Bệnh sởi diễn biến phức tạp ở cả người lớn và trẻ em

Ngày 27/3, Đoàn công tác của Bộ Y tế do Thứ trưởng Trần Văn Thuấn dẫn đầu đã kiểm tra công tác sàng lọc, phân luồng, thu dung điều trị bệnh nhân sởi trẻ em và người lớn tại Bệnh viện Nhi Trung ương và Viện Y học Nhiệt đới - Bệnh viện Bạch Mai. Theo báo cáo của Cục Phòng bệnh, từ đầu năm đến nay, cả nước ghi nhận hơn 42.000 ca nghi mắc sởi. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương ghi nhận 13 ca tử vong do sởi từ năm 2024 đến nay.

60% ca mắc sởi nhập viện chưa tiêm chủng

Theo TS Cao Việt Tùng, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, từ năm 2024 đến nay, bệnh viện đã ghi nhận gần 2.700 ca mắc sởi, trong đó, năm 2024 là 796 ca, riêng 3 tháng đầu năm 2025 đã có 1.894 ca mắc (tăng hơn gấp 2 lần). Có đến 60% ca mắc sởi vào bệnh viện chưa được tiêm chủng hoặc chưa đến tháng tuổi được khuyến cáo tiêm chủng.

Hiện trung bình mỗi ngày Bệnh viện Nhi Trung ương khám, sàng lọc cho khoảng từ 70-90 ca mắc sởi, ngày cao điểm lên tới hơn 100 bệnh nhân. Để kiểm soát lây nhiễm chéo trong bệnh viện, bệnh viện đã tiến hành phân luồng sàng lọc ngay từ phòng khám. Bệnh nhân sẽ chia làm 2 luồng, một luồng chuyển tuyến dưới với bệnh nhân nhẹ và một luồng tiếp nhận điều trị bệnh nhân nặng, đưa sang điều trị tại Trung tâm Bệnh Nhiệt đới của bệnh viện.

“Thời gian tới, nếu bệnh sởi tăng nhanh, bệnh viện cũng sẻ cố gắng triển khai đón tiếp, thu dung điều trị và tích cực hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới”, TS Tùng nói.

Theo Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, bệnh viện đã ghi nhận 13 ca tử vong do sởi từ năm 2024 đến nay, trong đó, có những bệnh nhân mắc sởi trên các bệnh lý nền phức tạp như: Viêm phổi, đẻ non, rối loạn chuyển hóa, teo đường mật, viêm màng não...

Để ứng phó với dịch sởi, từ năm 2024, Bệnh viện Nhi Trung ương đã báo cáo, cập nhật tình hình ghi nhận ca bệnh sởi đến Bộ Y tế và các cơ sở y tế liên quan, phân loại và quản lý nguy cơ ở người phơi nhiễm sởi. Đồng thời triển khai tư vấn và tiêm vaccine chủ động cho người đến khám và điều trị tại bệnh viện.

Mặc dù vậy, lãnh đạo Bệnh viện Nhi Trung ương cũng lo ngại bệnh nhân nội trú đông, phòng bệnh có hạn, phòng cách ly tiêu chuẩn còn hạn chế, bệnh nhân nội trú thường nặng và có nhiều bệnh lý nền, nguy cơ mắc sởi cao, thời gian nằm viện kéo dài...Trong khi đó, bệnh sởi hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Do vậy, bệnh nhân cần được phát hiện sớm các biến chứng về hô hấp, thần kinh, tiêu hoá, mắt. Bệnh viện đã dự trù nguồn cung ứng vitamin A liều cao để giúp phòng ngừa các biến chứng viêm loét giác mạc, sẵn sàng cho tình huống gia tăng ca mắc sởi cả nội và ngoại trú.

Sởi là bệnh lây lan rất nhanh, nên ngoài giao ban hàng ngày, vào chiều thứ 6 hàng tuần, bệnh viện sẽ tổng kết về công tác kiểm soát nhiễm khuẩn như thông báo ca nhiễm sởi, tình hình mắc, việc tuân thủ phòng chống nhiễm khuẩn. Những việc này cũng được giám sát thường xuyên hàng ngày, để từ đó có những chấn chỉnh, rút kinh nghiệm.

Theo TS Cao Việt Tùng, với kinh nghiệm thu được qua dịch SARS, việc thông khí phòng bệnh nhân mắc sởi là một quy định bắt buộc của bệnh viện. Các phòng bệnh đặt ra quy định có thể mở cửa sổ hoặc mở cửa theo giờ để thông khí. 

Tại buổi kiểm tra, TS Dương Huy Lương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đề nghị Bệnh viện Nhi Trung ương bám sát theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị sởi mới nhất vừa được Bộ Y tế ban hành để thực hiện tốt công tác chỉ đạo tuyến với các bệnh viện tuyến dưới.

Đại diện Cục Phòng bệnh cũng cho rằng, thách thực hiện nay là nhiều trẻ dưới 9 tháng tuổi chưa được tiêm phòng vaccine sởi. Khi người mẹ không tiêm phòng thì không có kháng thể bảo vệ, trẻ sinh ra nguy cơ mắc sởi cao. Do đó, cần phải đấy mạnh truyền thông nâng cao ý thức của người dân về tiêm phòng vaccine nói chung và tiêm phòng sởi nói riêng.

Sởi ở người lớn diễn biến phức tạp

Tại Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai - Bệnh viện Bạch Mai, từ cuối năm 2024 đến nay đã khám, điều trị cho 104 bệnh nhân mắc sởi, trong đó ghi nhận nhiều ca diễn biến nặng, có 2 ca thở máy xâm nhập, 1 ca phải can thiệp ECMO đã ổn định ra viện.

Theo PGS.TS Đỗ Duy Cường, Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, so với mọi năm, số bệnh nhân mắc sởi vào viện điều trị có biến chứng nặng hơn. Độ tuổi trung bình mắc sởi nhập viện từ 30- 65 tuổi, có bệnh nhân 70 tuổi vẫn mắc sởi biến chứng nặng và đang phải thở máy. Điều này cho thấy sởi không thể chủ quan, dù là người lớn mắc sởi thì nguy cơ biến chứng nặng cũng cao.

Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai cũng cho biết thêm, có đến 75% bệnh nhân không nhớ mình có tiêm chủng hay không. 

PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc bệnh viện Bạch Mai khẳng định, bệnh viện đảm bảo nhân lực, trang thiết bị, sinh phẩm, thuốc cho công tác điều trị bệnh sởi. Hiện Bệnh viện Bạch Mai đã đầu tư và trang bị số hóa cho Khoa Hồi sức tích cực - Viện Y Học Nhiệt đới, cũng như xây dựng đội ngũ chuyên gia cấp cứu, hồi sức và truyền nhiễm, đảm bảo cấp cứu và điều trị bệnh nhân đạt kết quả cao nhất.

TS Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục phòng bệnh đề nghị Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai nghiên cứu dịch tễ các ca sởi người lớn để biết tỷ lệ miễn dịch cộng đồng và có những khuyến cáo phù hợp. Đồng thời làm tốt công tác phân luồng, sàng lọc bệnh nhân sởi, nghi sởi và thông khí buồng bệnh để phòng chống lây nhiễm chéo.

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương và Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn đánh giá cao sự vào cuộc tích cực, chủ động của hai bệnh viện trong công tác điều trị bệnh sởi nói riêng và bệnh truyền nhiễm nói chung.

 Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh, Thủ tướng Chính phủ rất quan tâm đến công tác phòng chống bệnh sởi và đã ban hành 2 công điện tăng cường phòng chống bệnh sởi, cũng như đẩy nhanh tiến độ tiêm chủng vaccine. Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng liên tiếp có các chỉ đạo, ban hành các văn bản hướng dẫn công tác phòng chống dịch bệnh nói chung và phòng chống bệnh sởi nói riêng. Ngày 26/3, Bộ Y tế đã ban hành hướng dẫn mới nhất về chẩn đoán và điều trị bệnh sởi, thay thế hướng dẫn ban hành năm 2014.

Chính vì vậy, Thứ trưởng Bộ Y tế yêu cầu Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện Bạch Mai thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng và chỉ đạo của Bộ Y tế, chuẩn bị sẵn sàng ứng phó cũng như xây dựng kế hoạch cụ thể, phù hợp với từng mức độ, quy mô để kịp thời đáp ứng với tình hình dịch bệnh trong mọi tình huống. Trong trường hợp bệnh sởi tiếp tục gia tăng, cả hai bệnh viện phải có tính toán quy mô luân chuyển các khoa như thế nào, phân luồng cách ly điều trị bệnh nhân ra sao để phòng ngừa các nguy cơ lây nhiễm chéo.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn cũng yêu cầu hai bệnh viện đảm bảo thuốc, vật tư, trang thiết bị y tế để cấp cứu, điều trị bệnh nhân trong mọi tình huống khi các bệnh truyền nhiễm nói chung và bệnh sởi nói riêng gia tăng.

Cùng với đó, các bệnh viện cần đảm đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân, tiêm vaccine đầy đủ cho cán bộ y tế, nhân viên của bệnh viện; tăng cường truyền thông để người dân biết, đưa con em đi tiêm chủng và phòng ngừa lây nhiễm sởi trong cộng đồng.