Ca ghép cánh tay kỳ diệu từ người hiến còn sống

• Bệnh viện Việt Đức lần đầu tiên thực hiện thành công 2 ca ghép tạng đồng thì
• 16 ca ghép tạng trong một tuần, Bệnh viện Việt Đức mổ xuyên đêm
• Huyền thoại về ghép tạng phẫu thuật khối u gan hiếm gặp cho bệnh nhân ở Đà Nẵng
• Việt Nam có 18 cơ sở đủ điều kiện ghép tạng
• Chuẩn bị ca ghép tạng phổi cho người lớn ở Bệnh viện Việt Đức
• 17 kỷ lục ghép tạng Việt Nam1

Đây là kỹ thuật ghép tạng khó và phức tạp nhất trong các kỹ thuật ghép mô, tạng hiện nay, hoàn toàn do các giáo sư, bác sĩ của Bệnh viện TWQĐ 108 (BV 108) thực hiện thành công.  

Kỳ diệu từ ca ghép chi thể lịch sử

Hơn 30 ngày sau ghép chi thể, bệnh nhân Phạm Văn Vương đã khỏe mạnh và được các bác sĩ cho tới phòng họp báo công bố ca ghép chi thể đầu tiên thành công vào sáng 24/2 do BV 108 tổ chức. Anh Vương giơ cánh tay được ghép lên cho chúng tôi xem, bàn tay sống, được tưới máu tốt và tất cả các vết thương đều đã liền. Các ngón tay đã có thể vận động được và có thể sử dụng bàn tay ghép để cầm nắm một số đồ vật thô.

Đây là điều kỳ diệu mà đến tận bây giờ, bản thân anh cùng những người thân trong gia đình vẫn ngỡ như một giấc mơ. GS.TS Mai Hồng Bàng, Giám đốc BV 108 cho biết, BV đã tổ chức thành công ca ghép cẳng, bàn tay cho anh Vương, đây là ca ghép chi thể đầu tiên ở khu vực Đông Nam Á, đồng thời là ca ghép chi thể đầu tiên trên thế giới lấy từ người cho sống. Theo chia sẻ của người đứng đầu BV thì đây là kỹ thuật đỉnh cao của ghép mô, tạng.

Năm 2016, trong quá trình lao động, anh Vương bị tai nạn do máy đột dập khiến toàn bộ 1/3 dưới cẳng tay và bàn tay trái gây dập nát, biến dạng hoàn toàn. Anh Vương đã được đưa đến BV 108 cấp cứu. Do vết thương dập nát quá nặng nề và hoàn toàn không còn khả năng bảo tồn, các bác sĩ đã buộc phải đưa ra chỉ định cắt cụt 1/3 dưới cẳng tay trái cho anh. Dù vết thương mỏm cụt liền sẹo kỳ đầu và anh được xuất viện sau 2 tuần điều trị, tuy nhiên nỗi đau tinh thần vì sự mất mát khi bị cụt một tay ngay từ khi vẫn còn trẻ tuổi khiến anh luôn ám ảnh. Cuộc sống của anh Vương kể từ đó gặp nhiều khó khăn và nhiều ước mơ, dự định cũng phải khép lại.

Ước mơ lớn nhất trong 4 năm qua của anh Vương là cơ thể lành lặn, có sức khỏe để lo cho vợ con. “Điều kỳ diệu mà tôi chưa từng nghĩ tới trong suốt 4 năm qua là mình được ghép tay và có bàn tay lành lặn như hôm nay. Khi nhận được điện thoại từ GS.TSKH Nguyễn Thế Hoàng, Phó Giám đốc BV 108 thông báo có cơ hội ghép bàn tay, sau giây phút bất ngờ là niềm vui vỡ òa. Tôi đặt niềm tin hoàn toàn vào GS Hoàng và các bác sĩ mà không hề lo lắng. Để có được bàn tay như bây giờ, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới người đã tặng cho tôi bàn tay. Tôi cảm ơn Ban Giám đốc BV, GS Hoàng, các thầy thuốc đã ghép tay thành công cho tôi; cảm ơn các y tá, điều dưỡng đã chăm sóc tận tình cho tôi suốt những ngày qua” – anh Vương xúc động cho biết.

Vì sao lại là kỹ thuật đỉnh cao của ghép tạng

Ngày 3/1/2020, BV 108 tiếp nhận một ca bệnh nặng và phức tạp do băng chuyền của máy tải gạch cuốn và đè ép trực tiếp lên tay trái từ vùng 1/3 dưới cẳng tay cho đến sát nách. Theo chia sẻ của PGS.TS Nguyễn Thế Hoàng, BV đã nỗ lực mọi cách để cứu cánh tay cho bệnh nhân. Trong 18 ngày điều trị với 3 lần mổ bệnh nhân đã được các bác sĩ khoa Chấn thương chi trên và Vi phẫu thuật nỗ lực hết mức có thể nhưng tình trạng hoại tử vùng khuỷu tay và cơ, nhiễm trùng không cứu vãn được và đe dọa tính mạng của bệnh nhân.

 Bệnh nhân đã được hội chẩn nhiều lần qua các cấp trong BV và thống nhất chỉ định phải cắt cụt chi thể ngang mức 1/3 trên cánh tay. Khi thăm khám bệnh nhân, các bác sỹ cũng nhận thấy rằng: phần thừa của chi thể sẽ bị cắt cụt (đoạn từ 1/3 dưới cẳng tay đến bàn tay) còn tương đối bình thường và có thể sử dụng để ghép cho những bệnh nhân bị cụt ở vị trí tương ứng. Sau khi được động viên, bệnh nhân và gia đình đã đồng ý và tự nguyện “hiến” một phần chi thể của mình cho anh Vương như một nghĩa cử nhân văn vô cùng cao đẹp.

Vì phần chi thể từ cánh tay đến cẳng tay của chi thể chuẩn bị cắt cụt đang bị hoại tử và bội nhiễm thứ phát nên bàn tay sẽ được ghép đối diện với nguy cơ nhiễm trùng rất cao. Sau khi cân nhắc cẩn thận và kỹ lưỡng mọi nguy cơ có thể xảy ra, với quyết tâm cao của Giám đốc BV GS.TS Mai Hồng Bàng cùng toàn thể Ban Giám đốc BV và kíp phẫu thuật trong phiên hội chẩn đặc biệt trước mổ, đã quyết định sẽ thực hiện ca mổ “ghép bàn tay mới” cho anh Vương.

 Kíp mổ do trực tiếp GS.TSKH Nguyễn Thế Hoàng, Phó Giám đốc BV cùng các bác sĩ của khoa Chấn thương Chi trên và Vi phẫu thuật của Bệnh viện thực hiện.

Sau 8 giờ, ca mổ "ghép cẳng tay và bàn tay mới" từ người hiến sống cho anh Vương thành công. Tất cả các cấu trúc giải phẫu đã phục hồi và bàn tay ghép đồng loại được tưới máu đầy đủ giống như tay bên lành. Ngay sau mổ, anh Vương đã có thể tự vận động nhúc nhích được các ngón tay của bàn tay ghép. Cho đến nay, chỉ hơn 1 tháng sau ghép, anh đã có thể sử dụng bàn tay ghép để cầm nắm một số các đồ vật thô.

Từ trước đến nay, tại Việt Nam chỉ có“trồng nối chi thể đứt rời”, là kỹ thuật được thực hiện thường quy từ thập kỷ 80 của thế kỷ trước và cho đến nay, BV 108 đã thực hiện thành công hàng chục ngàn ca tại BV. 

Tuy nhiên, theo GS Hoàng, phẫu thuật trồng lại chi thể đứt rời tự thân đã là kỹ thuật khó khăn và phức tạp, nhưng phẫu thuật ghép chi thể đồng loại độ khó và phức tạp còn hơn rất nhiều lần, còn khó hơn các kỹ thuật ghép mô, tạng khác. Đến nay, trên thế giới, chưa ghi nhận quốc gia nào ghép chi thể từ người cho sống. 

Việc ghép chi thể từ người cho sống thành công đã mở ra rất nhiều cơ hội cho những người không may bị mất tay, chân do tai nạn.