Các văn nghệ sĩ người Việt ở nước ngoài là những "đại sứ văn hóa"

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; TS Phạm Tất Thắng, Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương chủ trì hội thảo.

Tham dự hội thảo có nhà báo Lê Quốc Minh, Uỷ viên Trung ương Đảng, Tổng biên tập Báo Nhân dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; TS Hoàng Trung Dũng, Uỷ viên Trung ương Đảng,Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản. Cùng dự hội thảo còn có lãnh đạo các ban, bộ, ngành trung ương; lãnh đạo Hội đồng Lý luận Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và hơn 150  nhà khoa học, văn nghệ sĩ là người Việt Nam đang sống, làm việc ở trong nước, nước ngoài và các học giả quốc tế.

Phát biểu chỉ đạo hội thảo, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương khẳng định, Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam luôn trân trọng khẳng định và đánh giá cao vị trí, đóng góp to lớn của kiều bào ta đối với công cuộc xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc.

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng nhận định: Trong nền VHNT Việt Nam ngày nay có một bộ phận hết sức quan trọng, đó là hoạt động VHNT hết sức phong phú và đặc sắc của kiều bào ta ở nước ngoài - gần 6 triệu người con sống xa quê hương nhưng luôn hướng về Tổ quốc. Đây là “cửa sổ văn hóa”, mở ra cho thế giới cái nhìn sâu sắc về bản sắc, tâm hồn, trí tuệ và khát vọng của dân tộc Việt Nam.

Các văn nghệ sĩ người Việt ở nước ngoài là những "đại sứ văn hóa", “người thắp lửa” truyền giữ bản sắc văn hóa dân tộc trong cộng đồng kiều bào ta; đồng thời là đội ngũ tiên phong trong việc tăng cường giao lưu nhân dân, tạo dựng sự hiểu biết và mối thiện cảm giữa Việt Nam với các nước. Thông qua các tác phẩm văn học, âm nhạc, hội họa, điện ảnh và nhiều loại hình nghệ thuật khác, hình ảnh một Việt Nam tươi đẹp, giàu truyền thống, đổi mới, năng động, sáng tạo và nhân văn được giới thiệu sinh động tới bạn bè khắp năm châu; trở thành cầu nối hiệu quả thúc đẩy hội nhập, nâng cao sức mạnh “mềm” quốc gia, khẳng định vị thế và uy tín nước ta trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới đang diễn ra những thay đổi mang tính thời đại, Việt Nam đang tiến hành những quyết sách mang tính lịch sử để bứt phá, vươn mình phát triển trong kỷ nguyên mới, sự nghiệp phát triển văn hóa, văn nghệ đang đặt ra cho văn nghệ sĩ, trí thức trong và ngoài nước nhiều trọng trách to lớn, hết sức vẻ vang nhưng cũng rất nặng nề.

Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Nguyễn Xuân Thắng cũng bày tỏ tin tưởng, với tinh thần khoa học, tâm huyết và trách nhiệm, hội thảo sẽ có những đánh giá khách quan, khoa học, những giải pháp khả thi, có giá trị cao nhằm phát triển hơn nữa VHNT trong nước và của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài; góp phần xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, là mục tiêu, động lực, nguồn lực và sức mạnh nội sinh để phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.

Báo cáo đề dẫn tại hội thảo, PGS.TS, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương đã chỉ rõ: Dù sống xa Tổ quốc, dẫu là thế hệ thứ hai, thứ ba, thứ tư, nhưng phần đông đồng bào Việt Nam ở xa Tổ quốc, trong đó có giới trí thức, văn nghệ sĩ đều mang trong mình dòng máu Việt, văn hoá Việt, hồn cốt Việt, luôn hướng về quê hương. Công chúng của họ cũng không bó hẹp trong cộng đồng người Việt mà mở rộng ra nhiều nơi trên thế giới.

Theo PGS.TS, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ, không ít văn nghệ sĩ người Việt Nam ở nước ngoài coi sáng tác văn nghệ như một nhu cầu giải toả cá nhân, nhiều người vẫn gắn bó sâu sắc với nguồn cội, với văn hóa Việt, ngôn ngữ Việt; trăn trở về thân phận dân tộc và con người, nhất là qua những biến đổi, biến động của đời sống đương đại; quan tâm, mừng vui trước những đổi thay lớn lao, sâu sắc ở quê nhà. Họ tự hào là người Việt Nam, dân tộc Việt Nam, nguồn cội Việt Nam. Việc tổ chức, tham gia các sinh hoạt văn nghệ cộng đồng nhằm góp phần lưu giữ và lan tỏa văn hóa Việt. Hoạt động giao lưu, quảng bá, hợp tác giữa các hội, các đơn vị VHNT ở trong nước với các tổ chức, cá nhân là văn nghệ sĩ người Việt Nam ở nước ngoài được tăng cường, mang lại kết quả rất đáng mừng...

Bên cạnh những nỗ lực và kết quả rất đáng ghi nhận đã nêu, quá trình hướng về, quay về với đất nước, với cội nguồn, những cố gắng để hoà giải, hoà hợp, khép lại quá khứ, hướng tới tương lai trong một bộ phận văn nghệ sĩ người Việt Nam ở nước ngoài vẫn còn một số rào cản, trở ngại; có khoảng cách về tâm lý…

Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận về thực trạng VHNT của người Việt Nam ở nước ngoài qua các giai đoạn lịch sử, nhất là từ năm 1975 đến nay; nhận diện đội ngũ văn nghệ sĩ; đi sâu vào từng loại hình VHNT; chủ đề, nội dung, phương pháp sáng tác; hoạt động lý luận, phê bình, dịch thuật; chỉ ra ưu điểm, kết quả và hạn chế, bất cập, lý do của hạn chế, bất cập. Các tham luận cũng nêu những đề xuất, kiến nghị với lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam; với lãnh đạo của nước sở tại để khuyến khích, tạo điều kiện phát triển VHNT của người Việt Nam ở nước ngoài; giải quyết một số khó khăn, vướng mắc tạo ra bước phát triển tốt hơn trong những năm tới.

TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến Phát triển Điện ảnh Việt Nam nhận định, trong mấy chục năm qua, bên cạnh dòng chảy điện ảnh chính thống trong nước còn có một dòng chảy là điện ảnh của các đạo diễn gốc Việt ở nước ngoài và các đạo diễn gốc Việt về Việt Nam sinh sống. Có những tác phẩm của đạo diễn gốc Việt đạt được thành công lớn tại các liên hoan phim quốc tế danh giá trên thế giới. Chúng ta cần đánh giá vị trí, vai trò cũng như phát huy tác dụng của dòng chảy phim của các đạo diễn gốc Việt ở ngoài nước…

Tham luận tại hội thảo, nhiều đại biểu nước ngoài cung cấp nhiều tư liệu, góc nhìn mới về VHNT Việt Nam. GS Trần Ích Nguyên, Khoa Văn học Trung Quốc, Trường Đại học Thành Công, Đài Loan, Trung Quốc trao đổi sâu về tình hình nghiên cứu và quảng bá văn học Việt Nam của du học sinh Việt Nam tại Đài Loan, Trung Quốc. Đạo diễn Olena Ivanchenko đến từ thành phố Kiev, Ucraina trao đổi góc nhìn của từ Ucraina về VHNT Việt Nam 50 năm qua…

Những ý kiến, kiến nghị của các đại biểu sẽ được Hội đồng Lý luận Trung ương tiếp thu, tư vấn cho Đảng, Nhà nước, các ban, bộ, ngành, cơ quan, đơn vị liên quan trong xây dựng và thực thi đường lối, chính sách phát triển VHNT; có thêm những quyết sách đúng đắn, kịp thời để phát triển nền văn hóa, văn nghệ của nước nhà và của đồng bào sống xa Tổ quốc ngày càng phong phú, đặc sắc hơn.