Ca ngợi sự hy sinh thầm lặng của các chiến sĩ tình báo
Mới đây, tại Nhà hát Hồ Gươm, Nhà hát kịch CAND tái công diễn vở “Gặp lại người đã chết”, khắc họa hình tượng người chiến sĩ tình báo kiên trung trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Qua bàn tay dàn dựng của đạo diễn, NSND Lê Hùng, vở diễn từng nhận giải Bạc tại Liên hoan Sân khấu kịch nói toàn quốc năm 2018, là một trong hai tác phẩm nhận Giải B (không có giải A) giải thưởng “Sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học – nghệ thuật, báo chí về chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” giai đoạn 2018–2020 do Ban Tuyên giáo Trung ương trao tặng.
Kịch bản “Gặp lại người đã chết” được nhà viết kịch Nguyễn Đăng Chương chuyển thể từ cuốn hồi ký “Trở về” của Đại tá Phạm Văn Quyền - nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử CAND. Đạo diễn, NSND Lê Hùng đã đưa kịch bản lên sân khấu bằng một góc nhìn vừa tinh tế vừa mạnh mẽ.
Không gian Nam Bộ hiện lên vừa trữ tình, vừa khốc liệt, hình ảnh rặng dừa xanh rì rào bên dòng kênh xanh thẳm, những chiếc xuồng ba lá lướt trên sóng nước, tất cả như tấm nền bình yên cho một cuộc chiến ngầm cam go giữa các chiến sĩ tình báo và kẻ thù.
Sự khéo léo dung hòa kịch tính và sự giãn nhịp bằng những cảnh hài nhẹ nhàng khiến vở kịch vừa căng thẳng, vừa lôi cuốn mà không tạo cảm giác nặng nề cho người xem.
Câu chuyện xoay quanh nhân vật Bảo Yến và Anh Đức là 2 chiến sĩ tình báo. Trước ngày cưới, Bảo Yến nhận một nhiệm vụ đặc biệt: chấp nhận lấy sĩ quan Việt Nam Cộng hòa để thu thập tin tức. Vì nhiệm vụ, Bảo Yến và Anh Đức quyết định hy sinh hạnh phúc riêng. Trong vai trò người vợ, người mẹ, Bảo Yến vẫn kiên trì hoạt động tình báo, nhưng trong một lần sơ suất, cô bị phát hiện và hy sinh.
Con trai của Bảo Yến được đồng đội nuôi dưỡng, đưa ra miền Bắc an toàn. Những tưởng câu chuyện khép lại trong bi thương, nhưng sự hội ngộ muộn màng giữa Trần Đức và người con trai thất lạc đã trở thành cao trào xúc động, khắc sâu giá trị nhân văn và khơi dậy niềm tin vào sự hồi sinh của ký ức, lương tri và lòng yêu nước.
Thành công của “Gặp lại người đã chết” còn đến từ dàn diễn viên nhập vai đầy cảm xúc. NSND Hồng Tuấn vào vai Ba Tẩu – trùm mật thám khét tiếng – với lối diễn tự nhiên, lôi cuốn. Các nghệ sĩ trẻ của Nhà hát Kịch CAND như Hồng Lê (vai Bảo Yến), Thu Hà (vai vợ Ba Tẩu), Trần Tuấn (vai Đình Phạm – kẻ phản bội) đã thể hiện sự trưởng thành rõ rệt trong từng vai diễn, tạo nên một chỉnh thể hài hòa và giàu sức thuyết phục.
Cùng với nghệ sĩ Hồng Lê, nghệ sĩ Hồng Tuấn (vai Ba Tẩu) xuất sắc giành Huy chương Vàng tại Liên hoan sân khấu kịch nói toàn quốc năm 2018. Chia sẻ về vai diễn của mình, NSND Vũ Hồng Tuấn cho biết: “Ba Tẩu là nhân vật mang lại tiếng cười cho khán giả trong một câu chuyện vốn đầy mất mát và hy sinh. Trong vở diễn, nhân vật này chỉ xuất hiện ở hai lớp kịch ngắn nhưng lại thường xuyên được nhắc đến trong câu chuyện của các nhân vật khác, vì thế tôi tự nhủ phải làm thế nào để ‘diễn cho ra’ chất Ba Tẩu – một thương gia người Hoa ở Sài Gòn.”
“Gặp lại người đã chết” không đơn thuần là một vở diễn sân khấu thành công, mà còn là tấm gương phản chiếu những giá trị nhân văn sâu sắc. Từ những thân phận chiến sĩ tình báo sống giữa ranh giới sinh – tử, đến những bi kịch của tình yêu dang dở và sự hy sinh lặng lẽ, tác phẩm đã khắc họa trọn vẹn tinh thần “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ”. Với khán giả trẻ, vở diễn trở thành bài học sống động về lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc, khơi gợi ý thức trách nhiệm và tinh thần biết ơn. Với lớp khán giả từng trải, đó là sự hồi tưởng về một giai đoạn lịch sử đầy máu lửa nhưng chan chứa tình người. Chính nhờ khả năng kết nối quá khứ – hiện tại, “Gặp lại người đã chết” đã và đang tạo nên sức sống bền bỉ, khiến mỗi buổi diễn đều là một hành trình cảm xúc.
Hơn cả một tác phẩm sân khấu, “Gặp lại người đã chết” đã trở thành dấu ấn đặc biệt của kịch nói đương đại – nơi nghệ thuật và lịch sử gặp nhau, để quá khứ không bao giờ lùi xa, mà vẫn hiện hữu trong trái tim mỗi người hôm nay.
Không chỉ trên sân khấu kịch nói, kịch bản còn được chuyển thể cho sân khấu chèo và cải lương. Đến nay vở diễn vẫn chạm đến trái tim khán giả nhờ những thông điệp về lý tưởng sống, sự hy sinh lặng thầm và lòng trung thành bất diệt với Tổ quốc.