Thuốc lá - thủ phạm hủy hoại trái tim
Từ năm 1940, các nhà khoa học đã phát hiện mối liên hệ giữa hút thuốc lá và nguy cơ bị bệnh tim mạch. Dù hút một vài điếu thuốc trong một ngày cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Mối liên quan chặt chẽ giữa hút thuốc lá và bệnh tim mạch không chỉ thấy ở cả hai giới, trong người trẻ và người già mà còn thấy ở tất cả các chủng tộc.
Những bệnh mà người hút thuốc có nguy cơ mắc cao là xơ vữa động mạch, bệnh mạch vành, rối loạn đột quỵ, rối loạn nhịp tim, đột tử, nhồi máu cơ tim, phình động mạch chủ.
| Áp phích của Tổ chức Y tế thế giới về chủ đề Ngày thế giới không hút thuốc lá năm 2018 khẳng định: “Thuốc lá hủy hoại trái tim bạn” |
Theo Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá, khói thuốc khi vào cơ thể sẽ gây ra một số tác động ngay lập tức lên tim và mạch máu. Trong phút đầu của quá trình hút thuốc, nhịp tim bắt đầu tăng lên, có thể tăng tới 30% trong 10 phút đầu hút thuốc. Nhịp tim có thể giảm xuống từ từ nếu tiếp tục hút, nhưng không bao giờ trở về bình thường nếu chưa ngừng hút.
Chứng xơ vữa động mạch là do tích lũy các chất béo trong động mạch và gây cản trở, làm hẹp các động mạch. Xơ vữa động mạch là nguyên nhân dẫn đến bệnh mạch vành do lớp nội mạch bị phá hủy bởi các hóa chất trong khói thuốc. Một nghiên cứu tại Hoa Kỳ đã chỉ ra, so với nhóm không hút thuốc, nhóm đang hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn gấp 2,8 lần ở nam và 3,1 lần ở nữ.
Hút thuốc lá còn được xác định là yếu tố nguy cơ nghiêm trọng nhất của bệnh nhồi máu cơ tim ở phụ nữ dưới 50 tuổi. So với người không hút thuốc, nguy cơ mắc bệnh mạch vành tăng lên 1,6 lần ở người đã từng hút thuốc, lên 3 lần ở người hút từ 1-14 điếu thuốc/ngày và lên 5,5 lần ở người hút trên 14 điếu thuốc/ngày.
Nguy cơ mắc và chết do bệnh mạch vành ở người hút thuốc cao hơn người không hút thuốc từ 2,5 lần đến 75 lần tùy theo mức độ hút thuốc, theo giới và tuổi. Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ chết đột ngột do kết dính tiểu cầu, giải phóng những chất catecholamines gây ra huyết khối cấp tính và loạn nhịp tim, thể hiện mối quan hệ nhân quả giữa hút thuốc lá với loạn nhịp tim và chết đột ngột.
Qua nhiều nghiên cứu, các nhà khoa học đã khẳng định hút thuốc lá là một nguyên nhân gây ra bệnh mạch máu não. Bệnh mạch máu não là một hội chứng tổn thương thần kinh do máu tưới lên não bị ngắt quãng. Tổn thương có thể từ nhẹ đến nặng tùy theo vùng não bộ nào bị tổn thương và có thể là tạm thời (thiếu máu cục bộ tạm thời) hay vĩnh viễn (đột quỵ).
Có một nghiên cứu theo dõi trong 40 năm cho thấy, nguy cơ chết do đột quỵ ở người hút thuốc lá cao hơn người không hút thuốc từ 1,3 đến 2,1 lần tùy vào loại đột quỵ. Người hút thuốc nhiều hơn thì nguy cơ đột quỵ cao hơn, cụ thể là nguy cơ chảy máu dưới màng não tăng lên từ 1,4 đến 1,7 và 3,4 lần ở ba nhóm tương ứng hút từ 1-14 điếu thuốc/ngày, hút từ 15-24 điếu/ngày và hút từ trên 24 điếu/ngày.
Một tác động nguy hiểm khác của khói thuốc lá là gây tăng huyết áp cấp tính. Trong vòng vài phút hút thuốc, nhịp tim bắt đầu tăng. Để phản ứng lại sự kích thích này, mạch máu co bóp lại buộc tim phải hoạt động nhiều hơn để luân chuyển oxy.
Ngoài ra, hút thuốc còn làm giảm tác dụng của việc điều trị tăng huyết áp do các chất hóa học trong khói thuốc kích thích gan sản xuất enzyme vào trong máu làm hạn chế tác dụng của thuốc.
Thuốc lá rõ ràng ảnh hưởng nghiêm trọng đến tim mạch, huyết áp, vậy nên phải cai nghiện thuốc khi chưa quá muộn.