Yang Prong kỳ bí trên Tây Nguyên
Con đường từ TP Buôn Ma Thuột, thủ phủ Tây Nguyên đến huyện Ea Súp gần 100km phần lớn đã nát như băm, bởi một phần đường “dỏm”, một phần tình trạng xe chở gỗ phá nhiều. Đường từ trung tâm huyện Ea Súp về tháp Yang Prong chừng 20km lại càng khó đi hơn bởi sự lầy lội, bụi bặm. Anh Khăm Phét Lào, con trai “vua săn voi” Ama Kông phải tính việc thay đổi nhiều loại xe mới vượt được đoạn đường đến tháp Yang Prong rộng lớn giữa rừng xanh. Nếu tính đường chim bay, tháp Yang Prong nằm cách trung tâm thị trấn Ea Súp khoảng 15km về hướng Tây, tọa lạc trong khu rừng khá độc địa với nhiều câu chuyện ly kì.
Tháp Yang Prong còn có tên gọi khác là tháp Chàm Rừng Xanh, nằm trên địa phận thôn 5, xã Ea Rốc, huyện Ea Súp, Đắk Lắk. Theo thông lệ tháp Chàm thường được xây trên những khu đồi cao, nhưng đối với tháp Yang Prong - ngọn tháp duy nhất ở Tây Nguyên lại xây dựng dưới những tán cây cổ thụ giữa rừng già Tây Nguyên, bên bờ sông Ea Hleo. Theo những người dân bản địa, tháp Yang Prong đánh dấu sự kết thúc một giai đoạn cực thịnh khi người Chăm đến sinh sống ở Tây Nguyên. Theo tài liệu, tháp Yang Prong được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XIII, tương ứng với triều đại vua Chăm lúc đó là Jaya Sinhavarman III.
 |
| Yang Prong trở thành điểm đến của nhiều du khách. |
Theo người dân bản địa Tây Nguyên, tên gọi: Yang là “thần”, Prong là “lớn”, vì thế theo cách giải thích của người dân ở đây Yang Prong có nghĩa là “vị thần lớn”. Trong một giai đoạn lịch sử, người Chăm sinh sống và xây dựng ngôi tháp này trên đất Tây Nguyên là nhu cầu tâm linh phù hợp với tín ngưỡng của người Chăm. Vì thế tháp Yang Prong thờ thần Mukha Linga với khát vọng cầu mong cho người Chăm được phát triển lâu dài ở vùng đất Tây Nguyên này.
Tháp Yang Prong là khối kiến trúc hình búp hoa, nền hình vuông, được xây bằng gạch nung đỏ, theo văn hóa Chăm, mỗi mặt tường rộng 5m, cao 9m (không kể chóp), cửa ra vào duy nhất mở về hướng Đông có bề rộng 1,6m; diện tích lòng tháp hơn 5m2; 3 mặt tường còn lại, mỗi mặt có 3 cửa giả; chóp tháp được tạo thành bởi những lớp gạch xếp chồng lên nhau và thu nhỏ dần; nền tháp được làm bằng những phiến đá xanh mài nhẵn và xung quanh tháp rải rác có những khối đá xanh với các kích cỡ khác nhau.
Tài liệu về tháp Yang Prong của những nhà nghiên cứu văn hóa khẳng định, hiện vật còn lại duy nhất trong tháp là 1 tượng thần Mukha Linga bằng đá, nhưng hiện nay tượng này cũng không còn. Năm 1991, tháp Yang Prong được công nhận là di tích kiến trúc quốc gia. Từ năm 1995-1999, tỉnh Đắk Lắk đã tiến hành nhiều đợt trùng tu lại tháp Yang Prong. Tuy nhiên, gần đây tháp Yang Prong lại trở thành nơi lập bàn thờ, cúng bái của nhiều người… do sự đồn thổi linh thiêng. Bên trong và xung quanh tháp được lập nhiều bàn thờ cúng bái. Thường những ngày rằm, mùng một nhiều người dân đến đây thắp hương cầu may, xin lộc...
Theo nghiên cứu của các nhà văn hóa dân gian, sự tín ngưỡng phát sinh ở Yang Prong có sự giao thoa giữa văn hóa Chăm với văn hóa người dân Tây Nguyên. Tuy nhiên, dù có giao thoa văn hóa hay xâm thực biến đổi theo thời gian, tháp Yang Prong vẫn tồn tại tính linh thiêng trong sự tín ngưỡng về vị “thần lớn” trong dân gian. Chính sự tôn trọng tín ngưỡng linh thiêng mà người dân không dám đến đây phá tháp hoặc cây rừng ở khu vực này. Điều mà nhiều người quan tâm là làm sao tháp Yang Prong được tôn tạo, bảo vệ một cách hợp lý, khoa học, để nơi đây trở thành điểm hấp dẫn của du khách mỗi khi đặt chân đến với Tây Nguyên