướng ra phía mặt sông. 

Sáng 13/1, xe khách đưa rước công nhân loại 29 chỗ đang dừng trước cổng trường học trên trên quốc lộ 14 (đoạn qua khu phố Thanh Bình, phường Bình Phước, tỉnh Đồng Nai) đã bất ngờ bốc cháy, lửa thiêu rụi chiếc xe.

Liên quan vụ nam thanh niên đâm chết người tình của mẹ, ngày 13/1, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết, đã ra quyết định tạm giữ hình sự đối với Nguyễn Văn Khôi (SN 1999, trú tại ngõ hẻm 12 Lê Trung Kiên, phường Tuy Hòa, tỉnh Đắk Lắk), để điều tra và xử lý về hành vi giết người.

Sáng 13/1, Bệnh viện Quân y 175 (TP Hồ Chí Minh) cho biết đã tiếp nhận và xử trí cấp cứu một trường hợp tai nạn lao động nghiêm trọng liên quan đến máy xay thịt, tiếp tục cảnh báo về việc tuân thủ nghiêm các quy định an toàn lao động khi sử dụng máy móc công nghiệp.

Còn hơn một tháng nữa người dân cả nước sẽ đón Tết Nguyên đán cổ truyền Bính Ngọ, nhịp sống ở TP Hồ Chí Minh - siêu đô thị năng động bậc nhất cả nước ngày càng trở nên nhộn nhịp, sôi động hơn gấp bội. 

Năm 2025, cuộc chiến chống hàng giả, hàng nhái và gian lận thương mại diễn ra quyết liệt hơn bao giờ hết. Hàng loạt vụ việc liên quan đến người nổi tiếng như Hoàng Hường với thực phẩm chức năng, Mailisa với mỹ phẩm giả, hay Thùy Tiên – Quang Linh Vlog với kẹo rau củ kém chất lượng… đã gióng lên hồi chuông báo động là sức khỏe và đời sống người dân đang bị bủa vây bởi hàng hóa bẩn, kém chất lượng.

Sáng 13/1, Trung tá Đậu Đình Minh, Phó Giám thị phụ trách Trại giam Phước Hòa (Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng, Bộ Công an, đóng tại xã Tân Phước 2, tỉnh Đồng Tháp) cho biết, đã tìm thấy phạm nhân Huỳnh Văn Đời (SN 1984, ngụ xã Long Hưng, tỉnh Đồng Tháp).

Nếu nhìn vào trận đấu cuối cùng của U23 Việt Nam tại bảng A Vòng chung kết U23 châu Á 2026, cái tên để lại dấu ấn đậm nét nhất không chỉ là thủ thành Nguyễn Trung Kiên với những pha cứu thua xuất sắc hay Nguyễn Đình Bắc với tình huống lập công đáng nhớ, mà chính là HLV Kim Sang Sik – người đã đưa ra những lựa chọn nhân sự và chiến thuật hợp lý, góp phần định hình cục diện trận đấu. Đó cũng là dấu ấn quen thuộc của nhà cầm quân người Hàn Quốc kể từ khi “bén duyên” với bóng đá Việt Nam.

Chiều tối 12/1, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Đắk Lắk đã tống đạt quyết định khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt tạm giam về tội danh “Cố ý gây thương tích” đối với Trần Văn Hội (SN 1997) Phan Thanh Tùng (SN 1987), Hồ Văn Viên (SN 1994, cùng trú khu phố Mỹ Hòa, phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk).

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文