“Vua khèn” người Tà Ôi

10:02 03/04/2009
Đó là già làng Quỳnh Hoàng ở thôn A Diềng, xã A Ngo, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên - Huế, người được mệnh danh là "vua khèn" của người Tà Ôi sống trên dãy Trường Sơn. Tôi gặp già trong căn nhà sàn nhỏ với đầy đủ nhạc cụ dân tộc truyền thống của người vùng cao.

Đã bước sang cái tuổi "thất thập cổ lai hy" nhưng hằng ngày, già vẫn say sưa làm các nhạc cụ truyền thống, không những thế già còn có thể chơi được tất cả những nhạc cụ dân tộc... Sinh ra và lớn lên tại thung lũng A Lưới, già từng tham gia hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

Ông lập gia đình năm 1957, nhưng do cuộc chiến kéo dài, mãi đến 1972 mới gặp lại vợ vì cả hai đều phải tham gia cách mạng. Đến năm 1973, ông trở về lập nghiệp ở vùng đất A Lưới và chuyên làm các nhạc cụ truyền thống và trở thành "vua khèn" của người Tà Ôi ở miền Tây Thừa Thiên - Huế.

Thừa hưởng ngón nghề của ông cụ thân sinh, lúc lên 15 tuổi, Quỳnh Hoàng đã biết làm khèn bè và các nhạc cụ của dân tộc mình. Già kể: "Khi gia nhập vào bộ đội địa phương, già cũng tham gia nhiều chương trình văn nghệ lắm. Nhớ nhất là những lúc tập cho mấy anh bộ đội người Kinh chơi khèn bè hay chơi đàn ta-lư...

Bây chừ những người bạn thời kháng chiến của già như ông Tập, Khuổn Lý, ông Đoàn… đang ở Quảng Trị, Quảng Nam hay tận bên Lào nhưng vẫn thi thoảng tìm về nhà bạn cũ  cùng ôn lại những âm hưởng mà ngày xưa từng được thưởng thức.

Hiện tại, bộ sưu tập nhạc cụ của già cũng đã hàng chục thứ, trong đó tập trung là nhạc cụ của dân tộc Tà Ôi và Pa Cô như: Đàn ta-lư, khèn bè, đàn 2 dây, đàn bầu của dân tộc Tà Ôi, đàn A-reng, đàn Tê-rê…

Đã gần 40 năm nay, trên dãy Trường Sơn, già vẫn ngày ngày ngồi đếm thời gian qua những điệu khèn bè, hay đẽo đục gỗ làm đàn ta lư, có khi là đi đến các bản làng xa tít để kiếm sừng trâu, sừng dê đẹp về làm tù và. Làm khèn thì dễ nhưng làm sao để thổi có âm hưởng hay mới khó.

Điều này đòi hỏi người làm phải có kinh nghiệm, phải sắp xếp các ống nứa sao cho đều và quan trọng hơn là ở việc gắn lưỡi đồng vào các ống nứa. Lưỡi đồng được dát mỏng, càng mỏng càng tốt nên phải mất nhiều thời gian. Ngày trước già làm một ngày cũng được 2 chiếc khèn bè nhưng giờ mắt kém rồi, một tuần chỉ làm được hai cái thôi.

Hiện mỗi cái khèn bán từ 900 đến 1 triệu đồng, còn chiếc tù và là 2 triệu đồng... Chiếc khèn bè cũ nhất còn lại trong nhà của già Quỳnh Hoàng hiện nay cũng đã có trên 20 năm tuổi, già vẫn giữ làm kỷ niệm, ai mua cũng không bán. Già Quỳnh Hoàng còn sáng tác các bản nhạc mang âm hưởng dân tộc rồi biểu diễn luôn bằng chính nhạc cụ mà mình tự tay làm ra.

Già khoe, năm 1992, trong cuộc thi về văn hoá âm nhạc của các dân tộc miền núi diễn ra ở Đắk Lắk, già đã giành được cả Huy chương vàng và Huy chương bạc bởi khúc điệu Xiêng (thể hiện bằng khèn bè) và Cdắc-a-do, thổi bằng tù và...

Để giữ gìn văn hóa truyền thống của dân tộc mình, cứ mỗi buổi chiều cuối tuần, già lại tụ họp con cháu lại, mang khèn bè, tù và, chiêng trống, những nhạc cụ của dân tộc mình ra biểu diễn. "Mình tổ chức sinh hoạt gọi là biểu diễn, nhưng cái chính là già muốn mấy đứa cháu ngoại và cả thằng con trai chưa lập gia đình biết để gìn giữ bản sắc văn hóa của dân tộc mình, mình tập cho nó thôi, nó đánh và hơn nữa sau ni có thể làm được các nhạc cụ.

Già vẫn tâm đắc nhất hai đứa cháu ngoại là Bun và Ku-Dứt dù mới học lớp 5 nhưng cũng đam mê âm nhạc truyền thống như ông nó. Dù chơi chưa thành thạo các nhạc cụ, nhưng hôm nào rảnh rỗi chúng lại sang nhà ngoại để tập, để học. Trong gia đình già thì chỉ có hai đứa ni là có thể theo nghề già được, những đứa lớn thì chỉ biết uống rượu với đám thanh niên cùng lứa, không chịu học hỏi gì cả. Lớp trẻ ngày nay mê nhạc mới, thích đi quán cà phê, rất lười học những thứ truyền thống mà ông cha để lại".

Chia tay chúng tôi, Già Quỳnh Hoàng khoe rằng, đợt này rất nhiều bà con ở huyện Nam Đông, A Lưới, có khi là ở tận Quảng Trị... cũng tìm về đây mua lại những nhạc cụ truyền thống do già làm ra, có người mang khèn, chiêng, thanh la đến nhờ già  chỉnh âm... Mặc dù làm việc suốt nhưng già vui vì văn hóa truyền thống vẫn còn được nhiều người quan tâm

Đài Trang

Từ trưa 19/1, toàn bộ tuyến cao tốc Cần Thơ – Cà Mau dài hơn 110 km chính thức thông xe, đưa vào khai thác, tăng cường kết nối liên vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đây là tuyến cao tốc Bắc - Nam phía đông, hoàn thiện mạng lưới giao thông từ Cần Thơ đến Cà Mau.

Ngày làm việc đầu tiên của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam (Đại hội XIV) đã thu hút sự quan tâm của báo chí quốc tế. Nhiều hãng thông tấn và tờ báo lớn như Reuters, Sputnik, Xinhua hay New York Times đã có bài viết đánh giá về bối cảnh, nội dung và kỳ vọng đối với Đại hội, đồng thời nhấn mạnh vai trò của Việt Nam trong khu vực.

Trận bán kết giữa U23 Việt Nam và U23 Trung Quốc tại vòng chung kết (VCK) U23 châu Á 2026 không chỉ là cuộc so tài để tranh vé vào chung kết, mà còn là màn đối đầu điển hình giữa hai trường phái bóng đá đối lập: một bên là tập thể giàu tính tổ chức, linh hoạt trong chuyển đổi trạng thái; bên kia là khối phòng ngự kỷ luật, thực dụng và kiên nhẫn bậc nhất giải đấu.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là sự kiện chính trị trọng đại của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta; là dấu mốc quan trọng trong định hướng chiến lược phát triển đất nước. Cùng với nhân dân cả nước, đồng bào các dân tộc tỉnh Sơn La kỳ vọng những quyết sách đột phá sẽ mở ra động lực phát triển mới cho đất nước.

Tại Kỳ thi Olympic Hóa học châu Á (Asian Chemistry Olympiad -AChO) quốc tế năm 2026, đoàn học sinh Việt Nam đã xuất sắc giành ngôi Quán quân, 11 Huy chương Vàng (HCV), 10 Huy chương Bạc (HCB) và 22 Huy chương Đồng (HCĐ). Thành tích xuất sắc này tiếp tục ghi dấu ấn mạnh mẽ của học sinh Việt Nam trên đấu trường học thuật quốc tế uy tín về Hóa học.

Chiều 19/1, lực lượng nghiệp vụ Công an tỉnh Gia Lai đang khẩn trương phối hợp với các đơn vị liên quan khám nghiệm hiện trường, tổ chức truy bắt đối tượng cướp Ngân hàng Vietcombank - Phòng giao dịch Trà Bá tại phường Hội Phú, tỉnh Gia Lai.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文