Xướng ngôn trên đài đâu phải chuyện nhỏ

08:08 29/07/2006

Nhiều PTV vào phòng thu chưa hề liếc qua văn bản. Không biết bài viết đề cập chuyện gì. Đọc câu trước không biết câu sau. Đọc sai chính tả, không đúng văn phạm…. Ví như làm xong một công việc gì đó, là hoàn tất công việc, PTV lại đọc là hoàn tất cả; mạng lưới giao thông đọc là màng lưới giao thông; tựu trung đọc là tựu trung lại…

Xướng ngôn trên đài là tất cả lời nói được truyền qua làn sóng phát thanh, truyền hình. Nhiều năm trở lại đây do không ngừng cải tiến, lắng nghe khán thính giả, "nhà đài" đã có những bước chuyển đáng kể về nhiều mặt, trong đó vấn đề "xướng ngôn" đã rành rẽ, có sức truyền cảm tốt đến đối tượng thưởng thức. Tuy nhiên, cho tới nay vẫn có nhiều "hạt sạn" làm ảnh hưởng không nhỏ tới đối tượng tiếp nhận.

Đội ngũ phát thanh viên trẻ đẹp, ăn hình, bắt tiếng. Nhiều giọng đọc được ái mộ. Nhưng cách đọc vô cảm vẫn còn là phổ biến. Chỉ riêng câu chào đầu: Thưa quý vị, thưa các bạn, có nữ phát thanh viên (PTV) đọc cứ liến láu như phát âm của một người máy. Bạn cứ thử đọc và tự mình nghe mà xem. Vô cảm, cho lấy lệ. Bản thân bạn sẽ không hài lòng một chút nào.

Lại nữa, nhiều chương trình, trong đó có chương trình văn nghệ phát vào ban đêm, giọng đọc đúng là giọng ngái ngủ. Người nghe phát chán đến mức phải tắt đài, mặc dù bài viết rất hấp dẫn. Và có lẽ không có thời gian chuẩn bị, hay không muốn chuẩn bị, PTV vào phòng thu chưa hề một lần liếc qua văn bản. Không biết bài viết đề cập chuyện gì. Đọc câu trước không biết câu sau. Đọc câu sau không rành câu trước. Đọc sai chính tả, không đúng văn phạm là chuyện… thường tình. Ví như làm xong một công việc gì đó, là hoàn tất công việc. PTV lại đọc là hoàn tất cả. Mạng lưới giao thông đọc là màng lưới giao thông. Tựu trung đọc là tựu trung lại…

Chúng tôi biết một số PTV có tuổi, trân trọng nghề nghiệp, trước khi vào phòng thu đều ngồi ở phòng chờ đọc đi đọc lại văn bản. Tay luôn luôn có cây bút chì, đánh dấu các liên từ hoặc các danh từ riêng để xử lý khi đọc trước máy. Những từ ngữ chưa hiểu hỏi lại biên tập cho rõ. Ví như từ chiếng chèo (có thể hiểu như một gánh chèo, phường chèo, một nôi chèo), PTV chưa rõ vì quen với câu chiếu chèo (nơi biểu diễn chèo) nên đề nghị BTV giải thích. Khi vào phòng đọc, PTV nhấn mạnh từ chiếng chèo rành rẽ, tự tin.

Đọc mà không hiểu nội dung bài viết, không hiểu đó thuộc thể tài nào, bút ký, ghi chép, phóng sự, tùy bút, hoặc thể chính luận... Không hiểu ngôn ngữ, thuật ngữ... thì làm sao có thể diễn tả được tinh thần văn bản. Cách đọc vô cảm, xử lý chữ nghĩa "ngô nghê" đã giảm thiểu hiệu ứng tiếp nhận. PTV không nhớ câu "sai một ly, đi một dặm". Một câu không chuẩn, một từ sai lệch có khi dẫn đến hậu quả khôn lường.

Các BTV, PV trình bày trước máy, trước màn hình, giờ đã thành phổ biến. Nhiều gương mặt đã trở thành các khuôn hình đầy cảm mến, nhiều giọng điệu trên sóng phát thanh được thính giả yêu chuộng. Nhưng người xem, người nghe không thể hài lòng cung cách "cẩu thả" của một số bạn trẻ. Ví như có chương trình truyền hình, mở ra mới có hình hiệu và quảng cáo, nhưng khi xuất hiện BTV lại nói "Quý vị và các bạn đang theo dõi...", trong khi cũng chương trình ấy BTV khác nói "Quý vị và các bạn đến với"... Đến với là chuẩn. Đang theo dõi, thật vô duyên và... buồn cười. Lỗi nhỏ ư? Nhỏ nhưng không nhỏ.

Một lỗi "nhỏ" nữa là đọc số điện thoại. Đành rằng mỗi người mỗi hiểu, nhưng trên sóng phát thanh, truyền hình cũng không thể tùy tiện. Thí dụ điện thoại có 10 chữ số 0903.234.789 chẳng hạn. Đọc 4 số đầu, tuần tự 3 số rồi tiếp 3 số cuối (theo tôi) dễ nhớ và dễ thuộc. Nhưng không ít BTV đọc "liến láu" như: 090.32.347.89, có khi lại là: 090.32347.89 và nhiều kiểu nữa. Nghĩa là BTV thích đọc hay quen đọc thế nào với kiểu của mình, trưng lên sóng như thế, bất biết người nghe nhớ hay không.

Chuyện nhỏ thôi, nhưng không nhỏ. Không nhỏ bởi lẽ phát thanh, truyền hình là phương tiện nghe nhìn, cùng lúc hàng triệu triệu người theo dõi và chỉ nghe có một lần (trừ trường hợp nhắc lại). Làm sao cho quảng đại công chúng đón nhận một cách dễ hiểu nhất. Có hiểu mới nghe, có nghe mới hấp dẫn, mới hiệu quả.

Xướng ngôn trên đài có thể bàn thảo nhiều mặt, như nghệ thuật người dẫn chương trình (MC), kỹ thuật phỏng vấn, tọa đàm trực tiếp... Bài viết này chúng tôi chỉ xin đề cập mấy chuyện nhỏ trong cách xướng ngôn

Từ trưa 19/1, toàn bộ tuyến cao tốc Cần Thơ – Cà Mau dài hơn 110 km chính thức thông xe, đưa vào khai thác, tăng cường kết nối liên vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đây là tuyến cao tốc Bắc - Nam phía đông, hoàn thiện mạng lưới giao thông từ Cần Thơ đến Cà Mau.

Ngày làm việc đầu tiên của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam (Đại hội XIV) đã thu hút sự quan tâm của báo chí quốc tế. Nhiều hãng thông tấn và tờ báo lớn như Reuters, Sputnik, Xinhua hay New York Times đã có bài viết đánh giá về bối cảnh, nội dung và kỳ vọng đối với Đại hội, đồng thời nhấn mạnh vai trò của Việt Nam trong khu vực.

Trận bán kết giữa U23 Việt Nam và U23 Trung Quốc tại vòng chung kết (VCK) U23 châu Á 2026 không chỉ là cuộc so tài để tranh vé vào chung kết, mà còn là màn đối đầu điển hình giữa hai trường phái bóng đá đối lập: một bên là tập thể giàu tính tổ chức, linh hoạt trong chuyển đổi trạng thái; bên kia là khối phòng ngự kỷ luật, thực dụng và kiên nhẫn bậc nhất giải đấu.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là sự kiện chính trị trọng đại của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta; là dấu mốc quan trọng trong định hướng chiến lược phát triển đất nước. Cùng với nhân dân cả nước, đồng bào các dân tộc tỉnh Sơn La kỳ vọng những quyết sách đột phá sẽ mở ra động lực phát triển mới cho đất nước.

Tại Kỳ thi Olympic Hóa học châu Á (Asian Chemistry Olympiad -AChO) quốc tế năm 2026, đoàn học sinh Việt Nam đã xuất sắc giành ngôi Quán quân, 11 Huy chương Vàng (HCV), 10 Huy chương Bạc (HCB) và 22 Huy chương Đồng (HCĐ). Thành tích xuất sắc này tiếp tục ghi dấu ấn mạnh mẽ của học sinh Việt Nam trên đấu trường học thuật quốc tế uy tín về Hóa học.

Chiều 19/1, lực lượng nghiệp vụ Công an tỉnh Gia Lai đang khẩn trương phối hợp với các đơn vị liên quan khám nghiệm hiện trường, tổ chức truy bắt đối tượng cướp Ngân hàng Vietcombank - Phòng giao dịch Trà Bá tại phường Hội Phú, tỉnh Gia Lai.

Nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng khai mạc tại Thủ đô Hà Nội, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc đã trả lời phỏng vấn về những thành tựu nổi bật của Hà Nội trong nhiệm kỳ qua, đồng thời khẳng định trách nhiệm chính trị tiên phong của Thủ đô trong việc quán triệt và cụ thể hóa tầm nhìn, định hướng chiến lược của Trung ương.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文