20% số người sốt xuất huyết có thể diễn biến nặng, nguy cơ tử vong

+ Thưa ông, bệnh SXH có những triệu chứng giống với sốt thông thường, khó phân biệt. Ông có thể giúp cách nhận biết sớm về bệnh và người dân có nên điều trị tại nhà trong bối cảnh nhiều BV đang quá tải?

PGS.TS. NVK: Bệnh SXH có triệu chứng đặc thù như sốt cao liên tục từ 2- 7 ngày, nhức đầu, đau mỏi toàn thân. Từ ngày thứ ba có thể xuất hiện các biểu hiện xuất huyết như chảy máu cam, chảy máu chân răng, xuất huyết trên da, nặng hơn có thể xuất huyết nội tạng, sốc, xét nghiệm máu thấy tiểu cầu hạ. Bệnh thường khó phân biệt trong ba ngày đầu với sốt do các  căn nguyên khác, nên phải căn cứ thêm vào yếu tố dịch tễ học, hoặc xét nghiệm. Phần lớn các bệnh nhân bị nhẹ đều có thể theo dõi điều trị tại nhà, trừ khi có các dấu hiệu cảnh báo thì phải đến BV điều trị.

+ Trong quá trình điều trị SXH, người bệnh cần chú ý những gì, thưa ông?

PGS.TS. NVK: Trước hết, người bệnh phải phối hợp chặt chẽ với thầy thuốc để thực hiện đúng quy trình điều trị mới mau khỏi. Nếu bệnh nhân điều trị tại nhà, phải chú ý uống đầy đủ nước Oresol, nước hoa quả, nước mía vv… Khi sốt cao có thể hạ nhiệt bằng chườm khăn ướt, hoặc uống paracetamol, nhưng không được uống thuốc hạ sốt Analgin, Aspirin, vì có thể chảy máu dữ dội, gây tử vong. Bệnh nhân cần ăn uống đầy đủ, nghỉ ngơi và đặc biệt, khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng thì phải đến BV ngay để điều trị, tránh tử vong.

+  Khi mắc SXH, người bệnh cần lưu ý gì về chế độ ăn uống cũng như làm thế nào để hạn chế lây truyền cho người khác?

PGS.TS. NVK:  Bệnh nhân bị SXH không phải kiêng gì về ăn uống. Bệnh không có miễn nhiễm khi có dịch, lại có muỗi truyền bệnh nên ai cũng có thể mắc và một người có thể mắc SXH nhiều lần. Các thói quen sinh hoạt hằng ngày có thể ảnh hưởng đến việc lây bệnh, như trong nhà luôn có các vật dụng chứa nước không được thải bỏ, đặc biệt là các dụng cụ chứa nước sạch là môi trường rất tốt cho muỗi vằn đẻ trứng, nở ra loăng quăng rồi phát triển thành muỗi, đốt người mắc bệnh và truyền cho người khác. Để phòng bệnh SXH trong khi chưa có vaccine thì cần xử lý các vật dụng chứa nước sạch để không còn chỗ cho muỗi đẻ trứng.

+ Nhiều người chủ quan khi cho rằng, SXH chỉ cần tự điều trị tại nhà là khỏi và các nhà chuyên môn đang nói quá về tình hình dịch?

PGS.TS. NVK:  SXH có các biểu hiện lâm sàng từ nhẹ tới nặng. Phần lớn các trường hợp ở thể nhẹ, nhưng có tới 20% trường hợp có thể diễn biến thành các thể nặng với các dấu hiệu tiền sốc, hoặc sốc, hay có các dấu hiệu cảnh báo nặng, cần phải nhập viện điều trị như: Sốt cao liên tục trên 39 độ C, li bì, đau đầu nhiều, nôn hoặc buồn nôn, hoặc tiêu chảy, đau tức vùng gan...

+ Ông có thể tư vấn để người dân nhận biết được người mắc SXH có những diễn biến tốt lên hay xấu đi để xử lý kịp thời?

PGS.TS. NVK:  Nếu bệnh nhân bị SXH sốt cao liên tục, li bì, xuất huyết nhiều nơi, nhất là xuất huyết nội tạng, đau tức vùng gan, nôn và buồn nôn nhiều thì cần phải đi BV gấp để điều trị. Những biến cố như sốc thường xuất hiện từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy của bệnh. Nếu bệnh nhân bị SXH có dấu hiệu như trên nhưng từ ngày thứ ba trở đi nhiệt độ hạ thấp dần, rồi hết sốt, chỉ có xuất huyết trên da nhẹ, bệnh nhân cảm thấy dễ chịu, ăn ngon miệng thì bệnh sẽ khỏi nhanh.

+ Những trường hợp tử vong do SXH vừa qua có phải do bệnh đã có biến đổi nguy hiểm không, thưa ông?

PGS.TS. NVK:  Cho đến nay virus Dengue gây nên SXH chưa biến đổi về gene, các bệnh cảnh lâm sàng vẫn giống như nhiều năm trước đây. Nhưng các bệnh nhân bị tử vong chủ yếu là do đến BV muộn, ở giai đoạn sốc không hồi phục. SXH nặng dẫn đến sốc, xuất huyết nội tạng, suy đa tạng gây tử vong.

+ Ông có thể cho biết, phụ nữ mang thai, hay những người bị bệnh tim mạch, huyết áp cao, tiếu đường không may bị SXH sẽ bị ảnh hưởng thế nào?

PGS.TS. NVK:  Bệnh SXH không dẫn tới dị dạng thai nhi, nhưng phụ nữ mang thai bị SXH nặng, xuất huyết nội tạng thì có nguy cơ bị sẩy thai hoặc đẻ non. Còn những người bệnh tim mạch, huyết áp cao, tiếu đường mà mắc SXH, bệnh sẽ diễn biến nặng hơn. Do vậy nếu bị sốt, nhất là đang ở trong vùng dịch, thì cần đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ tư vấn và điều trị kịp thời, hạn chế tới mức thấp nhất các biến chứng.

+ Nhiều người cho biết, kinh nghiệm dân gian có thể điều trị SXH hiệu quả bằng uống nước lá cúc tần, cây nhọ nồi, mã đề… có đúng không?

PGS.TS. NVK:  Có thể kết hợp với đông y để trị các trường hợp SXH thể nhẹ với nguyên tắc là thanh nhiệt giải độc, nâng cao thể trạng, bồi phụ nước và điện giải, hạ nhiệt. Có nhiều bài thuốc mà Bộ Y tế đã ban hành như: Lá dâu 15g, bạc hà 12g, mật ong 20g, cúc hoa 12g, hoa mướp 20g. Các vị thuốc tán nhỏ hãm với nước sôi trong bình kín, trong 20 phút thì dùng được. Có thể uống nước này thay trà hằng ngày vv…

+ Với hàng chục nghìn người mắc SXH hiện nay là nguy cơ gây quá tải BV. Ngành y tế đã chuẩn bị cho các tình huống ứng phó với dịch SXH chưa, thưa ông?

PGS.TS. NVK: Dịch SXH diễn biến với nhiều mức độ và chỉ những ca nặng mới phải nhập viện, còn những ca nhẹ có thể điều trị tại nhà, nhưng phải theo dõi sát, khi có các dấu hiệu cảnh báo nặng thì phải nhập viện. Hiện nay các BV trên toàn quốc đều đã sẵn sàng tiếp nhận các bệnh nhân nặng, chứ không chỉ ở những BV Trung ương.

+ Cám ơn ông!